Dù bạn đang lướt đi trên lớp băng tuyết mới mịn hay tham gia buổi học trượt tuyết đầu tiên trên sườn dốc hiền hòa, trượt tuyết luôn mang đến sự pha trộn giữa cảm giác phấn khích và vẻ đẹp ngoạn mục mà hiếm môn thể thao nào sánh kịp.
Nhưng đi kèm tốc độ, độ cao và cái lạnh chính là rủi ro. Từ chấn thương đầu gối cho đến chấn thương sọ não, tai nạn trượt tuyết có thể xảy ra chỉ trong tích tắc — ngay cả với những người nghĩ rằng họ đã đủ cẩn thận.
Vậy làm thế nào để bạn tận hưởng trọn vẹn trượt tuyết mà không phải trải qua cả mùa đông với nẹp hoặc bó bột? Câu trả lời không chỉ nằm ở việc đi chậm, mà còn ở nhận thức rủi ro, sử dụng đúng thiết bị và lắng nghe cơ thể cùng ngọn núi. Hãy cùng khám phá những biện pháp an toàn và chiến lược phòng ngừa chấn thương hiệu quả nhất dành cho mọi cấp độ trượt tuyết.
Vì sao trượt tuyết tiềm ẩn rủi ro
Trượt tuyết là sự kết hợp độc đáo giữa tốc độ cao, địa hình khó lường và điều kiện thời tiết biến đổi thất thường. Chính sự hòa quyện đầy phấn khích này cũng khiến môn thể thao trở nên đòi hỏi thể lực và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.
Theo Học viện Chấn thương Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS), những chấn thương thường gặp khi trượt tuyết gồm có:
Bong gân đầu gối, đặc biệt là đứt dây chằng chéo trước (ACL):
Một trong những chấn thương phổ biến và nghiêm trọng nhất, thường xảy ra khi đầu gối xoắn mạnh trong lúc ngã hoặc dừng đột ngột.
Trật khớp và gãy xương vai:
Thường do va chạm hoặc té ngã.
Gãy cổ tay:
Xảy ra khi người trượt vô thức chống tay xuống để đỡ cú ngã.
Chấn động não:
Do ngã hoặc va chạm với vật cứng hay người khác, gây rủi ro nghiêm trọng cần xử lý thận trọng.
Phần lớn những chấn thương này hoàn toàn có thể phòng tránh bằng cách chuẩn bị đúng cách: rèn luyện sức mạnh và thể lực, sử dụng thiết bị bảo hộ phù hợp (như mũ bảo hiểm), nắm vững kỹ thuật trượt tuyết chuẩn xác, và tuân thủ các quy tắc an toàn cơ bản. Phòng ngừa hiệu quả sẽ giảm đáng kể rủi ro và giúp bạn tận hưởng niềm vui trượt tuyết trọn vẹn, lâu dài.
1. Chọn đúng thiết bị (và biết cách sử dụng)
Bạn sẽ không lái một chiếc xe với lốp mòn hay phanh hỏng. Trượt tuyết cũng vậy.
Những điều cần kiểm tra trước khi xuống dốc:
- Giày trượt vừa vặn:
Giày không đúng kích cỡ làm giảm khả năng kiểm soát và tăng nguy cơ té ngã.
- Cố định (Bindings):
Cần được kỹ thuật viên chuyên nghiệp điều chỉnh phù hợp với chiều cao, cân nặng và trình độ — chúng sẽ tự nhả khi bạn ngã để ngăn chấn thương chân.
- Mũ bảo hiểm:
Bắt buộc cho mọi lứa tuổi và trình độ. Theo Hiệp hội Khu trượt tuyết Quốc gia Mỹ, việc đội mũ bảo hiểm đã giảm gần 50% chấn thương đầu nghiêm trọng.
- Gậy trượt:
Nên có chiều cao chuẩn và dễ cầm khi đeo găng.
- Trang phục nhiều lớp:
Mặc đồ giữ ấm thoáng khí, thêm áo khoác cách nhiệt và lớp ngoài chống thấm nước.
Mẹo:
Luôn thuê tại cửa hàng uy tín hoặc mua từ thương hiệu chất lượng có dịch vụ đo chỉnh chuyên nghiệp. Dùng thiết bị kém chất lượng sẽ làm tăng nguy cơ chấn thương.
