Bạn có thể nghĩ rằng đọc sách chỉ để thu thập kiến ​​thức hoặc giết thời gian, nhưng thực tế, nó có thể làm được nhiều hơn thế.

Việc đọc sách - đặc biệt là đọc đúng cách - có thể thay đổi căn bản cách bạn suy nghĩ. Từ việc thay đổi những thói quen tinh thần cũ đến việc xây dựng sự đồng cảm và rèn luyện sự tập trung, sách có thể đóng vai trò là công cụ lâu dài để định hình lại tư duy của bạn.

Bài viết này không nhằm mục đích bảo bạn "đọc nhiều hơn". Nó chỉ ra cách đọc sách có thể thay đổi bạn - về mặt thần kinh, cảm xúc và hành vi - để bạn trở nên kiên cường, chu đáo và hướng đến mục tiêu hơn.

Đọc sách có tác động gì đến não bộ?

Khi bạn đọc sâu và đều đặn, đặc biệt là sách phi hư cấu hoặc tiểu thuyết lấy nhân vật làm trung tâm, não bộ của bạn không chỉ tiếp thu ngôn từ. Nó còn thích nghi.

Nghiên cứu của nhà thần kinh học Gregory Berns tại Đại học Emory cho thấy việc đọc tiểu thuyết có thể gây ra những thay đổi lâu dài trong kết nối não bộ, đặc biệt là ở vỏ não cảm giác cơ thể - vùng liên quan đến các giác quan vật lý và hệ thống vận động. Tóm lại, não bộ của bạn "cảm nhận" hành động của các nhân vật như thể chúng là của chính bạn, điều này giúp định hình cách bạn diễn giải các sự kiện trong đời thực.

Hiệu ứng này không chỉ dừng lại ở trí tưởng tượng - nó xây dựng sự đồng cảm về mặt nhận thức, rèn luyện sự chú ý và củng cố các đường dẫn thần kinh liên quan đến sự hiểu biết và phản ánh.

Đọc sách như một công cụ để phá vỡ những niềm tin hạn chế

Nhiều người vẫn mắc kẹt trong những vòng lặp suy nghĩ giống nhau - "Tôi không giỏi việc này", "Tôi sẽ không bao giờ thay đổi", "Tôi chỉ là kiểu người như vậy thôi". Đọc sách giúp bạn thoát khỏi những lối mòn tư duy bằng cách đưa ra những câu chuyện ngược lại.

1. Tiểu sử và hồi ký cung cấp cho bạn những ví dụ cụ thể về những người đã vượt qua những khó khăn tưởng chừng như không thể. Việc chứng kiến ​​sự trưởng thành của họ giúp bạn hình dung ra tiềm năng của chính mình.

2. Những cuốn sách khoa học hành vi như Atomic Habits của James Clear hoặc Mindset của Carol Dweck giải thích cơ chế của sự thay đổi, giúp bạn hiểu rằng sự chuyển đổi không phải là phép màu - đó là một quá trình.

3. Những văn bản triết học hoặc phản tư, chẳng hạn như các tác phẩm của Viktor Frankl hoặc Marcus Aurelius, giúp bạn xây dựng khuôn khổ tư duy cho khả năng phục hồi và ý nghĩa.

Khi bạn liên tục tiếp xúc với những quan điểm này, bộ não của bạn sẽ bắt đầu hình thành những cách suy nghĩ mới. Bạn càng tiếp xúc nhiều với các mô hình tư duy khác nhau, tư duy của bạn càng trở nên linh hoạt và mở rộng.

Đọc chủ động, không thụ động

Chỉ đọc thôi là chưa đủ. Để thực sự thay đổi tư duy, bạn cần phải đọc chủ động. Điều đó có nghĩa là suy ngẫm, kết nối và áp dụng những gì bạn học được.

Hãy thử phương pháp này:

• Sau khi đọc một chương, hãy ghi lại một ý chính.

• Tự hỏi bản thân: Điều này áp dụng như thế nào vào cuộc sống của tôi?

