Bạn đã bao giờ đứng trước một bức tranh và thầm nghĩ: "Mình chẳng hiểu gì cả"? Hoặc có khi ai đó trầm trồ về một tác phẩm điêu khắc, còn bạn thì chẳng thấy điểm gì đặc biệt? Chúng ta ai cũng từng trải qua cảm giác ấy.
Nhưng sự thật là — vâng, cảm thụ cái đẹp hoàn toàn có thể rèn luyện. Giống như việc học nấu ăn, chơi piano hay nói ngoại ngữ, khả năng cảm thụ thẩm mỹ sẽ dần phát triển nếu bạn kiên trì rèn luyện.
Và điều tuyệt vời nhất? Bạn không cần là nghệ sĩ hay chuyên gia mới làm được điều này.
Gu thẩm mỹ không chỉ là năng khiếu
Nhiều người nghĩ rằng một số người sinh ra đã có "gu" — hoặc bạn có mắt thẩm mỹ, hoặc không. Nhưng các nghiên cứu cho thấy cảm nhận thẩm mỹ được hình thành qua môi trường, thói quen và học hỏi. Khi bạn thường xuyên tiếp xúc với nghệ thuật có chiều sâu, thiết kế tinh tế hoặc hình ảnh truyền cảm hứng, não bộ sẽ dần học cách nhận diện sự cân bằng, hài hòa và chi tiết. Đó là chuyện của sự chú tâm, không phải thiên phú.
Bắt đầu bằng cách chậm lại
Chúng ta sống trong một thế giới quá nhanh — lướt, vuốt, vội vã. Nhưng vẻ đẹp lại ẩn mình trong sự chậm rãi. Muốn rèn luyện con mắt nghệ thuật, bạn cần học cách dừng lại. Dù là một bức tranh, một công trình kiến trúc hay một bông hoa, hãy dành vài phút để thực sự quan sát. Màu sắc nào nổi bật? Hình khối chảy như thế nào? Ánh mắt bạn bị hút về đâu? Kiểu quan sát chậm rãi này chính là bước đầu của sự tinh tường.
Đến bảo tàng — hoặc “lướt” thông minh
Không phải ai cũng có điều kiện đến bảo tàng thường xuyên, nhưng không sao cả. Nghệ thuật ở khắp nơi, nếu bạn nhìn bằng chủ đích. Các phòng tranh trực tuyến, trang ảnh, blog kiến trúc — tất cả đều có thể trở thành “sân tập” mỗi ngày. Hãy theo dõi một vài tài khoản chia sẻ nghệ thuật chất lượng, mỗi ngày dành một phút ngắm một hình ảnh. Tự hỏi: điều gì khiến mình thấy dễ chịu (hoặc không)? Bức ảnh có sắc thái cảm xúc gì?
So sánh và đặt câu hỏi
Khi bạn xem hai tác phẩm, việc so sánh giúp ích rất nhiều. Cái nào cân bằng hơn? Màu nào khiến bạn thấy yên bình? Bố cục nào trọn vẹn hơn? Những câu hỏi nhỏ như thế sẽ xây dựng ký ức thị giác và tạo ra “thư viện cảm nhận” trong tâm trí bạn. Theo thời gian, bạn sẽ dần nhận ra phong cách, xu hướng và sắc thái cảm xúc một cách nhanh nhạy.
Học một chút ngôn ngữ nghệ thuật
Bạn không cần trở thành học giả. Nhưng biết vài khái niệm cơ bản — như đối xứng, tương phản, chất liệu hay bố cục — sẽ giúp bạn diễn tả điều mình thấy rõ ràng hơn. Đồng thời, nó tạo ra một ngôn ngữ để bạn “nói chuyện” với nghệ thuật, kể cả chỉ trong đầu mình. Càng có nhiều từ vựng, bạn càng phát hiện được nhiều chi tiết thú vị.
Đừng chỉ nhìn cái “đẹp mắt”
Gu thẩm mỹ không chỉ là đánh giá cái gì “đẹp”. Đó là cảm giác bị lay động, sự kết nối, hay cách thị giác trở nên hợp lý. Đôi khi, một bản phác thô mộc hay một tác phẩm giản dị lại chạm đến cảm xúc nhiều hơn những gì bóng bẩy. Càng mở lòng, bạn sẽ càng thấy thế giới xung quanh trở nên sâu sắc.
Đưa thẩm mỹ vào đời sống thường ngày
Luyện mắt nghệ thuật không có nghĩa bạn phải học nghệ thuật mỗi ngày. Chỉ cần lựa chọn bộ trang phục hài hòa hơn, sắp xếp bàn làm việc gọn gàng, hoặc chụp một tấm ảnh có bố cục đẹp — tất cả đều giúp bạn phát triển cảm nhận về tỉ lệ, màu sắc và thiết kế một cách tự nhiên.
Cùng nhau lớn lên
Vậy đó, gu thẩm mỹ hoàn toàn có thể luyện tập. Bạn không cần được “trời phú”. Chỉ cần bạn có sự tò mò, chút thời gian và tinh thần quan sát kỹ lưỡng, thế giới quanh bạn sẽ trở nên phong phú và đáng yêu hơn bao giờ hết.
Còn bạn thì sao?
Bạn đã bao giờ thay đổi cách mình cảm nhận một tác phẩm nghệ thuật chưa? Có bức ảnh, bức tranh hay bản nhạc nào từng khiến bạn “bừng tỉnh”? Hãy chia sẻ với chúng mình nhé — để chúng ta cùng tiếp tục học hỏi và cảm nhận vẻ đẹp mỗi ngày!
