Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là một tương lai xa vời. Nó đã hiện diện và đang định hình lại thế giới theo những cách mà chúng ta chưa bao giờ tưởng tượng được. Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI, nền kinh tế toàn cầu đang trên bờ vực của một cuộc chuyển đổi có thể ảnh hưởng đến gần 40% việc làm trên toàn thế giới.

Một số vị trí có thể bị thay thế, trong khi những vị trí khác sẽ phát triển và được AI nâng cao. Khi chúng ta tìm hiểu sâu hơn về sự chuyển đổi này, hãy cùng khám phá cách chúng ta có thể đảm bảo AI mang lại lợi ích cho toàn thể nhân loại.

Thách thức trong việc cân bằng tiềm năng của AI

Khi chúng ta đang tiến gần đến cuộc cách mạng công nghệ này, không còn nghi ngờ gì nữa rằng AI có sức mạnh thúc đẩy năng suất, thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu và nâng cao mức thu nhập ở các quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, như với bất kỳ cuộc cách mạng nào, luôn có những rủi ro. Trong khi một số công việc sẽ bị thay thế, một số khác có thể khiến bất bình đẳng trở nên trầm trọng hơn. Sự phát triển nhanh chóng của AI đã khơi dậy cả sự phấn khích lẫn lo ngại trên toàn thế giới, đặt ra những câu hỏi quan trọng về tác động tiềm tàng của nó đối với nền kinh tế toàn cầu.

Tác động tổng thể của AI đối với nền kinh tế rất khó dự đoán vì ảnh hưởng của nó sẽ lan rộng theo những cách phức tạp. Tuy nhiên, có một điều rõ ràng: chúng ta cần xây dựng các chính sách cho phép khai thác toàn bộ tiềm năng của AI đồng thời đảm bảo nó hoạt động vì lợi ích của tất cả mọi người.

Định hình lại bản chất công việc

Trong một phân tích gần đây, các chuyên gia của IMF đã nghiên cứu những tác động tiềm tàng của AI lên thị trường lao động toàn cầu. Nhiều nghiên cứu dự đoán rằng công việc sẽ bị AI thay thế, nhưng trong nhiều trường hợp, AI có nhiều khả năng bổ trợ cho công việc của con người hơn là thay thế hoàn toàn. Phân tích này xem xét cả hai mặt của câu chuyện - tiềm năng thay thế và tiềm năng nâng cao.

Kết quả thật đáng ngạc nhiên: gần 40% việc làm toàn cầu có thể bị ảnh hưởng bởi AI. Trong lịch sử, tự động hóa và công nghệ thông tin đã ảnh hưởng đến các công việc thường ngày, nhưng AI thì khác. Nó cũng có tiềm năng ảnh hưởng đến các công việc đòi hỏi kỹ năng cao. Các nền kinh tế phát triển phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn từ AI, nhưng họ cũng có nhiều cơ hội hơn để hưởng lợi từ nó.

Tác động tiềm tàng đến các nền kinh tế phát triển

Ở các nền kinh tế phát triển, khoảng 60% việc làm có thể bị ảnh hưởng bởi AI. Trong số này, một nửa có thể được hưởng lợi từ việc tích hợp AI, dẫn đến cải thiện năng suất. Tuy nhiên, đối với nửa còn lại, AI có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ quan trọng hiện do con người thực hiện, làm giảm nhu cầu lao động và khiến tiền lương giảm, dẫn đến ít việc làm hơn. Trong những trường hợp cực đoan nhất, một số công việc này có thể biến mất hoàn toàn.

Tình hình tại các thị trường mới nổi

Ngược lại, các thị trường mới nổi và các quốc gia có thu nhập thấp dự kiến ​​sẽ ít bị ảnh hưởng trực tiếp hơn từ AI, với tác động đến việc làm lần lượt là 40% và 26%. Điều này cho thấy tác động của AI đối với các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển sẽ ít nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, nhiều quốc gia trong số này thiếu cơ sở hạ tầng và lao động có tay nghề cần thiết để hưởng lợi đầy đủ từ AI, điều này làm tăng nguy cơ AI có thể nới rộng khoảng cách bất bình đẳng giữa các quốc gia theo thời gian.

Bất bình đẳng thu nhập gia tăng

AI cũng có thể ảnh hưởng đến bất bình đẳng thu nhập và tài sản giữa các quốc gia. Chúng ta có thể thấy sự phân hóa ngày càng lớn giữa các nhóm thu nhập, trong đó những người lao động có thể tận dụng AI để tăng năng suất và thu nhập sẽ thấy mức lương của họ tăng lên, trong khi những người không thể thích ứng với AI có thể bị tụt hậu. Nghiên cứu cho thấy AI có thể giúp những người lao động ít kinh nghiệm tăng năng suất nhanh hơn. Những người lao động trẻ tuổi có thể dễ dàng thích nghi với những cơ hội này hơn, trong khi những người lao động lớn tuổi có thể gặp khó khăn trong việc theo kịp.

