Giấc ngủ là một trong những yếu tố thiết yếu nhất cho sự phát triển của trẻ, nhưng thường bị hiểu lầm. Mặc dù nhiều người nghĩ rằng giấc ngủ là một trạng thái cố định, nhưng thực ra đó là một quá trình năng động, thay đổi theo độ tuổi và sự phát triển.
Những gì có vẻ như là rối loạn giấc ngủ ở trẻ sơ sinh hoặc trẻ mới biết đi thường chỉ là một giai đoạn tạm thời. Hãy cùng nhau khám phá chủ đề này một cách đơn giản và thân thiện để giúp bạn nhận ra điều gì là bình thường và khi nào cần được hỗ trợ.
Giấc ngủ của trẻ em diễn ra như thế nào?
Giấc ngủ không phải lúc nào cũng giống nhau
Trẻ em trải qua các giai đoạn ngủ nông và ngủ sâu, xen kẽ là những khoảng thời gian thức giấc. Những dao động này hoàn toàn bình thường và khác nhau tùy theo độ tuổi.
Giấc ngủ phát triển theo sự phát triển
Giấc ngủ thay đổi theo thời gian. Trẻ sơ sinh ngủ thành từng giấc ngắn suốt ngày đêm, trong khi trẻ lớn hơn phát triển thói quen ngủ dễ đoán hơn.
Các vấn đề thường gặp về giấc ngủ ở trẻ em
Những khó khăn về giấc ngủ là gì?
Các khó khăn về giấc ngủ ở trẻ em thường được chia thành một số nhóm chính:
- Khó đi vào giấc ngủ hoặc khó duy trì giấc ngủ
- Buồn ngủ ban ngày
- Rối loạn chuyển động hoặc thở khi ngủ
Hãy cùng xem xét kỹ hơn dựa trên nhóm tuổi.
Giấc ngủ trong năm đầu đời
Các kiểu ngủ của trẻ sơ sinh
Trong những tháng đầu đời, trẻ thường thức dậy thường xuyên để bú, bất kể thời gian nào trong ngày. Điều này không phải là vấn đề nếu sự phát triển và sức khỏe của trẻ bình thường. Việc chẩn đoán khó ngủ thực sự trước 6 tháng tuổi là rất hiếm.
Những hành vi bình thường khiến cha mẹ lo lắng
Thở mạnh, cử động bất thường, hoặc những khoảng ngừng thở ngắn là những triệu chứng thường gặp và hiếm khi đáng lo ngại. Những triệu chứng này thường khiến người chăm sóc lo lắng, nhưng thường sẽ hết khi bé lớn lên.
Giấc ngủ an toàn là tối quan trọng
Để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo giấc ngủ an toàn:
- Đặt bé nằm trên bề mặt phẳng, chắc chắn
- Không để vật mềm trong nôi
- Cho bé ngủ cùng phòng với người chăm sóc, lý tưởng nhất là trong 6 tháng đầu
Rối loạn giấc ngủ
Khoảng 6 tháng tuổi, trẻ có thể thức dậy thường xuyên trở lại trong thời gian ngắn. Điều này có thể xảy ra khi có những thay đổi lớn, chẳng hạn như bắt đầu chăm sóc trẻ bên ngoài. Việc tạo thói quen đi ngủ nhẹ nhàng giúp kiểm soát giai đoạn này.
Từ trẻ mới biết đi đến trẻ mẫu giáo (2 đến 4 tuổi)
Nỗi sợ hãi ban đêm
Một số trẻ trải qua những cơn sợ hãi dữ dội vào đầu đêm. Những cơn sợ hãi này, được gọi là nỗi sợ hãi ban đêm, có thể bao gồm khóc hoặc cử động trong khi trẻ vẫn không nhận thức được và không phản ứng. Mặc dù gây ra những cơn hoảng loạn, nhưng nhìn chung chúng thường vô hại.
Giấc mơ đáng sợ
Vào nửa đêm, những giấc mơ đáng sợ có thể đánh thức trẻ. Những giấc mơ này thường dễ được ghi nhớ và là một phần tự nhiên của quá trình trưởng thành.
