Nếu bạn đã từng đứng trước một bức tranh và tự hỏi làm thế nào nó có thể gợi lên một tâm trạng cụ thể - dù là sự ấm áp phong phú của một bức chân dung hay sự nhẹ nhàng, thoáng mát của một bức tranh phong cảnh - thì rất có thể chất liệu vẽ đã đóng góp rất nhiều vào điều đó.
Sơn dầu và màu nước, hai trong số những chất liệu hội họa được sử dụng rộng rãi nhất, không chỉ khác nhau về hình thức mà còn định hình cách nghệ sĩ thể hiện, thử nghiệm và kết nối với người xem.
Sự khác biệt không chỉ ở mặt kỹ thuật mà còn ở mặt cảm xúc và rất sâu sắc.
Hình khối trung bình - Tâm trạng
Hãy bắt đầu với một điều mà nhiều người mới bắt đầu thường bỏ qua: chất liệu tạo nên tông màu trước khi vẽ một nét.
Sơn dầu đặc, khô chậm và dễ pha trộn. Chúng mang lại chiều sâu, kết cấu và khả năng tạo lớp. Độ đặc như bơ của sơn dầu cho phép các nghệ sĩ vẽ đi vẽ lại nhiều lần, chỉnh sửa, điều chỉnh và xây dựng.
Hãy nghĩ đến những bức chân dung rực rỡ của Rembrandt hay nét cọ dày dặn, giàu cảm xúc của Van Gogh. Sự phong phú đến từ thời gian - thời gian để tạo lớp, thời gian để thử nghiệm.
Ngược lại, màu nước nhanh, trong suốt và uyển chuyển. Nước trở thành một phần của bức tranh cũng như sắc tố. Một nét cọ duy nhất có thể tạo nên toàn bộ tông màu. Một khi khô, rất khó để chỉnh sửa. Màu nước đòi hỏi sự tự tin và lên kế hoạch, nhưng nó cũng mang lại sự ngẫu hứng. Đó là lý do tại sao rất nhiều nghệ sĩ sử dụng nó cho các bản phác thảo du lịch, nghiên cứu thực vật hoặc phong cảnh ấn tượng. Nó nắm bắt ánh sáng theo cách mà sơn dầu không bao giờ làm được.
Những điểm khác biệt chính giữa sơn dầu và màu nước
1. Kiểm soát so với dòng chảy
Nếu tranh sơn dầu là về sự kiểm soát, thì tranh màu nước là về sự buông bỏ.
• Họa sĩ sơn dầu thường bắt đầu bằng lớp sơn lót, sau đó phủ lớp men, làm việc từ tối đến sáng. Họ có thể cạo lớp sơn, chờ đợi nhiều ngày giữa các buổi vẽ và liên tục chỉnh sửa một vùng.
• Tuy nhiên, họa sĩ màu nước thường làm việc từ sáng đến tối. Một lỗi nhỏ trong quá trình rửa màu không thể sửa chữa được—chỉ có thể kết hợp. Sự khó lường đó mang lại cho màu nước năng lượng đặc trưng.
Đây không chỉ là sự khác biệt về phong cách. Nó thay đổi cách suy nghĩ của một họa sĩ. Tranh sơn dầu mang tính phương pháp; tranh màu nước mang tính trực quan. Bạn là người lập kế hoạch hay người ứng biến?
2. Kết cấu và độ hoàn thiện
Kết cấu là một khía cạnh khác biệt đáng kể giữa hai chất liệu này.
• Sơn dầu khô với lớp sơn bóng hoặc satin, và bản thân lớp sơn có độ dày vật lý. Bạn có thể cảm nhận được những đường vân của nét cọ. Với dụng cụ bảng màu, sơn dầu thậm chí có thể mang tính điêu khắc.
• Màu nước khô phẳng và lì. Kết cấu đến từ giấy nhiều hơn là từ chính màu vẽ. Giấy nhám, ép lạnh làm tăng hiệu ứng tạo hạt và cọ khô, trong khi giấy mịn, ép nóng tạo ra các đường nét rõ ràng hơn và chuyển tiếp mềm mại hơn.