Tác động của AI đối với thu nhập lao động sẽ phụ thuộc phần lớn vào cách nó bổ sung cho vai trò của những người lao động có thu nhập cao. Nếu AI cải thiện đáng kể công việc của những người lao động có thu nhập cao, thu nhập lao động của họ có thể tăng một cách không cân xứng. Hơn nữa, các công ty áp dụng AI sẽ có năng suất tăng lên, có khả năng tăng lợi nhuận trên vốn và mang lại lợi ích cho những người có thu nhập cao. Hai yếu tố này có thể làm trầm trọng thêm bất bình đẳng.

Vai trò của AI trong việc làm trầm trọng thêm bất bình đẳng

Trong hầu hết các trường hợp, AI có khả năng làm trầm trọng thêm bất bình đẳng nói chung, đây là một xu hướng đáng lo ngại. Các nhà hoạch định chính sách cần chủ động ứng phó để ngăn chặn công nghệ AI làm gia tăng căng thẳng xã hội. Các quốc gia cần thiết lập mạng lưới an sinh xã hội toàn diện và cung cấp các chương trình đào tạo lại cho người lao động dễ bị tổn thương. Bằng cách đó, chúng ta có thể giúp quá trình chuyển đổi sang AI mang tính bao trùm hơn, bảo vệ sinh kế và giảm thiểu bất bình đẳng.

Tăng trưởng toàn diện do AI thúc đẩy

AI đang nhanh chóng được tích hợp vào các doanh nghiệp trên toàn thế giới, nhấn mạnh sự cần thiết phải hành động của các nhà hoạch định chính sách. Để giúp các quốc gia xây dựng chính sách phù hợp, IMF đã phát triển “Chỉ số Sẵn sàng AI”, đo lường mức độ sẵn sàng trong các lĩnh vực như cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, chính sách vốn con người và thị trường lao động, đổi mới và hội nhập kinh tế, cũng như quy định và đạo đức.

Ví dụ, phần chính sách vốn con người và thị trường lao động của chỉ số này đánh giá các yếu tố như số năm học tập và tính linh hoạt của thị trường lao động, cũng như tỷ lệ dân số được bao phủ bởi mạng lưới an sinh xã hội. Phần quy định và đạo đức đánh giá mức độ thích ứng của khuôn khổ pháp lý của một quốc gia với các mô hình kinh doanh kỹ thuật số và liệu quốc gia đó có nền quản trị mạnh mẽ để đảm bảo việc thực thi hiệu quả hay không.

Các quốc gia có thể chuẩn bị cho AI như thế nào?

Chỉ số của IMF đã đánh giá mức độ sẵn sàng của 125 quốc gia. Kết quả cho thấy các nền kinh tế giàu có hơn, bao gồm các nền kinh tế phát triển và một số thị trường mới nổi, nhìn chung được trang bị tốt hơn để áp dụng AI. Các quốc gia như Singapore, Hoa Kỳ và Đan Mạch đạt điểm cao nhất trong chỉ số này, thể hiện tốt ở cả bốn hạng mục.

Đối với các nền kinh tế phát triển, trọng tâm nên là thúc đẩy đổi mới và tích hợp AI, đồng thời xây dựng các khuôn khổ pháp lý chặt chẽ. Cách tiếp cận này sẽ tạo ra một môi trường AI an toàn và có trách nhiệm, xây dựng niềm tin của công chúng. Đối với các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển, trọng tâm nên là đầu tư vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và xây dựng lực lượng lao động có kỹ năng số để đặt nền tảng vững chắc cho việc áp dụng AI.

Đảm bảo AI mang lại lợi ích cho tất cả mọi người

Thời đại của AI đang đến gần, và chúng ta vẫn có đủ khả năng để đảm bảo nó mang lại sự thịnh vượng cho tất cả mọi người. Khi AI tiếp tục phát triển, chúng ta phải đảm bảo rằng nó mang lại lợi ích cho toàn thể nhân loại, chứ không chỉ một số ít. Bằng cách tạo ra các chính sách toàn diện, đầu tư vào giáo dục và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, và đảm bảo cơ hội công bằng cho tất cả người lao động, chúng ta có thể định hình một tương lai nơi AI phục vụ tất cả mọi người.

Vậy bạn thấy AI ảnh hưởng đến công việc của mình như thế nào? Bạn đã sẵn sàng thích nghi và phát triển trong thế giới mới này chưa? Hãy cho chúng tôi biết suy nghĩ của bạn!