Các bạn thân mến, bạn có phải là một nhiếp ảnh gia và đang tìm cách để chụp những bức ảnh đẹp hơn? Nghệ thuật bố cục trong nhiếp ảnh chịu ảnh hưởng sâu sắc từ hội họa cổ điển.
Những nguyên tắc đã định hướng cho các bậc thầy nghệ thuật hàng thế kỷ trước vẫn tiếp tục định hình cách chúng ta tạo bố cục cho hình ảnh ngày nay.
Một khái niệm then chốt đã vượt qua thử thách của thời gian chính là tính đối xứng. Việc đưa đối xứng và các họa tiết lặp lại vào nhiếp ảnh sẽ giúp bức ảnh thêm cấu trúc, thu hút ánh nhìn và nâng cao sức hút thị giác.
Đối xứng là gì?
Đối xứng xuất hiện khi các phần của hình ảnh phản chiếu lẫn nhau. Ví dụ kinh điển là cơ thể con người — bên trái và bên phải gần như giống hệt nhau. Khi một bức ảnh có thể “gấp” dọc theo trục trung tâm và hai nửa trùng khớp, đó chính là đối xứng. Đối xứng hiện diện khắp nơi, từ thiên nhiên đến các công trình nhân tạo. Ô tô, máy bay, tòa nhà, hay những vật dụng hàng ngày thường mang tính đối xứng, bởi điều này tự nhiên thu hút trí óc con người và gắn liền với vẻ đẹp thị giác.
Các loại đối xứng trong nhiếp ảnh
Ba dạng cân bằng để nâng tầm bố cục
Có ba loại đối xứng chính mà nhiếp ảnh gia có thể áp dụng để tạo nên những hình ảnh mạnh mẽ:
1. Đối xứng ngang
Xảy ra khi phần trên và phần dưới của ảnh phản chiếu lẫn nhau. Ví dụ điển hình là dãy núi phản chiếu trên mặt hồ phẳng lặng.
2. Đối xứng dọc
Đây là dạng phổ biến nhất, đặc biệt trong chụp chân dung. Khuôn mặt người và động vật thường thể hiện đối xứng dọc, khi bên trái gần như giống hệt bên phải.
3. Đối xứng xuyên tâm
Đối xứng xoay quanh một điểm trung tâm. Ta có thể thấy trong các bông hoa, cầu thang xoắn, nan hoa bánh xe, hay cửa sổ trang trí. Kiến trúc thường dùng đối xứng xuyên tâm để tạo cảm giác tráng lệ và chính xác.
Sử dụng thiết bị để chụp ảnh đối xứng
Chụp ảnh đối xứng không đòi hỏi thiết bị đặc biệt. Kỹ thuật này có thể áp dụng với bất kỳ loại máy ảnh nào — từ máy đơn giản đến máy chuyên nghiệp. Tuy nhiên, dùng tripod sẽ giúp giữ máy cân bằng, dễ dàng căn chỉnh hoàn hảo. Tripod cũng khuyến khích bạn suy nghĩ kỹ hơn về bố cục khi phải đặt khung hình chậm rãi và có chủ đích. Nhiều máy ảnh có tính năng hỗ trợ như công cụ cân bằng tích hợp hoặc lưới hiển thị, giúp căn chỉnh chính xác hơn. Sử dụng chế độ Live View thay vì ống ngắm cũng giúp bạn dễ dàng nhận ra sự đối xứng hay lệch lạc.
Kỹ thuật để nắm bắt đối xứng
Đối xứng không chỉ nằm ở cấu trúc mà còn ở phản chiếu. Nước tĩnh — như hồ hay vũng nước — có thể đóng vai trò “tấm gương tự nhiên”, nhân đôi các yếu tố phía trên và tăng cảm giác cân bằng. Bề mặt phản chiếu như cửa kính, tòa nhà kính hay gương cũng tạo hiệu ứng thú vị, thay đổi trục đối xứng. Bạn cũng có thể tạo đối xứng nhân tạo trong hậu kỳ hoặc bằng cách đặt chủ thể vào đúng vị trí trong khung hình. Đối xứng không nhất thiết phải bao trùm toàn bộ ảnh. Đôi khi, một phần đối xứng kết hợp với sự bất đối xứng có chủ ý sẽ tạo nên sự tương phản và điểm nhấn mạnh mẽ.
Cố tình phá vỡ khuôn mẫu
Không phải lúc nào cũng cần đối xứng hoàn hảo. Đưa vào một yếu tố phá vỡ đối xứng như một người đứng lệch bên cầu thang — có thể làm nổi bật bố cục chung. Cách này giúp bức ảnh có chiều sâu và giữ chân người xem. Đối xứng chọn lọc, chẳng hạn chỉ ở một phần khung hình, cũng có thể giúp nhấn mạnh sự khác biệt hoặc hướng ánh nhìn.
Nhiếp ảnh kiến trúc và đường phố
Nhà cửa, cầu cống và các công trình kiến trúc mang đến vô vàn cơ hội khai thác đối xứng. Những con đường thẳng tắp, họa tiết lặp lại và đường nét hình học tạo nên bố cục cân bằng bắt mắt. Vỉa hè, hành lang và mặt tiền thường cung cấp các đường dẫn tự nhiên rất phù hợp với khung hình đối xứng.
Đường dẫn và đối xứng
Đường dẫn giúp dẫn dắt ánh nhìn và có thể phối hợp với bố cục đối xứng để tăng chiều sâu. Các yếu tố như đường phố, hàng rào, lan can hay dầm nhà sẽ hướng mắt về chủ thể trung tâm hoặc điểm tụ, củng cố cảm giác cân đối và dòng chảy thị giác.
Tạo đối xứng nhân tạo
Ngay cả khi cảnh vật không có đối xứng tự nhiên, bạn vẫn có thể tạo ra nó thông qua góc chụp, phối cảnh hoặc công cụ kỹ thuật số. Nhiều ứng dụng di động cho phép tạo hiệu ứng phản chiếu từ bất kỳ bức ảnh nào — rất hữu ích cho nhiếp ảnh thử nghiệm hoặc nội dung mạng xã hội.
Kết luận: Vẻ đẹp trong đối xứng
Đối xứng vẫn là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất trong nhiếp ảnh. Nó mang đến vẻ đẹp vượt thời gian, giúp bức ảnh có cấu trúc rõ ràng và sức hút lâu bền. Bằng cách hiểu rõ các loại đối xứng và áp dụng kỹ thuật một cách tinh tế, mỗi nhiếp ảnh gia đều có thể khai thác sức mạnh này để tạo nên những tác phẩm gây ấn tượng sâu sắc.
