Là cha mẹ, việc chúng ta luôn muốn giúp con trong từng bước đi là điều tự nhiên. Nhưng nếu lúc nào cũng can thiệp, con sẽ không bao giờ có cơ hội tự mình thử, tự mình học.
Việc dạy con tính tự lập không có nghĩa là đẩy con ra xa, mà là trao cho con những công cụ và niềm tin để con khám phá, giải quyết vấn đề và trưởng thành từ chính nỗ lực của mình.
Bắt Đầu Với Những Trách Nhiệm Nhỏ
Chúng ta không cần đợi đến khi con trở thành thiếu niên mới dạy con tự lập. Ngay cả khi còn nhỏ, con đã có thể học cách tự cất đồ chơi hay đeo ba lô của mình. Khi lớn hơn, ta có thể dần thêm những nhiệm vụ phù hợp, như tự mặc quần áo, chuẩn bị bữa ăn nhẹ đơn giản hoặc phụ giúp dọn bàn ăn. Những việc nhỏ bé này đem lại cho con cảm giác được kiểm soát và niềm tự hào vì có thể làm được điều gì đó bằng chính sức mình.
Hãy Để Con Đưa Ra Lựa Chọn Phù Hợp Với Lứa Tuổi
Trao cho con quyền lựa chọn trong những việc hằng ngày giúp con cảm thấy mình có khả năng. Ta có thể gợi ý những lựa chọn đơn giản như: “Con muốn mặc áo xanh hay áo đỏ?” hoặc “Con thích làm bài tập trước hay sau bữa tối?”. Chính những quyết định nhỏ này sẽ rèn luyện tư duy độc lập, đồng thời giúp con hiểu rằng mọi lựa chọn đều đi kèm với hậu quả và trách nhiệm.
Kiên Nhẫn Và Để Con Tự Thử
Sẽ nhanh hơn nhiều nếu cha mẹ tự buộc dây giày hay rót nước cho con. Nhưng nếu cứ làm thay, con sẽ chẳng bao giờ học được. Hãy lùi lại một chút, ngay cả khi điều đó có nghĩa là nước bị đổ hay quần áo chưa ngay ngắn. Những “sai sót” đó chính là phần quan trọng trong quá trình học hỏi và xứng đáng để chúng ta kiên nhẫn chờ đợi.
Khuyến Khích Con Giải Quyết Vấn Đề
Khi trẻ gặp khó khăn, thật dễ để chúng ta đưa ngay đáp án. Nhưng thay vào đó, hãy thử đặt những câu hỏi gợi mở như: “Con nghĩ mình có thể làm gì?” hoặc “Con có những lựa chọn nào?”. Khi được tự suy nghĩ và tìm hướng đi, trẻ không chỉ nâng cao sự tự tin mà còn cảm nhận rõ ràng rằng mình có khả năng vượt qua thử thách.
Để Con Trải Nghiệm Những Hệ Quả Tự Nhiên
Nếu trẻ quên làm bài tập hay làm mất đồ chơi, có thể rất khó để cha mẹ đứng ngoài, nhưng đây lại là bài học quý giá. Chúng ta không cần phạt hay trách mắng. Chỉ cần để những hệ quả tự nhiên xảy ra, trẻ sẽ học được mối liên hệ giữa nguyên nhân và kết quả — và thường sẽ nhớ lâu hơn cho lần sau.
Làm Gương Về Sự Tự Lập
Trẻ học được nhiều nhất qua việc quan sát cha mẹ. Nếu chúng ta biết quản lý thời gian, hoàn thành trách nhiệm và giải quyết vấn đề một cách bình tĩnh, con sẽ dần hấp thụ những thói quen ấy. Bạn cũng có thể “nghĩ to thành lời” khi làm việc — như lên lịch hay lập ngân sách — để con hiểu cách ta tư duy và ra quyết định độc lập.
Hỗ Trợ Nhưng Không Kiểm Soát
Hỗ trợ không đồng nghĩa với việc “bao bọc”. Nó có nghĩa là ta ở bên, khích lệ và chỉ can thiệp khi thật sự cần thiết. Một câu nói đơn giản như: “Mẹ tin con làm được” hoặc “Thử lại đi, mẹ biết con có thể” đủ để tiếp thêm cho trẻ sự tự tin mà vẫn giữ trọn cơ hội tự trải nghiệm và trưởng thành.
Niềm Tin Nuôi Dưỡng Sự Tự Lập
Một trong những thử thách lớn nhất của việc làm cha mẹ là học cách buông dần. Nhưng khi chúng ta trao cho con sự tin tưởng, con sẽ bắt đầu tin vào chính bản thân mình. Dù là để con tự đi học, tự hoàn thành một dự án ở trường hay tự sắp xếp ba lô, mỗi bước nhỏ hướng đến sự tự do đều dạy trẻ tinh thần trách nhiệm và bồi đắp sự tự tin.
Hãy Nuôi Dưỡng Những Đứa Trẻ Tự Tin Và Vững Vàng
Còn các bạn? Lần gần đây nhất con bạn khiến bạn bất ngờ vì có thể tự làm được điều gì đó là khi nào? Đôi khi, chúng ta không nhận ra con mình có khả năng đến mức nào — cho đến khi trao cho con cơ hội để thể hiện.
Nuôi dạy một đứa trẻ độc lập không có nghĩa là cha mẹ lùi lại và thôi quan tâm. Đó là bước sang một bên vừa đủ để con có không gian trưởng thành. Với tình yêu, sự kiên nhẫn và niềm tin, chúng ta không chỉ dẫn dắt con cho hiện tại, mà còn chuẩn bị hành trang để con vững vàng bước vào đời.