• Xem lại ghi chú hàng tuần để theo dõi những thay đổi trong tâm trí.

Thói quen nhỏ này biến việc đọc sách thành một cơ chế phát triển. Bạn ngừng đọc chỉ để giải trí và bắt đầu sử dụng sách để cập nhật chương trình bên trong của mình.

Rèn luyện sự tập trung trong thời đại xao nhãng

Một lợi ích thường bị đánh giá thấp của việc đọc sách là nó giúp bạn lấy lại sự tập trung. Trong một thế giới bị chi phối bởi nội dung dạng ngắn và việc lướt web vô tận, khả năng tập trung của bạn sẽ giảm dần sau mỗi lần vuốt.

Sách - đặc biệt là sách giấy - đòi hỏi sự kiên nhẫn và tĩnh lặng. Việc tập trung vào một câu chuyện, ý tưởng hoặc lập luận trên nhiều trang giấy sẽ xây dựng sức bền tinh thần cần thiết cho tư duy sâu sắc hơn và đưa ra quyết định tốt hơn.

Như Cal Newport, tác giả của cuốn sách Deep Work, đã chỉ ra: "Tập trung là chỉ số IQ mới trong thế giới hiện đại." Đọc sách thường xuyên giúp rèn luyện trí óc bạn tập trung vào một nhiệm vụ tại một thời điểm, điều này rất cần thiết cho năng suất làm việc có ý nghĩa.

Chọn sách phù hợp để thay đổi tư duy

Không phải cuốn sách nào cũng thách thức tư duy hay thay đổi tư duy của bạn. Dưới đây là cách lập danh sách đọc sách có mục đích:

1. Chọn những cuốn sách thách thức niềm tin của bạn. Nếu bạn có xu hướng tránh né một số quan điểm nhất định, đó là dấu hiệu cho thấy chúng đáng để khám phá.

2. Kết hợp các thể loại. Kết hợp tâm lý học với văn học, hồi ký với khoa học, triết học với self-help. Đọc sách đa thể loại giúp tăng cường sự linh hoạt trong nhận thức.

3. Chọn những cuốn sách vượt thời gian thay vì những cuốn sách hợp thời. Một số cuốn sách đề cập đến những chân lý phổ quát và trường tồn qua nhiều thập kỷ. Những cuốn sách này thường để lại ấn tượng sâu sắc hơn.

Ví dụ về những cuốn sách thay đổi tư duy:

• Man's Search for Meaning của Viktor Frankl

• Thinking, Fast and Slow của Daniel Kahneman

• Grit của Angela Duckworth

• The Power of Now của Eckhart Tolle

• Daring Greatly của Brené Brown

Điều gì xảy ra sau một năm đọc sách có chủ đích?

Hãy tưởng tượng bạn đọc 12 cuốn sách trong một năm, mỗi tháng một cuốn, với mục tiêu thay đổi tư duy. Đến cuối năm đó, những điều sau đây thường xảy ra:

• Bạn tiếp cận thử thách với sự tò mò nhiều hơn và ít sợ hãi hơn.

• Bạn phát triển ngôn ngữ để diễn tả những suy nghĩ và cảm xúc phức tạp.

• Bạn thoát khỏi những phản ứng bốc đồng và tự phê bình.

• Bạn trở nên chu đáo hơn trong giao tiếp và ra quyết định.

• Quan trọng nhất, não bộ của bạn bắt đầu hướng đến sự phát triển và khả năng thay vì giới hạn và thói quen.

Sách không chỉ là nguồn thông tin—mà còn là công cụ để chuyển hóa. Nhưng chỉ khi bạn đọc có mục đích. Bạn có thể chọn cuốn sách nào trong tuần này để thử thách hoặc truyền cảm hứng cho mình? Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt, nhưng hãy bắt đầu với một mục tiêu rõ ràng. Biết đâu bạn chỉ còn cách bước đột phá tiếp theo một chương nữa thôi.