Có lần tôi quấn khăn ướt và ngồi trước quạt bàn như một que kem người. Không hào nhoáng lắm, nhưng cũng tạm ổn - ít nhất là trong một tiếng. Chuyện xảy ra ở Marseille, giữa đợt nắng nóng 41°C, và căn hộ nhỏ tôi thuê lại chẳng có máy lạnh.
Điều làm tôi ngạc nhiên không phải là cái nóng khó chịu đến mức nào, mà là có bao nhiêu người xung quanh tôi chịu được mà không cần chạm vào bộ điều chỉnh nhiệt độ.
Với nhiệt độ toàn cầu liên tục tăng cao và lưới điện đang oằn mình dưới sức nặng của nhu cầu mùa hè, nhiều người trong chúng ta đang tự hỏi cùng một câu hỏi: làm thế nào để giữ mát mà không cần bật điều hòa?
Sau nhiều tháng sống trong những thành phố nóng nực từ Nam Âu đến Đông Nam Á, tôi đã chứng kiến cách mọi người thích nghi - và thường phát triển - mà không cần dựa vào điều hòa. Dưới đây là những mẹo vặt thiết thực, thực tế thực sự tạo nên sự khác biệt.
1. Xem xét lại cửa sổ của bạn: chặn nhiệt, chứ không phải không khí
Cửa sổ trong hầu hết các căn hộ hoạt động như kính lúp vào mùa hè. Nếu ánh nắng mặt trời tràn vào trong nhiều giờ, nó sẽ thiêu đốt mọi thứ bên trong. Nhưng thay vì chỉ kéo rèm lại và cầu mong điều tốt đẹp nhất, bí quyết thực sự nằm ở chất liệu của những tấm rèm đó.
Hãy sử dụng rèm cản nhiệt—đặc biệt là loại có lớp ngoài màu trắng hoặc phản quang. Mặt phản quang sẽ phản xạ ánh sáng mặt trời, trong khi lớp lót bên trong giữ nhiệt trước khi nó xâm nhập vào không gian của bạn. Ở Athens, một người bạn kiến trúc sư đã chỉ cho tôi cách anh ấy kết hợp những tấm rèm này với rèm cửa màu sáng, tạo ra một lớp chắn kép giúp làm mát phòng khách của anh ấy khoảng 4°C mà không cần quạt.
Nhưng đừng đóng kín mọi thứ cả ngày. Thông gió chéo rất quan trọng. Hãy mở cửa sổ ở hai phía đối diện của không gian vào sáng sớm và tối muộn, khi nhiệt độ bên ngoài thấp hơn. Luồng gió tự nhiên đó có thể đẩy nhiệt bị giữ lại ra ngoài—và nó hoàn toàn miễn phí.
2. Biến quạt thành máy làm mát không khí mini
Quạt không làm mát không khí mà chỉ làm chuyển động không khí. Nhưng bạn có thể nâng cấp chúng bằng một mẹo đơn giản: đá.
Sau đây là cách tự làm máy làm mát không khí cơ bản:
1. Cho đá viên (hoặc chai nước đá) vào một chiếc chảo nông hoặc bát.
2. Đặt lên ghế đẩu hoặc bàn ngay trước quạt.
3. Để quạt thổi qua đá.
Cách này tạo ra luồng gió làm mát hiệu quả đến bất ngờ, đặc biệt là trong những căn phòng nhỏ. Ở Budapest, tôi đã chứng kiến một người hàng xóm đặt hai chai nước đá trước quạt bàn và làm mát căn phòng rộng 12m² trong vòng chưa đầy 15 phút. Không công nghệ, không tiếng ồn, chỉ là một quy luật vật lý thông minh.
Mẹo nhỏ: Tránh đặt quạt gần cửa sổ mở vào thời điểm nóng nhất trong ngày. Bạn sẽ chỉ thổi thêm không khí nóng vào.
3. Làm mát cơ thể trước, chứ không phải căn phòng
Cách nhanh nhất để chống chọi với cái nóng? Hãy đánh lừa cơ thể chứ không phải không gian.
Hãy thử những mẹo làm mát cơ thể đơn giản này:
• Ngâm chân trong nước lạnh: Bàn chân có rất nhiều đầu dây thần kinh. Làm mát chúng sẽ giúp bạn mát mẻ hơn.
• Quấn khăn bandana ướt quanh cổ hoặc cổ tay: Những điểm mạch này truyền nhiệt nhanh chóng.
• Ngủ với ga trải giường ẩm: Được gọi là "phương pháp Ai Cập", phương pháp này bao gồm việc làm ẩm nhẹ ga trải giường và dùng nó như một tấm chăn. Hiệu quả nhất khi có quạt chạy nhẹ gần đó.
