Chúng ta thường nghĩ đến việc một bộ phim trông như thế nào — hình ảnh đẹp mắt, diễn viên cuốn hút, bối cảnh ngoạn mục. Nhưng đã bao giờ bạn dừng lại và suy ngẫm xem bộ phim ấy vang lên như thế nào chưa?
Âm nhạc trong điện ảnh không chỉ là tiếng nền mờ nhạt; nó chính là sợi chỉ vô hình đan kết mọi thứ lại với nhau.
Hãy cùng khám phá cách âm nhạc định hình trải nghiệm xem phim của chúng ta và tại sao nhiều lúc chúng ta cảm nhận một cảnh phim nhiều hơn là hiểu nó — chính nhờ âm nhạc ẩn sau từng khung hình.
Khi chúng ta bước vào rạp chiếu và dòng chữ mở đầu hiện lên, âm nhạc thường là thứ đầu tiên chào đón. Trước khi bất kỳ lời thoại nào được thốt ra, âm nhạc đã kịp kể cho ta nghe về không gian, thời điểm và cả không khí của câu chuyện. Đây là phim tình cảm? Giật gân? Hài hước? Âm nhạc sẽ gợi mở tất cả. Một tiếng dương cầm nhẹ nhàng có thể báo hiệu điều gì đó xúc động. Một bản kèn đồng hoành tráng có thể báo trước một cuộc phiêu lưu. Không có âm nhạc, ta sẽ lạc lối ngay từ những giây đầu tiên.
Thành thật mà nói — âm nhạc khiến ta cảm thấy. Khi nhân vật khóc, ta cũng dễ rơi lệ. Nhưng tại sao? Nhiều khi, chính là nhờ những tiếng đàn dây mềm mại phía sau, hay giai điệu chậm rãi vang lên đúng lúc. Ta thậm chí không nhận ra, nhưng đang được dẫn dắt qua từng cảm xúc của bộ phim. Âm nhạc giống như một người hướng dẫn cảm xúc giúp ta gắn kết sâu sắc hơn với câu chuyện và nhân vật.
Ngay cả khi không có lời thoại, âm nhạc vẫn tiếp tục “nói chuyện” với chúng ta. Trong những cảnh không lời, âm thanh lấp đầy sự im lặng bằng tầng ý nghĩa. Ví dụ, một nhịp điệu hồi hộp có thể cảnh báo nguy hiểm trước khi nó xuất hiện. Một bản nhạc vui tươi có thể gợi ý về hy vọng, ngay cả giữa xung đột. Đây chính là sức mạnh to lớn của âm nhạc trong điện ảnh nói thay những điều nhân vật không thể nói ra.
Chúng ta thường nghe hai kiểu âm nhạc trong phim. Một loại gọi là “source music” — âm thanh mà cả nhân vật lẫn khán giả đều nghe được, ví dụ như tiếng nhạc từ radio, buổi tiệc, hay ai đó đang chơi đàn. Loại còn lại là “background score” — chỉ khán giả nghe được, không tồn tại trong thế giới của nhân vật. Dù khác biệt, cả hai đều quan trọng và đôi khi còn hòa quyện với nhau.
Âm nhạc còn giúp duy trì nhịp phim và kết nối các cảnh. Hãy nghĩ về những khoảnh khắc một cảnh dần mờ đi và cảnh khác xuất hiện. Âm nhạc dẫn dắt ta đi qua những chuyển đổi đó một cách mượt mà, giữ cho mạch kể không bị gián đoạn. Nó giống như một cây cầu nối các phần khác nhau của bộ phim, đảm bảo câu chuyện không bị rời rạc hay đột ngột.
Một trong những điều khiến ta nhớ mãi về một bộ phim chính là bài nhạc chủ đề. Những giai điệu ta có thể ngân nga dù đã xem phim từ nhiều năm trước. Chúng nhắc ta nhớ đến nhân vật, câu chuyện và cảm xúc ngày ấy. Những bản nhạc này được viết một cách chỉn chu, mang nét riêng và chiều sâu ý nghĩa. Khi nghe lại, ta như được đưa trở lại thế giới ấy chỉ trong vài giây.
Bạn đã bao giờ nghe một bản nhạc và lập tức nhớ lại một cảnh phim sống động đến mức tưởng như đang xem lại không? Đó không phải là tình cờ. Âm nhạc gắn liền với ký ức, nhất là khi đi kèm cảm xúc mạnh mẽ. Một bản nhạc phim tuyệt vời không chỉ hỗ trợ cho hình ảnh — nó trở thành một phần trong cách ta ghi nhớ bộ phim ấy.
Ngay cả những cảnh đơn giản nhất — một bước đi, một buổi hoàng hôn, hay một cuộc trò chuyện yên ắng — cũng có thể trở nên kỳ diệu với âm nhạc phù hợp. Các nhà soạn nhạc phim hiểu rõ điều này, và họ tạo ra bản nhạc để nhẹ nhàng nâng đỡ hình ảnh mà không lấn át chúng. Đây là một nghệ thuật tinh tế, và khi được thực hiện chuẩn xác, nó thay đổi hoàn toàn trải nghiệm xem phim.
Lần tới khi bạn xem phim, hãy cố gắng lắng nghe — thực sự lắng nghe phần âm nhạc. Nó khiến bạn cảm thấy thế nào? Nó đang kể điều gì? Khi chú ý đến nhạc phim, bạn sẽ phát hiện ra một tầng ý nghĩa hoàn toàn mới. Giống như xem phim bằng đôi tai mới.
Âm nhạc trong điện ảnh không chỉ là phần nền mà nó là cảm xúc, là câu chuyện, là ký ức hòa quyện trong một thể thống nhất. Không có nó, điện ảnh sẽ mất đi phần lớn sức mạnh lay động trái tim. Vậy nên, hãy tiếp tục thưởng thức phim không chỉ bằng mắt, mà còn bằng tai và cả trái tim.