Nếu bạn thích các tác phẩm ba chiều, có thể sơn dầu sẽ phù hợp với bạn hơn. Nếu bạn yêu thích ý tưởng về những lớp sơn mềm mại và độ trong suốt tinh tế, màu nước sẽ nói lên ngôn ngữ của bạn.
3. Vai trò của sai lầm
Điều này có thể khiến bạn ngạc nhiên: trong hội họa sơn dầu, sai lầm chỉ là những bước trong quá trình. Với đủ thời gian và phương tiện, hầu như mọi thứ đều có thể được điều chỉnh hoặc che phủ. Sơn dầu rất dễ tha thứ. Chúng mang đến cơ hội thứ hai.
Màu nước thì ngược lại. Ngay khi chạm vào giấy ướt, màu sắc sẽ lan ra—và bạn không thể lấy lại được. Điều đó khiến màu nước mang lại cảm giác mạo hiểm, đặc biệt là đối với người mới bắt đầu. Nhưng nó cũng dạy cho bạn một trong những bài học nghệ thuật quý giá nhất: không phải mọi thứ đều phải hoàn hảo để trở nên đẹp.
4. Sự khác biệt thực tế
Ngoài tính nghệ thuật, còn có những lý do thực tế để lựa chọn loại này hơn loại kia.
• Thời gian khô: Sơn dầu có thể mất vài ngày hoặc thậm chí vài tuần để khô hoàn toàn. Màu nước khô trong vòng vài phút.
• Vệ sinh: Sơn dầu cần dầu thông hoặc dầu khoáng, trong khi màu nước chỉ cần nước.
• Không gian và bố trí: Vẽ tranh sơn dầu tốt nhất nên được thực hiện trong một studio thoáng khí. Màu nước có thể được sử dụng ở bất cứ đâu - khi đi bộ đường dài, trong quán cà phê, thậm chí trên máy bay.
Vậy, bạn đang tìm kiếm một loại hình nghệ thuật phù hợp với lối sống linh hoạt của mình? Màu nước có thể là một lựa chọn phù hợp. Bạn có cam kết tạo ra các tác phẩm dài hạn, trong studio không? Sơn dầu là người bạn đồng hành của bạn.
5. Biểu đạt cảm xúc
Việc lựa chọn chất liệu cũng có thể định hình sự cộng hưởng cảm xúc trong tác phẩm của bạn.
• Sơn dầu thường tạo ra cảm giác vững chắc, nặng nề hơn. Chúng lý tưởng cho các chủ đề nghiêm túc, độ tương phản mạnh mẽ và các bố cục vượt thời gian.
• Màu nước mang đến sự nhẹ nhàng và gần gũi. Ngay cả những bức tranh buồn hay hoài niệm cũng mang lại cảm giác như một ký ức đang dần phai nhạt trên giấy.
Theo cách đó, lựa chọn chất liệu của bạn trở thành một phần trong tiếng nói của bạn với tư cách là một nghệ sĩ.
Vậy, bạn nên thử loại nào?
Đây là một cách đơn giản để suy nghĩ về điều này:
• Chọn sơn dầu nếu bạn thích chiều sâu, kết cấu và xem lại tác phẩm của mình theo thời gian. Nó dành cho những ai thích xây dựng chậm rãi và có chủ đích.
• Chọn màu nước nếu bạn coi trọng tốc độ, sự ngẫu hứng và vẻ đẹp của sự không hoàn hảo. Nó dành cho những ai thích ghi lại những khoảnh khắc thoáng qua và không ngại một chút bất ngờ.
Bạn không nhất thiết phải chọn một. Nhiều nghệ sĩ linh hoạt chuyển đổi giữa hai loại hình này, hoặc thậm chí kết hợp chúng với các chất liệu khác. Điều quan trọng nhất là hiểu được cách mỗi chất liệu hỗ trợ các loại hình biểu đạt khác nhau—và cách nó phù hợp với cá tính nghệ thuật của bạn.
Bạn thích sự phong phú, điêu khắc, dày dặn của sơn dầu hay sự trong suốt, nhẹ nhàng của màu nước? Hay có lẽ bạn vẫn đang khám phá cả hai? Dù thế nào đi nữa, cách tốt nhất để tìm ra câu trả lời là cầm cọ lên và xem điều gì sẽ diễn ra.
