Ngày nay, rất nhiều người trong chúng ta dành hàng giờ mỗi ngày nhìn vào các màn hình — điện thoại, máy tính, máy tính bảng. Chúng ta thường nghe rằng “ánh sáng xanh” từ các thiết bị này có thể gây hại cho mắt hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Nhưng điều đó thực sự đúng đến mức nào? Hãy cùng nhau tìm hiểu kỹ hơn về ánh sáng xanh là gì và giới khoa học nói gì về tác động của nó đối với cơ thể chúng ta.

Ánh sáng xanh thực chất là gì?

Ánh sáng xanh là một phần của quang phổ ánh sáng nhìn thấy được. Nó có bước sóng ngắn và mang nhiều năng lượng hơn so với các màu khác mà mắt người có thể nhìn thấy. Trong ánh sáng mặt trời tự nhiên có chứa ánh sáng xanh, và loại ánh sáng này đóng vai trò quan trọng trong việc giúp chúng ta tỉnh táo và duy trì sự tỉnh thức vào ban ngày. Vấn đề phát sinh khi chúng ta tiếp xúc với ánh sáng xanh nhân tạo phát ra từ các thiết bị sử dụng đèn LED — đặc biệt là vào buổi tối, khi cơ thể đang chuẩn bị cho giấc ngủ.

Ánh sáng xanh và đồng hồ sinh học

Cơ thể con người có một nhịp sinh học tự nhiên gọi là “đồng hồ sinh học” hay nhịp circadian, điều khiển khi nào chúng ta cảm thấy tỉnh táo và khi nào cảm thấy buồn ngủ. Ánh sáng xanh ảnh hưởng đến nhịp điệu này thông qua việc ức chế sản xuất melatonin — loại hormone có tác dụng hỗ trợ giấc ngủ. Khi ánh sáng xanh chiếu vào mắt, đặc biệt là vào buổi tối trước khi đi ngủ, nó có thể làm giảm lượng melatonin và khiến chúng ta khó ngủ hơn. Đây là lý do tại sao nhiều chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế sử dụng thiết bị điện tử vào ban đêm.

Ánh sáng xanh có gây tổn thương mắt không?

Dù ánh sáng xanh là ánh sáng có năng lượng cao, các nghiên cứu hiện tại cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình ở mức bình thường không đủ mạnh để gây tổn thương vĩnh viễn cho mắt. Tuy nhiên, việc sử dụng thiết bị trong thời gian dài có thể gây mỏi mắt, khô mắt hoặc cảm giác khó chịu — thường được gọi là “mỏi mắt kỹ thuật số” hay “hội chứng thị giác màn hình”. Tình trạng này xảy ra chủ yếu do chúng ta ít chớp mắt và tập trung nhìn vào màn hình quá lâu, chứ không hoàn toàn do ánh sáng xanh gây ra.

Chuyên gia nói gì?

Bác sĩ Emily Chen, một chuyên gia nhãn khoa, chia sẻ: “Điều quan trọng là quản lý thời gian sử dụng thiết bị và nghỉ ngơi hợp lý, thay vì quá lo lắng về ánh sáng xanh. Sử dụng ánh sáng phòng phù hợp và giữ khoảng cách hợp lý với màn hình cũng giúp giảm khó chịu cho mắt”. Các chuyên gia về giấc ngủ cũng khuyên nên tránh dùng thiết bị có màn hình từ 1–2 tiếng trước khi đi ngủ để đảm bảo chất lượng giấc ngủ tốt hơn.

Những mẹo thực tế cho chúng ta

Chúng ta hoàn toàn có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản để giảm thiểu tác động của ánh sáng xanh. Chẳng hạn, bật chế độ “ban đêm” hoặc sử dụng bộ lọc ánh sáng xanh trên các thiết bị có thể làm giảm lượng ánh sáng xanh phát ra vào buổi tối. Ngoài ra, hãy thực hiện quy tắc 20-20-20: cứ sau 20 phút làm việc, hãy nhìn vào một vật ở khoảng cách 20 feet (khoảng 6 mét) trong 20 giây. Điều này giúp mắt được nghỉ ngơi. Giảm độ sáng màn hình hoặc điều chỉnh ánh sáng trong phòng cũng giúp tạo cảm giác dễ chịu hơn cho mắt.

Ánh sáng tự nhiên vào ban ngày thì sao?

Thật thú vị, ánh sáng xanh từ ánh sáng tự nhiên vào ban ngày lại có lợi cho sức khỏe. Nó giúp tăng cường sự tỉnh táo, cải thiện tâm trạng và duy trì nhịp sinh học ổn định. Vì vậy, dành thời gian ra ngoài trời vào buổi sáng, hít thở không khí trong lành và tiếp xúc với ánh nắng tự nhiên có thể giúp chúng ta khỏe mạnh hơn cả về thể chất lẫn tinh thần.

Bạn nghĩ sao? Bạn đối phó với ánh sáng xanh như thế nào?

Bạn đã từng thử dùng kính lọc ánh sáng xanh hay thay đổi thói quen dùng màn hình chưa? Bạn có nhận thấy giấc ngủ hoặc cảm giác ở mắt được cải thiện không? Chia sẻ trải nghiệm của bạn sẽ giúp chúng ta cùng nhau tìm ra những cách thông minh hơn để bảo vệ đôi mắt và chất lượng giấc ngủ trong thời đại số ngày nay.