Bạn đã bao giờ tưởng tượng rằng núi lửa có thể “hát” hoặc phát ra những âm thanh bí ẩn?

Nghe như một chi tiết trong phim giả tưởng, nhưng trên thực tế, nhiều núi lửa trên khắp thế giới thực sự tạo ra những âm thanh kỳ lạ khiến các nhà khoa học lẫn người yêu thiên nhiên không khỏi tò mò.

Hãy cùng khám phá những “khúc nhạc” kỳ thú của trái đất và giải mã nguyên nhân đằng sau những âm thanh độc đáo này nhé!

Âm thanh của núi lửa là gì?

Khi nghĩ đến núi lửa, chúng ta thường hình dung ra dung nham phun trào, cột tro bụi ngút trời hay những vụ nổ dữ dội. Thế nhưng, núi lửa còn tạo ra nhiều loại âm thanh khác nhau có âm vang rền rĩ đầy đe dọa, cũng có khi là tiếng rì rầm nhẹ nhàng, ma mị.

Những âm thanh ấy có thể là tiếng rung trầm thấp, tiếng ngân dài như lời ru của lòng đất, thậm chí đôi lúc nghe như một bản nhạc lạ lẫm. Chúng bắt nguồn từ sự chuyển động của dung nham, khí thoát ra từ bên trong và sự tương tác giữa vật chất núi lửa với không khí, đất đá. Cụm từ “núi lửa hát” là cách nói đầy chất thơ nhằm mô tả hiện tượng âm thanh tự nhiên này.

Núi lửa “hát” như thế nào?

Nguyên nhân chính khiến núi lửa phát ra âm thanh là do rung động sinh ra từ chuyển động của dung nham và áp lực khí bên trong lớp vỏ trái đất. Khi dung nham dâng lên gần bề mặt, nó đẩy khí ra ngoài qua các khe nứt, tạo nên rung động truyền đi dưới dạng sóng âm. Một số núi lửa phát ra âm thanh trầm thấp kéo dài liên tục gọi là “chấn động điều hòa” (harmonic tremors).

Những rung động này có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, nghe như tiếng u u vọng lại trong lòng đất và thường là dấu hiệu sớm báo trước một đợt phun trào sắp xảy ra. Ngoài chấn động điều hòa, núi lửa còn tạo ra các tiếng nổ bất ngờ, tiếng huýt gió hoặc âm thanh giống như những nốt nhạc khi khí thoát ra qua các ống thông hẹp. Hình dạng và kích thước của miệng núi lửa sẽ quyết định cao độ và sắc thái của âm thanh phát ra tương tự như cách các nhạc cụ hơi tạo nên âm thanh khác nhau.

Nghiên cứu khoa học về âm thanh núi lửa

Các nhà khoa học sử dụng những thiết bị cực kỳ nhạy như địa chấn kế và cảm biến âm học để ghi lại âm thanh và rung động từ núi lửa. Nhờ đó, họ có thể theo dõi các hoạt động bên trong núi lửa mà không cần lại gần các khu vực nguy hiểm. Ví dụ, trong đợt phun trào của núi Kilauea (Hawaii) năm 2018, các nhà nghiên cứu đã theo dõi sát sao hiện tượng này qua dữ liệu âm thanh.

Kết quả cho thấy, những thay đổi trong âm thanh núi lửa giúp dự đoán đường đi của dòng dung nham và mức độ dữ dội của đợt phun trào. Một số chuyên gia còn tin rằng việc phân tích âm thanh núi lửa có thể nâng cao hiệu quả của hệ thống cảnh báo sớm giúp con người có thêm thời gian để sơ tán an toàn. Đó chính là minh chứng tuyệt vời cho việc “lắng nghe giọng nói của trái đất” có thể cứu sống con người.

Hiện tượng tự nhiên tương tự như “tiếng hát” của núi lửa

Không chỉ núi lửa, nhiều hiện tượng thiên nhiên khác cũng tạo ra những “bản nhạc” của riêng mình. Chúng ta có thể nghe thấy rung động và âm thanh từ sông băng, động đất, thậm chí từ gió lớn thổi qua hang động hay hẻm núi.

Ví dụ, một số sông băng phát ra tiếng gầm sâu khi các khối băng nứt vỡ và di chuyển âm thanh ấy có tần số và âm điệu gần giống chấn động điều hòa của núi lửa. Hiểu được những âm thanh này giúp các nhà khoa học khám phá thêm về những chuyển động bên trong trái đất và cách chúng liên kết với nhau.

Con người có thể nghe được tiếng núi lửa không?

Phần lớn âm thanh do núi lửa tạo ra có tần số rất thấp, thấp đến mức nằm ngoài khả năng cảm nhận của tai người. Điều đó có nghĩa là chúng ta không thể nghe thấy “bài hát” ấy nếu không có thiết bị hỗ trợ đặc biệt.

Tuy nhiên, khi núi lửa xảy ra nổ lớn hay khí thoát mạnh gần bề mặt, người dân sống gần đó vẫn có thể nghe được những tiếng động như tiếng nổ, tiếng huýt hoặc tiếng rền vang. Với công nghệ hiện đại, các bản ghi âm âm thanh núi lửa có thể được khuếch đại và phân tích, cho phép chúng ta “nghe thấy” bản nhạc bí ẩn của hành tinh.

Vẻ đẹp và bí ẩn của âm thanh núi lửa

Ý tưởng về một ngọn núi lửa "biết hát" mời gọi chúng ta nhìn thiên nhiên theo một cách mới mẻ không chỉ mang tính hủy diệt mà còn ẩn chứa vẻ đẹp tinh tế và đáng kinh ngạc. Những âm thanh ấy nhắc nhở chúng ta rằng trái đất không chỉ sống động mà còn không ngừng chuyển động, thay đổi và “giao tiếp” thông qua những rung động ta hiếm khi nhận ra.

Dù là tiếng u trầm của dung nham hay tiếng huýt gió sắc lẹm của dòng khí thoát ra, âm thanh từ núi lửa đều khiến ta cảm nhận rõ hơn về sức mạnh kỳ diệu trong lòng đất.

Bạn đã từng nghe nói đến âm thanh núi lửa hay trải nghiệm những âm thanh kỳ bí của thiên nhiên chưa? Lần tới khi bạn đọc về núi lửa hoặc ghé thăm vùng có hoạt động địa chất mạnh, hãy tưởng tượng những “khúc nhạc bí mật” đang ngân vang dưới lòng đất.

Bạn nghĩ những âm thanh đó đang nói gì về hành tinh của chúng ta? Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn nhé và cùng nhau tiếp tục khám phá bản giao hưởng ẩn giấu của trái đất!