Nhịp tim lúc nghỉ hay còn gọi là nhịp tim nghỉ ngơi (Resting Heart Rate – RHR) – phản ánh số lần tim đập mỗi phút khi cơ thể hoàn toàn thư giãn, thường được đo vào buổi sáng sớm ngay sau khi thức dậy.
Con số này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tuổi tác, thể trạng, thuốc men, mức độ căng thẳng và chất lượng giấc ngủ.
Đối với người trưởng thành, RHR bình thường nằm trong khoảng từ 60–100 nhịp/phút. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tim mạch hiện khuyến nghị nên duy trì RHR ở mức 50–70 nhịp/phút để tối ưu sức khỏe tim mạch lâu dài.
Nhịp Tim Thấp Có Luôn Tốt?
Một số nghiên cứu cho thấy rằng, nhịp tim nghỉ thấp thường đồng nghĩa với tim hoạt động hiệu quả hơn và sức khỏe tim mạch tốt hơn. Những người có RHR trên 80 nhịp/phút có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn tới 40% so với người có nhịp tim trong khoảng 60–70.
Tuy nhiên, nếu nhịp tim nghỉ xuống dưới 50 (ở người không phải vận động viên) kèm theo các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, hoặc khó thở thì có thể là dấu hiệu của nhịp tim chậm bệnh lý (bradycardia) và cần được thăm khám y tế.
Yếu Tố Gây Ảnh Hưởng Tới Nhịp Tim Nghỉ
Không chỉ luyện tập thể thao mới giúp cải thiện nhịp tim. Có nhiều yếu tố sinh lý và môi trường tác động mạnh đến chỉ số này:
- Mất nước:
Máu đặc hơn khiến tim phải đập nhanh để bơm đủ máu.
- Thiếu ngủ:
Kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến RHR tăng.
- Căng thẳng:
Giải phóng hormone adrenaline làm nhịp tim tăng.
- Thuốc:
Một số thuốc như chẹn beta, thuốc ngủ làm giảm RHR, trong khi thuốc thông mũi hoặc caffeine lại khiến tăng.
Một nghiên cứu gần đây còn phát hiện rằng sự biến thiên RHR hằng ngày có liên quan mật thiết tới mức cortisol và chất lượng giấc ngủ.
Giới Tính, Tuổi Tác và Xu Hướng Nhịp Tim
Phụ nữ thường có RHR cao hơn nam giới do ảnh hưởng nội tiết và cấu tạo tim nhỏ hơn. Trẻ nhỏ có nhịp tim nhanh, nhưng con số này giảm dần khi trưởng thành.
- Trẻ em (6–15 tuổi):
70–100 nhịp/phút
- Người lớn (18–40 tuổi):
60–90 nhịp/phút
- Trung niên (40–60 tuổi):
60–85 nhịp/phút
- Người cao tuổi (>60 tuổi):
65–90 nhịp/phút
Càng lớn tuổi, nhịp tim nghỉ thường có xu hướng tăng nhẹ do tim làm việc kém hiệu quả và độ đàn hồi thành mạch giảm.
Đo Nhịp Tim Đúng Cách
Để đo chính xác, bạn nên đo ngay sau khi tỉnh giấc, khi đang nằm hoặc ngồi yên ít nhất 5 phút. Dùng hai ngón tay đặt lên cổ tay hoặc cổ, đếm số nhịp trong 60 giây. Lặp lại nhiều ngày để lấy giá trị trung bình. Các thiết bị đeo thông minh hiện nay cũng cung cấp dữ liệu 24 giờ giúp theo dõi xu hướng RHR dễ dàng hơn.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Ben Levine, cần hiểu đúng dữ liệu từ thiết bị đeo vì không phải mọi biến đổi đều đáng lo.
Khi Nào Cần Gặp Bác Sĩ?
Một vài dấu hiệu cảnh báo bạn nên đi khám chuyên khoa tim mạch:
- Nhịp tim nghỉ thường xuyên >100 nhịp/phút (nhịp nhanh)
- Nhịp tim <50 kèm theo triệu chứng như hoa mắt, mệt mỏi
- Nhịp tim thay đổi đột ngột không rõ nguyên nhân
- Cảm giác tim đập bất thường hoặc hồi hộp kéo dài
Đây có thể là dấu hiệu của loạn nhịp, bệnh tuyến giáp hoặc suy tim giai đoạn đầu.
Nhịp tim nghỉ không chỉ là con số mà là tiếng nói của trái tim bạn.Hiểu và theo dõi đúng chỉ số này sẽ giúp bạn sớm phát hiện nguy cơ tim mạch và chủ động điều chỉnh lối sống. Một nhịp đập đều đặn, ổn định mỗi sáng có thể là nền tảng cho một cuộc sống dài lâu và khỏe mạnh.