Ở Lisbon, trong một tháng Tám đặc biệt ngột ngạt, tôi ngủ trên một chiếc khăn trải trên nệm với một chiếc khăn mặt ẩm trên trán. Không hề hào nhoáng—nhưng tôi thức dậy mà không ướt đẫm mồ hôi. Đó là một chiến thắng.
4. Sắp xếp lại không gian để lưu thông không khí
Cách bố trí phòng của bạn có thể đang cản trở nỗ lực làm mát. Đồ nội thất kê sát tường có thể chặn luồng không khí, và thảm, vải dày hoặc đồ đạc chất đống sẽ giữ nhiệt như vật liệu cách nhiệt.
Hãy thử cách này:
1. Di chuyển đồ nội thất lớn ra xa tường, đặc biệt là gần cửa sổ hoặc lỗ thông hơi.
2. Cất những đồ dệt dày như rèm cửa, thảm và chăn dày vào mùa hè.
3. Nâng giường lên một chút: Không khí nóng bốc lên. Một chiếc giường thấp hoặc nệm trải sàn thường tạo cảm giác mát mẻ hơn vào ban đêm.
Trong một căn hộ nhỏ ở Tokyo, tôi đã từng thấy một hệ thống gấp thông minh: khung giường sẽ gập lại vào ban ngày, cho phép không khí lưu thông tự do trên sàn nhà. Chỉ mất năm phút để gấp lại mỗi đêm và giữ cho căn hộ luôn thoáng đãng và mát mẻ.
5. Thiết bị nhỏ, tác động lớn
Các thiết bị lớn như lò nướng, máy sấy, và thậm chí cả máy tính để bàn đều tỏa nhiệt. Nhiệt thường không nhìn thấy được, nhưng theo thời gian, nó sẽ tích tụ lại.
• Rút phích cắm những thiết bị bạn không sử dụng: Bộ sạc, TV, thậm chí cả bộ định tuyến đều có thể tỏa nhiệt.
• Bỏ qua lò nướng: Các bữa ăn nguội, nấu trên bếp hoặc sử dụng nồi hấp điện sẽ giúp ích.
• Chuyển sang đèn LED: Bóng đèn sợi đốt lãng phí 90% năng lượng dưới dạng nhiệt.
Trong một căn hộ ẩm ướt ở Kuala Lumpur, tôi đã đo sự chênh lệch nhiệt độ ở một góc nơi một chiếc PC cồng kềnh chạy cả ngày so với một chiếc không có. "Góc công nghệ" nóng hơn gần 2°C vào cuối buổi chiều. Việc giảm kích thước thiết bị điện tử của bạn—hoặc ít nhất là tắt nguồn khi có thể—sẽ tạo ra sự khác biệt lớn hơn bạn nghĩ.
6. Sử dụng nước hợp lý = điều hòa không khí tự nhiên
Nước là công cụ bí mật của bạn. Nhưng không chỉ để uống.
• Treo một chiếc khăn ẩm gần cửa sổ thoáng gió: Sự bốc hơi làm mát không khí đi vào.
• Phun sương nhẹ rèm cửa: Khi có gió thổi qua, bạn sẽ cảm thấy mát hơn vài độ.
• Tắm vòi sen với cửa phòng tắm mở (nếu có sự riêng tư): Hơi nước có thể thoát ra nhanh chóng nhờ hệ thống thông gió, và cơ thể bạn sẽ mát mẻ lâu hơn sau khi tắm.
Khi ở Thessaloniki, tôi thấy một gia đình phun sương sàn gạch mỗi tối. Làn gió thổi qua ban công sẽ làm mát sàn nhà ẩm ướt, tạo ra một không gian mát mẻ, sảng khoái cho trẻ em vui chơi trước khi đi ngủ.
Có điều gì đó kỳ lạ nhưng dễ chịu khi tìm ra những cách thông minh để thích nghi, thay vì chế ngự thiên nhiên bằng máy móc. Những mẹo nhỏ này không chỉ giúp giảm hóa đơn tiền điện mà còn giúp bạn kiểm soát được phần nào. Và chúng hiệu quả dù bạn đang thuê một căn hộ nhỏ, đi du lịch ở những vùng khí hậu ấm áp hơn, hay chỉ đơn giản là cố gắng giảm mức sử dụng điều hòa.
Lần tới khi trời nóng bức, hãy thử dùng khăn lạnh, rèm phun sương, hoặc một làn gió nhẹ buổi sáng. Biết đâu bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy cuộc sống mát mẻ đến nhường nào khi bạn hòa mình vào cái nóng chứ không phải chống lại nó.