Các vấn đề khác về giấc ngủ
Trong độ tuổi này, một số trẻ có thể gặp khó khăn khi đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên thức giấc. Nếu nhận thấy trẻ thở to hoặc ngáy, cần kiểm tra ngay, đặc biệt nếu tình trạng này xảy ra ngoài các đợt cảm lạnh hoặc cúm. Điều này có thể chỉ ra vấn đề về luồng khí, thường liên quan đến kích thước của các cấu trúc bên trong mũi.
Ngủ ở trẻ lớn và thanh thiếu niên
Đi lang thang ban đêm
Việc đi bộ hoặc thực hiện các hành động trong khi ngủ, được gọi là mộng du, có thể xảy ra ở nhóm tuổi này. Trẻ có thể trông tỉnh táo nhưng không nhận thức được hành động của mình.
Buồn ngủ ban ngày quá mức
Nếu một thiếu niên dễ dàng ngủ thiếp đi trong các hoạt động nhẹ nhàng, điều này có thể báo hiệu một vấn đề tiềm ẩn. Một nguyên nhân hiếm gặp là tình trạng liên quan đến khả năng điều chỉnh sự tỉnh táo, thường xuất hiện ở độ tuổi khoảng 15.
Khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp?
Các dấu hiệu cần chú ý bao gồm:
- Đột ngột yếu đi trong những khoảnh khắc cảm xúc
- Xuất hiện những hình ảnh thoáng qua trước hoặc sau khi ngủ
- Cảm thấy không thể cử động trong một thời gian ngắn khi thức dậy
- Giấc ngủ ban đêm bị gián đoạn kết hợp với buồn ngủ vào ban ngày
Một số vấn đề này có thể liên quan đến các tình trạng sức khỏe khác và nên được các chuyên gia về giấc ngủ đánh giá.
Tại sao trẻ gặp vấn đề về giấc ngủ?
Nguyên nhân gốc rễ
Các vấn đề về giấc ngủ có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe hoặc phổ biến hơn là do thói quen và sinh hoạt thường ngày. Đôi khi, người chăm sóc có thể vô tình tạo ra những thói quen gây ảnh hưởng đến giấc ngủ ngon.
Khi nào trẻ bị thiếu ngủ?
Nếu trẻ không ngủ đủ giấc, điều này thường thể hiện qua hành vi của trẻ—chẳng hạn như khó tập trung, cáu kỉnh hoặc khó tham gia vui chơi—thay vì dấu hiệu buồn ngủ.
Có thể làm gì?
Không sử dụng các sản phẩm không được phê duyệt
Tránh sử dụng các sản phẩm không kê đơn trừ khi được kê đơn. Ngay cả các biện pháp tự nhiên cũng có thể chứa các thành phần hoạt tính cần được dùng đúng liều lượng và giám sát chặt chẽ.
Tạo môi trường phù hợp
Nhiều vấn đề về giấc ngủ không bắt nguồn từ các vấn đề sức khỏe mà từ môi trường xung quanh trẻ. Các bước đơn giản có thể hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn:
- Thiết lập thói quen nhất quán
- Giữ cho giờ đi ngủ yên tĩnh và không sử dụng màn hình điện tử
- Khuyến khích trẻ tự xoa dịu bản thân mà không cần kích thích quá mức
Kết luận: Giúp con bạn ngủ ngon hơn
Hiểu được giấc ngủ của con là bước đầu tiên để hỗ trợ giấc ngủ lành mạnh. Hầu hết các vấn đề đều là tạm thời và là một phần của sự phát triển tự nhiên. Với môi trường và thói quen phù hợp, nhiều trẻ em sẽ cải thiện mà không cần điều trị y tế. Khi nghi ngờ, hãy luôn tham khảo ý kiến chuyên gia y tế đáng tin cậy. Những đêm yên bình sẽ dẫn đến những ngày tươi sáng hơn—cho cả trẻ em và người chăm sóc!
