Liệu có sự sống trên sao Hỏa? Đây là câu hỏi đã mê hoặc các nhà khoa học, nhà văn và những tâm hồn mơ mộng suốt nhiều thế hệ.

Mỗi sứ mệnh mới đến hành tinh Đỏ đều giúp chúng ta tiến gần hơn đến sự thật. Và giờ đây, nhờ những cỗ xe tự hành công nghệ cao như Perseverance của NASA, chúng ta có thể đang ở rất gần câu trả lời cho bí ẩn ngàn năm này.

Nếu bạn đang tò mò về những gì các cỗ máy ấy thật sự khám phá được trên đó, hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về những phát hiện khoa học mới nhất trên người hàng xóm hành tinh của chúng ta.

Vì Sao Sao Hỏa Gây Hứng Thú Đến Vậy?

Sao Hỏa thường được gọi là “chị em” của Trái Đất. Không quá xa, hành tinh này có các mùa, các mũ băng ở cực và thậm chí có dấu hiệu của những con sông và hồ cổ xưa. Các nhà khoa học tin rằng hàng tỷ năm trước, nước dạng lỏng từng hiện diện trên bề mặt sao Hỏa và nơi nào có nước, nơi đó có thể có sự sống.

Sao Hỏa cũng có độ dài ngày gần giống Trái Đất và trải qua thời tiết, bão bụi và sự thay đổi nhiệt độ. Dù hiện tại lạnh lẽo và khô cằn, nhưng sao Hỏa không phải lúc nào cũng như vậy đó chính là lý do khiến các nhà nghiên cứu tin rằng nơi đây là ứng viên lý tưởng để tìm kiếm dấu vết của sự sống trong quá khứ hoặc thậm chí ở hiện tại.

Vai Trò Của Rover Perseverance

Rover Perseverance của NASA đã hạ cánh xuống sao Hỏa vào tháng 2 năm 2021, tại một khu vực có tên là Jezero Crater. Đây được cho là một đồng bằng sông cổ đại — nơi hoàn hảo để tìm kiếm dấu hiệu của sự sống vi sinh.

Perseverance được trang bị những công cụ tiên tiến nhất từng được gửi đến một hành tinh khác. Nó có thể:

• Phân tích đá và đất để tìm các dấu hiệu hóa học

• Khoan và lưu trữ mẫu để gửi về Trái Đất trong tương lai

• Sử dụng camera độ phân giải cao để tìm các mẫu hình có thể gợi ý sự sống

Cho đến nay, Perseverance đã tìm thấy các phân tử hữu cơ — thành phần nền tảng của sự sống — trong một số mẫu đá trên sao Hỏa. Dù điều này chưa xác nhận sự tồn tại của sự sống, nhưng nó là một manh mối đầy hứa hẹn.

Tìm Kiếm Dấu Hiệu Sinh Học

Vậy các nhà khoa học đang kỳ vọng tìm thấy điều gì? Họ đang tập trung tìm kiếm các dấu hiệu sinh học — những bằng chứng hóa học hoặc cấu trúc cho thấy sinh vật từng tồn tại.

Các dấu hiệu này có thể bao gồm:

• Các mẫu khoáng chất được hình thành bởi vi khuẩn

• Các phân tử cụ thể như lipid hoặc axit amin

• Sự thay đổi trong tỷ lệ đồng vị carbon (dấu hiệu đặc trưng cho hoạt động sinh học)

Năm 2023, các nhà khoa học của NASA thông báo rằng một số mẫu đá được Perseverance thu thập có tỷ lệ đồng vị carbon bất thường — điều này có thể được lý giải bởi hoạt động vi sinh vật, dù cần thêm nhiều nghiên cứu để xác minh.

Liệu Hiện Tại Có Sự Sống Trên Sao Hỏa?

Sao Hỏa hiện đang rất lạnh, với nhiệt độ trung bình khoảng -63°C, và khí quyển mỏng không đủ để bảo vệ bề mặt khỏi bức xạ vũ trụ. Điều này khiến sự sống như chúng ta biết rất khó tồn tại trên bề mặt hành tinh này.

Tuy nhiên, các môi trường dưới lòng đất — nơi có thể tồn tại nước bị mắc kẹt và được bảo vệ khỏi bức xạ lại là hy vọng lớn. Một số nhà khoa học cho rằng vi khuẩn có thể đang sinh tồn trong các hồ nước ngầm mặn hoặc băng chứa muối.

Trên thực tế, vào năm 2018, các nhà nghiên cứu sử dụng radar từ sứ mệnh Mars Express của Cơ quan Vũ trụ châu Âu đã phát hiện tín hiệu cho thấy có thể có nước dạng lỏng bên dưới cực nam sao Hỏa — dù phát hiện này vẫn còn gây tranh cãi.

Trở Về Trái Đất Với Mẫu Đá

Một trong những phần hấp dẫn nhất của sứ mệnh Perseverance là việc nó thu thập các mẫu đá để đưa về Trái Đất trong tương lai. NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu đang lên kế hoạch cho sứ mệnh “Trả Mẫu Từ Sao Hỏa” vào đầu những năm 2030.

Khi các mẫu này được nghiên cứu trong các phòng thí nghiệm hiện đại trên Trái Đất, các nhà khoa học sẽ có khả năng tiến hành các phân tích chi tiết hơn nhiều so với thiết bị trên rover. Đây có thể chính là bước ngoặt giúp xác nhận liệu sao Hỏa từng có sự sống hay không.

Ý Kiến Từ Các Chuyên Gia

Nhiều nhà khoa học cho rằng nếu sao Hỏa từng có sự sống, thì rất có thể đó là vi sinh vật, tồn tại từ hàng tỷ năm trước — thời điểm hành tinh này có khí quyển dày hơn và nhiều nước hơn.

Nhà sinh vật học vũ trụ Sarah Stewart Johnson, trong cuốn sách The Sirens of Mars, viết rằng nếu tìm thấy hóa thạch vi sinh vật, dù chỉ một — thì đó sẽ là “một trong những khám phá vĩ đại nhất trong lịch sử loài người”.

Tiến sĩ Ken Williford, thành viên chủ chốt trong đội ngũ của Perseverance, từng phát biểu:

“Chúng tôi đang tìm kiếm dấu vết của sự sống cổ xưa tại nơi từng có nước. Nếu sự sống từng xuất hiện trên sao Hỏa, đây chính là nơi có khả năng phát hiện ra nó cao nhất”.

Vì Sao Điều Này Quan Trọng?

Việc xác định sao Hỏa từng có sự sống không chỉ là câu chuyện của riêng hành tinh đó. Nó giúp chúng ta trả lời một câu hỏi lớn hơn: Liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ?

Nếu sự sống từng hình thành trên sao Hỏa — một nơi khô cằn, lạnh lẽo thì có thể sự sống là điều phổ biến hơn chúng ta nghĩ, thậm chí tồn tại ở những hệ sao khác.

Nó cũng giúp chúng ta hiểu hơn về chính Trái Đất. Giai đoạn sơ khai của sao Hỏa và Trái Đất có nhiều điểm tương đồng, nên việc nghiên cứu một hành tinh có thể soi sáng lịch sử tiến hóa của hành tinh còn lại.