Chúng ta đều đã nghe về việc Trí tuệ Nhân tạo (AI) đang thay đổi cách chúng ta sống và làm việc. Nhưng điều đó có ý nghĩa gì đối với công việc của chúng ta? Liệu AI sẽ thay thế chúng ta, hay nó sẽ giúp công việc của chúng ta dễ dàng và hiệu quả hơn?
Một báo cáo gần đây của Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã đi sâu vào chủ đề này và chúng tôi sẽ phân tích kỹ hơn cho bạn!
Dịch vụ tài chính: Ngành có tiềm năng AI khổng lồ
Ngành dịch vụ tài chính là một trong những lĩnh vực mà AI đang thể hiện tiềm năng lớn nhất. AI có thể đơn giản hóa nhiều nhiệm vụ khác nhau như dịch vụ khách hàng, phát hiện gian lận và thậm chí cả dự báo tài chính, giúp các công ty tiết kiệm thời gian và tiền bạc. Mặc dù AI không hoàn hảo, nhưng nó có thể tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại và giúp các chuyên gia tài chính tập trung vào những công việc phức tạp hơn. Nếu bạn làm việc trong lĩnh vực tài chính, rõ ràng là AI có thể nâng cao vai trò của bạn đáng kể, nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn.
Những công việc có khả năng bị tự động hóa cao nhất
Vậy, những công việc nào có khả năng bị AI thay thế cao nhất? Theo sách trắng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, những công việc có nguy cơ cao nhất là những công việc liên quan đến các nhiệm vụ lặp đi lặp lại hoặc việc ra quyết định đơn giản. Các công việc như nhân viên văn phòng, thu ngân và tiếp thị qua điện thoại đã được tự động hóa một số nhiệm vụ. Hãy tưởng tượng một nhân viên thu ngân đang quét các mặt hàng tại quầy thanh toán—hầu hết các nhiệm vụ của họ có thể dễ dàng được thực hiện bởi một hệ thống hỗ trợ AI. Những vai trò này chiếm một phần lớn các vị trí có nguy cơ bị tự động hóa, với tới 81% nhiệm vụ của họ có thể bị thay thế.
Điều thú vị là ngay cả những công việc như trợ lý thống kê, giao dịch viên ngân hàng và nhân viên tổng đài, mặc dù không được tự động hóa cao như nhân viên văn phòng, vẫn đang bị đe dọa. Sách trắng lưu ý rằng khoảng 62% tất cả các nhiệm vụ trong mọi công việc đều liên quan đến ngôn ngữ—đây là nơi các mô hình ngôn ngữ của AI, như chatbot và trợ lý ảo, thực sự tỏa sáng.
Những công việc mà AI có thể cải thiện
Vậy còn những công việc không dễ dàng bị AI thay thế thì sao? Những công việc đòi hỏi tư duy phản biện và giải quyết vấn đề phức tạp ít có khả năng bị thay thế nhưng có thể được cải thiện nhờ AI. AI không có trí tuệ cảm xúc hay hiểu biết sâu sắc như con người, nhưng nó vẫn có thể giúp cải thiện năng suất.
Ví dụ, công việc của một nhân viên thẩm định bảo hiểm liên quan đến việc xem xét thông tin phức tạp và đưa ra quyết định. Mặc dù AI có thể không thay thế hoàn toàn quá trình ra quyết định, nhưng nó có thể hỗ trợ bằng cách phân tích lượng lớn dữ liệu hiệu quả hơn, giúp nhân viên thẩm định tiết kiệm thời gian và làm việc nhanh hơn. Điều tương tự cũng đúng với các ngành nghề như công nghệ sinh học và toán học - AI có thể đảm nhận các nhiệm vụ lặp đi lặp lại, giúp những chuyên gia này có nhiều thời gian hơn cho sự sáng tạo và tư duy cấp cao.
