Bạn có biết có một nhóm bệnh trông rất giống ung thư hạch nhưng thực tế lại lành tính?
Giả lymphoma, hay còn gọi là u lympho giả, là một tình trạng phì đại lympho phản ứng – nghĩa là hệ miễn dịch hoạt động quá mức – khiến hình ảnh mô bệnh học gần giống với u lympho không Hodgkin.
Chính sự tương đồng đáng sợ này khiến bệnh dễ bị chẩn đoán nhầm, dẫn đến điều trị không cần thiết hoặc gây hoang mang cho người bệnh. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết để hiểu rõ, phân biệt chính xác và tránh rơi vào “bẫy” của bệnh lý giả danh ung thư này.
Bản chất và cơ chế gây bệnh
Không giống như lymphoma thực sự (ung thư tế bào lympho), pseudolymphoma là phản ứng miễn dịch lành tính – thường phát sinh do kích thích mạn tính từ nhiễm khuẩn, chấn thương, thuốc (như phenytoin), sắc tố, hoặc phản ứng dị ứng. Ở một số vùng châu Âu, bệnh Lyme (do vi khuẩn Borrelia burgdorferi) được ghi nhận là yếu tố liên quan trong thể giả lymphoma da. Dưới kính hiển vi, mô bệnh có các nang lympho, các tế bào viêm hỗn hợp, cấu trúc mô vẫn được bảo tồn, không xâm lấn mô lân cận, và quan trọng nhất – không có tính đơn dòng (monoclonal) như ung thư thật.
Các thể bệnh và triệu chứng thường gặp
Pseudolymphoma có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trong cơ thể, phổ biến nhất là:
• Giả lymphoma da: Dạng nốt, mảng hoặc sẩn ở mặt, thân hoặc tay. Dễ nhầm với lymphoma da tế bào B hoặc T.
• Giả lymphoma đường tiêu hóa: Phát hiện tình cờ khi nội soi, thường gặp ở dạ dày hoặc ruột non.
• Giả lymphoma phổi: Hiếm, thường không có triệu chứng và được phát hiện qua chụp CT vì lý do khác.
• Giả lymphoma hạch: Hạch to đơn độc, không tiến triển toàn thân như lymphoma thực sự.
Chẩn đoán: phân biệt thật – giả bằng chuyên môn sâu
Việc chẩn đoán chính xác đòi hỏi phối hợp nhiều kỹ thuật:
• Sinh thiết và mô học: Nhìn thấy nang lympho rõ, cấu trúc bảo tồn, không có dấu hiệu ác tính.
• Miễn dịch mô học (IHC): Dùng các chỉ điểm như CD20, CD3, Bcl-2, Ki-67 để xác định đặc điểm tế bào – tính đa dòng là yếu tố phân biệt quan trọng.
• PCR và Flow Cytometry: Giúp kiểm tra tính đơn dòng trong trường hợp nghi ngờ – nếu kết quả là đơn dòng, cần xem xét lại khả năng lymphoma thật.
Những bệnh cần phân biệt
Pseudolymphoma dễ nhầm với nhiều tình trạng khác:
- Lymphoma tế bào B hoặc T ở da
- Phì đại hạch phản ứng
- Các hội chứng tăng sinh lympho do miễn dịch
- Tăng sinh lympho do thuốc
- Viêm hạch sau nhiễm virus (EBV, CMV…)
Điều trị và tiên lượng
Đa phần các trường hợp có thể tự thoái lui khi loại bỏ nguyên nhân (ví dụ: ngưng thuốc, loại bỏ sắc tố xăm). Trường hợp tổn thương da có thể điều trị bằng kem corticoid hoặc phẫu thuật cắt bỏ khu trú. Theo nghiên cứu đăng trên *Modern Pathology* (2023), hơn 85% giả lymphoma da tự khỏi trong vòng 12 tháng nếu được theo dõi và xử lý đúng. Tuy nhiên, một số ít trường hợp có thể tiến triển sang lymphoma độ thấp – điều này vẫn đang được nghiên cứu sâu hơn.
Hướng nghiên cứu tương lai
Hiện nay, các nhà khoa học đang tập trung nghiên cứu môi trường vi miễn dịch của bệnh, vai trò của các phân tử cytokine và các chỉ điểm phân tử như sự sắp xếp vi trình tự IRF4 hay biểu hiện vi RNA, nhằm tăng độ chính xác chẩn đoán. Ngoài ra, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích hình ảnh mô bệnh học cũng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ bác sĩ giải mã các ca khó chẩn đoán, đặc biệt trong các mẫu mô lưỡng lự giữa lành tính và ác tính.
Kết luận: Nhìn giống không có nghĩa là giống
Các bạn thân mến, pseudolymphoma là ví dụ điển hình cho việc “giống ung thư không có nghĩa là ung thư”. Việc hiểu rõ và phân biệt chính xác không chỉ giúp tránh điều trị quá mức mà còn giảm lo âu cho bệnh nhân.
Nếu bạn từng được chẩn đoán u lympho và đang trong quá trình làm thêm xét nghiệm, đừng ngần ngại hỏi bác sĩ về khả năng pseudolymphoma. Và nếu bạn là bác sĩ hoặc người quan tâm đến bệnh lý lympho, hãy luôn nhớ: chính xác trong chẩn đoán là yếu tố sống còn. Bạn đã từng gặp tình huống nhầm lẫn chẩn đoán nào chưa? Hãy chia sẻ để chúng ta cùng học hỏi!