2. Khởi động trước khi trượt
Trượt tuyết có thể không giống môn thể thao cần khởi động, nhưng thực tế lại rất cần. Cơ bắp lạnh dễ bị căng giãn hoặc rách sợi.
Bài khởi động gợi ý:
1. Các động tác giãn động như vung chân, lunge, xoay tay.
2. Bài cardio nhẹ: đi bộ nhanh hoặc nhảy tại chỗ 5–10 phút.
3. Luyện thăng bằng — yếu tố then chốt trong trượt tuyết giúp hạn chế té ngã.
Bắt đầu ngày mới trên sườn dốc dễ trước khi thử sức với dốc cao, gồ ghề.
3. Học cách ngã đúng
Không phải lúc nào bạn cũng tránh được cú ngã nhưng bạn có thể giảm thiệt hại.
Khi ngã, hãy:
• Giữ cơ thể thả lỏng, đừng căng cứng.
• Tránh chống tay để đỡ — nguyên nhân chính gây gãy cổ tay.
• Để ván trượt tự rời ra, đừng cố chống lại cú ngã.
• Trượt theo quán tính thay vì cố bám — điều này giúp phân tán lực va chạm.
Các huấn luyện viên thường dạy kỹ thuật ngã an toàn ngay từ đầu. Nếu chưa, hãy yêu cầu một buổi học riêng để rèn phản xạ khi ngã.
4. Tôn trọng ngọn núi và tuân thủ quy tắc
Nhiều tai nạn không đến từ thiếu kỹ năng, mà từ thiếu phán đoán.
Hành xử thông minh trên dốc trượt:
1. Kiểm soát bản thân:
Luôn trượt trong khả năng, đặc biệt trên đường trượt lạ.
2. Tuân thủ biển báo và khu vực đóng:
Đó là dấu hiệu nguy hiểm tiềm ẩn như đá, lớp tuyết mỏng hay nguy cơ lở tuyết.
3. Không dừng ở điểm mù:
Nếu cần nghỉ, hãy tấp sang bên.
4. Nhường người ở phía dưới:
Người trượt trước luôn có quyền ưu tiên.
Đội tuần tra núi làm việc không ngừng để giữ an toàn, nhưng hiệu quả chỉ có khi mọi người cùng hợp tác.
5. Nhận biết dấu hiệu mệt mỏi
Mệt mỏi là nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn, đặc biệt vào buổi chiều khi chân đã rã rời và sự tập trung suy giảm.
Cảnh báo bạn cần chú ý:
• Khó xoay người hoặc hãm tốc.
• Phản xạ chậm lại.
• Té ngã nặng hơn hoặc hồi phục lâu hơn sau ngã.
• Cảm thấy lạnh, đói hoặc choáng váng.
Nguyên tắc vàng: Nếu bạn tự hỏi “Có nên trượt thêm một lần nữa không?” — thì câu trả lời gần như luôn là “Không”.
6. Theo dõi thời tiết và điều kiện tuyết
Băng, gió, tầm nhìn kém hay lớp tuyết bất ngờ có thể biến đường trượt dễ dàng thành đầy nguy hiểm.
Trước khi trượt, hãy kiểm tra:
• Dự báo thời tiết về gió và bão tuyết.
• Báo cáo đường trượt: điểm băng, đường đóng, nguy cơ lở tuyết.
• Nhiệt độ — tuyết lạnh trượt nhanh hơn, và băng hình thành dễ dàng sau buổi sáng nắng.
Luôn mang theo bản đồ nhỏ của khu trượt và đảm bảo điện thoại sạc đầy phòng trường hợp khẩn cấp.
Kết luận: Tận hưởng niềm vui, giảm thiểu rủi ro
Cảm giác lướt xuống triền núi phủ trắng xóa thật khó sánh, và những kỷ niệm trên đôi ván trượt có thể theo bạn suốt đời. Nhưng niềm vui không đồng nghĩa với sự liều lĩnh. Quyết định thông minh, thiết bị phù hợp và lắng nghe cơ thể sẽ giảm đáng kể nguy cơ chấn thương, đồng thời mang đến sự tự tin để bạn trượt nhiều hơn, vui hơn và an toàn hơn.
Bạn đã từng té ngã trên đường trượt chưa? Hay bạn có “nghi thức an toàn” nào riêng khi trượt tuyết? Hãy chia sẻ trải nghiệm — biết đâu mẹo của bạn lại giúp ai đó tránh được tai nạn mùa này.