Những công việc ít bị ảnh hưởng nhất bởi AI
Còn những nghề nghiệp phụ thuộc nhiều vào tương tác giữa con người thì sao? Những công việc này, chẳng hạn như chuyên gia chăm sóc sức khỏe, giáo viên và nhân viên xã hội, ít có khả năng bị ảnh hưởng đáng kể bởi AI. Mặc dù AI có thể giúp tự động hóa các công việc hành chính, nhưng công việc cốt lõi của những chuyên gia này đòi hỏi sự đồng cảm, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề của con người.
Ví dụ, trong lĩnh vực nhân sự, chỉ khoảng 16% nhiệm vụ có nguy cơ bị tự động hóa, trong khi 22% có thể được AI cải tiến. Mặt khác, các nhà phát triển phần mềm có thể mong đợi những tác động đáng kể hơn, với 28% nhiệm vụ của họ có thể được tự động hóa và 43% có khả năng được AI cải tiến. Điểm mấu chốt ở đây là một công việc càng lấy con người làm trung tâm thì khả năng bị AI thay thế hoàn toàn càng thấp.
Các ngành công nghiệp chịu ảnh hưởng nhiều nhất bởi AI
Nếu nhìn vào toàn bộ các ngành công nghiệp, lĩnh vực tài chính đứng đầu danh sách về cả tự động hóa và nâng cao năng suất. Tuy nhiên, các ngành công nghiệp khác như công nghệ thông tin, truyền thông kỹ thuật số, truyền thông đa phương tiện và giải trí cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Các lĩnh vực này đang ứng dụng AI nhanh hơn, thúc đẩy thị trường phát triển.
Làm thế nào để chuẩn bị cho tác động của AI đối với việc làm?
Vậy, làm thế nào chúng ta có thể chuẩn bị cho những thay đổi mà AI sẽ mang lại? Diễn đàn Kinh tế Thế giới đề xuất bốn chiến lược chính:
1. Phát triển lực lượng lao động linh hoạt: Điều cần thiết là người lao động phải có cả kiến thức về AI và các kỹ năng cảm xúc, chẳng hạn như sáng tạo và đồng cảm. Điều này đảm bảo rằng chúng ta có thể thích ứng với các công nghệ AI mới mà vẫn giữ được sự gần gũi với con người.
2. Hợp tác giữa chính phủ và doanh nghiệp: Chính phủ và doanh nghiệp phải hợp tác để dự đoán những thay đổi và tạo ra các khuôn khổ hỗ trợ người lao động chuyển đổi sang các vai trò mới.
3. Cập nhật luật lao động: Luật lao động cần được sửa đổi để phản ánh bản chất thay đổi của công việc. Điều này bao gồm việc xác định lại mạng lưới an sinh xã hội để ngăn chặn bất bình đẳng thu nhập do AI gây ra.
4. Đầu tư vào hệ thống giáo dục: Hệ thống giáo dục của chúng ta phải phát triển để đáp ứng nhu cầu của kỷ nguyên AI. Điều này có nghĩa là nhấn mạnh việc học tập suốt đời và đảm bảo rằng tất cả mọi người, bất kể xuất thân, đều được tiếp cận giáo dục.
AI sẽ thay thế hay nâng cao công việc của chúng ta?
Tóm lại, AI sẽ tồn tại lâu dài và chắc chắn sẽ thay đổi thị trường việc làm. Nhưng điều đó không nhất thiết có nghĩa là tất cả chúng ta sẽ mất việc vào tay robot. Trên thực tế, đối với nhiều người trong chúng ta, AI sẽ nâng cao năng suất và mở ra những cơ hội mới. Chìa khóa nằm ở việc duy trì sự linh hoạt, liên tục phát triển các kỹ năng mới và thích ứng với bối cảnh công việc luôn thay đổi.
Rõ ràng là: chúng ta cần nắm bắt tiềm năng của AI đồng thời đảm bảo rằng chúng ta tiếp tục phát triển những kỹ năng đặc trưng của con người, những kỹ năng giúp chúng ta trở nên khác biệt. Bạn nghĩ sao? AI sẽ thay thế hay nâng cao công việc của bạn? Hãy cho chúng tôi biết suy nghĩ của bạn!
