Câu hỏi nhanh — bạn đã bao giờ bị mắc kẹt trong hạn hán, nhìn lên bầu trời không một gợn mây và nghĩ, "Giá mà tôi có thể hát hoặc vỗ tay và làm cho trời mưa?" Vâng, tin hay không thì tùy, một số nhà khoa học thực sự đang tìm cách để làm điều đó… bằng cách sử dụng sóng âm thanh!

Nghe có vẻ hoang đường phải không? Nhưng đây không chỉ là tưởng tượng hay điệu nhảy thời tiết cổ xưa nào đó — đây là khoa học thực sự đang chuyển động. Vậy nên hôm nay, chúng ta hãy cùng khám phá ý tưởng thú vị về việc tạo mưa bằng công nghệ âm thanh và xem liệu bầu trời có thực sự lắng nghe khi chúng ta nói không.

Tại sao phải cố gắng kiểm soát mưa ngay từ đầu?

Trước khi tìm hiểu âm thanh đóng vai trò như thế nào, hãy cùng tìm hiểu lý do. Biến đổi khí hậu gây ra những kiểu thời tiết khó lường, một số khu vực đang phải đối mặt với hạn hán khắc nghiệt, trong khi những khu vực khác phải đối mặt với lũ lụt và tình trạng sử dụng nước quá mức. Lượng mưa, vốn thường theo mùa, giờ đây đang trở nên thất thường và không ổn định.

Ở nhiều nơi trên thế giới — từ sa mạc Trung Đông đến đất nông nghiệp ở Châu Phi — việc có thể tạo ra mưa theo ý muốn thực sự có thể thay đổi cuộc sống. Nó sẽ hỗ trợ nông nghiệp, lấp đầy các hồ chứa và giúp toàn bộ hệ sinh thái phục hồi. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi các nhà khoa học đang tích cực khám phá những phương pháp mới, bền vững hơn để đẩy mây ra xa.

Những phương pháp nào đã được thử nghiệm cho đến nay?

Bạn có thể đã nghe nói về gieo mây, phải không? Đây là phương pháp máy bay thả các hóa chất như bạc iodua hoặc kali clorua vào mây để tạo mưa. Phương pháp này đã xuất hiện từ những năm 1940 và vẫn được sử dụng ở những nơi như Hoa Kỳ và UAE.

Nhưng gieo mây hóa học cũng có những nhược điểm — tốn kém, gây tranh cãi và gây ra các vấn đề về môi trường. Đó là lúc sóng âm xuất hiện như một giải pháp sạch hơn, có khả năng tiết kiệm hơn.

Vậy, sóng âm có thể tạo ra mưa như thế nào?

Câu hỏi hay! Đây chính là lúc mọi chuyện trở nên thú vị — và cũng hơi "mọt sách" một chút.

Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng sóng âm tần số thấp (tức là thấp hơn mức tai người có thể nghe được) có thể tác động đến những giọt nước nhỏ li ti bên trong các đám mây. Khi sóng âm truyền qua đám mây, chúng tạo ra những rung động khiến các giọt nước va vào nhau và hòa vào nhau. Khi các giọt nước đủ lớn và nặng, lực hấp dẫn sẽ tác động — và thế là, mưa bắt đầu!

Năm 2021, các nhà nghiên cứu tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã thực hiện một số thử nghiệm thú vị. Họ sử dụng máy bay không người lái được trang bị máy phát âm thanh để phát những sóng tần số thấp này trực tiếp vào các đám mây. Thay vì hóa chất, tất cả đều là tự nhiên — chỉ có âm thanh và khoa học.

Và đoán xem? Nó thực sự đã hiệu quả. Trong một vài thử nghiệm thành công, những chiếc máy bay không người lái này đã kích thích mưa ở những khu vực thực sự cần mưa.

Tại sao điều này có thể là một vấn đề lớn

Đây là lý do tại sao mọi người lại hào hứng với công nghệ này:

Thân thiện với môi trường: Không ô nhiễm hóa chất, không tồn dư độc hại — chỉ cần âm thanh phát huy tác dụng.

Tiết kiệm chi phí: Sử dụng máy bay không người lái rẻ hơn nhiều so với việc lái máy bay cỡ lớn.

Nhắm mục tiêu: Máy bay không người lái có thể xác định chính xác các hệ thống mây cụ thể và phát ra âm thanh theo từng đợt tập trung.

Không có hạt lạ: Không giống như gieo mây, không có gì được thêm vào khí quyển.

Nếu được hoàn thiện, phương pháp này có thể giúp chúng ta chống lại hạn hán, hỗ trợ nông dân đang gặp khó khăn, và thậm chí cân bằng lại hệ thống nước ở những khu vực khan hiếm mưa.

Vậy thì… Chúng ta có thực sự làm được không?

Câu trả lời? Có — đại loại vậy.

Chúng ta vẫn đang trong giai đoạn đầu, và mặc dù các thử nghiệm quy mô nhỏ rất hứa hẹn, công nghệ này vẫn cần được hoàn thiện hơn nữa. Các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm ra dải tần số hoàn hảo, điều kiện mây lý tưởng và cách mở rộng quy mô để sử dụng rộng rãi.

Nó không hẳn là "nhấn nút và có mưa" — nhưng cũng đang dần gần đến mức đó.

Suy nghĩ cuối cùng

Ai mà ngờ được một thứ vô hình như âm thanh lại có thể tạo nên một thứ mạnh mẽ như thời tiết? Mặc dù chúng ta có thể chưa thể tạo ra những cơn bão ngay lúc này, nhưng nghiên cứu này cho thấy khoa học có thể sáng tạo và tháo vát đến nhường nào.

Vậy nên lần tới khi ai đó nói "nói chuyện với bầu trời chẳng ích gì", hãy mỉm cười và nói với họ: "Thực ra, có thể đấy".

Bạn muốn tìm hiểu thêm về khoa học kỳ thú không? Tôi còn nhiều điều thú vị hơn nữa đấy - chỉ cần nói ra thôi!