Bạn đã bao giờ đứng trước bức tượng David hay Pietà của Michelangelo và tự hỏi: "Làm thế nào một người có thể tạo ra được một tác phẩm chân thực và sống động đến vậy từ một khối đá cẩm thạch?"
Chúng ta thường mô tả các tác phẩm điêu khắc của ông là "hoàn hảo", nhưng sự hoàn hảo đó không phải là may mắn. Trên thực tế, có một số khoa học đáng ngạc nhiên đằng sau thiên tài của Michelangelo—và một khi chúng ta hiểu được điều đó, chúng ta có thể ngưỡng mộ tác phẩm của ông hơn nữa.
Michelangelo không chỉ đoán cơ thể con người trông như thế nào—ông đã nghiên cứu sâu sắc về nó. Ông đã dành nhiều năm để quan sát cách cơ bắp hoạt động, cách da căng ra, cách một bàn tay nắm giữ hoặc cách một bàn chân giữ thăng bằng. Ông thậm chí còn phác họa giải phẫu cơ thể con người dựa trên những người thật. Vì vậy, các tác phẩm điêu khắc của ông không chỉ trông giống con người—mà chúng giống như sắp chuyển động, thở hoặc nói.
Ông biết cách thể hiện sức mạnh trong cánh tay thả lỏng hoặc sự căng thẳng trong một chiếc cổ quay. Mỗi đường gân, đường cong và đường nét đều có mục đích. Những gì có vẻ như là nghệ thuật thuần túy thực sự được hỗ trợ bởi kiến thức rất chi tiết về cách cơ thể con người được xây dựng.
Một bí quyết để cân bằng và hài hòa trong tác phẩm của Michelangelo là điều mà nhiều người trong chúng ta không nhìn thấy ngay—toán học. Ông đã sử dụng các tỷ lệ phù hợp với tỷ lệ tự nhiên tìm thấy trong cơ thể con người. Ví dụ, chiều rộng của vai so với đầu hoặc chiều dài của chân so với thân.
Kiểu toán học này không phải là về những con số trên giấy. Mà là về những gì "cảm thấy đúng" đối với mắt chúng ta. Michelangelo biết cách sử dụng những tỷ lệ này để định hướng cho các thiết kế của mình. Ngay cả khi ông thay đổi chúng một chút - ví dụ, làm cho bàn tay hoặc đầu của David lớn hơn một chút so với bình thường - thì đó là cố ý, để điều chỉnh theo cách mọi người sẽ nhìn bức tượng từ bên dưới.
Khi chúng ta nhìn kỹ các tác phẩm điêu khắc của Michelangelo, chúng ta có thể nhận thấy những chi tiết nhỏ kỳ lạ - như bàn tay quá khổ hoặc chân tay dài. Nhưng đây không phải là tai nạn. Chúng là những điều chỉnh thông minh về cách chúng ta nhìn tác phẩm điêu khắc từ một góc độ hoặc khoảng cách nhất định.
Ví dụ, David được thiết kế để đặt cao hơn tầm mắt. Michelangelo đã làm cho đầu và tay lớn hơn một chút để khi chúng ta nhìn lên, tỷ lệ có cảm giác đúng. Đó là cách sử dụng phối cảnh thông minh và nó cho thấy ông đã dành nhiều tâm huyết cho hiệu ứng cuối cùng như thế nào.
Bản thân viên đá cũng rất quan trọng. Michelangelo rất cầu kỳ về đá cẩm thạch của mình. Ông thường tự mình đến các mỏ đá để chọn ra khối đá phù hợp. Ông tìm kiếm loại đá cẩm thạch chắc, mịn và không có vết nứt để có thể chạm khắc các chi tiết tinh xảo mà không làm vỡ đá.
Không chỉ vậy, ông còn có một khiếu thẩm mỹ tuyệt vời về cách "nhìn" tác phẩm điêu khắc bên trong khối đá. Ông từng nói, "Tôi nhìn thấy thiên thần trong đá cẩm thạch và chạm khắc cho đến khi tôi giải thoát cho anh ấy". Thật nên thơ—nhưng cũng rất thực tế. Hình ảnh tinh thần của ông về tác phẩm cuối cùng đã hướng dẫn mọi đường cắt mà ông thực hiện.
Chúng ta thường tưởng tượng các nhà điêu khắc "đục đẽo" một cách ngẫu nhiên, nhưng Michelangelo lại cực kỳ chính xác. Ông làm việc chậm rãi và cẩn thận, thường bắt đầu bằng một hình dạng thô và sau đó tinh chỉnh từng chút một. Ông thậm chí còn sử dụng các công cụ như compa để đo khoảng cách chính xác và kiểm tra tính đối xứng.
Kỹ thuật của ông, được gọi là "điêu khắc trừ", có nghĩa là mọi sai lầm đều là vĩnh viễn—không thể thêm đá trở lại sau khi đã cắt. Đó là điều khiến các chi tiết trong tác phẩm của ông trở nên tuyệt vời như vậy. Một động tác sai có thể phá hỏng toàn bộ bức tượng, nhưng Michelangelo vẫn giữ mọi thứ cân bằng hoàn hảo.
Điều khiến tác phẩm của Michelangelo trở nên mạnh mẽ không chỉ là cảm xúc hay tài năng của ông—mà còn là sự kết hợp giữa nghệ thuật và khoa học. Ông đã sử dụng giải phẫu, toán học, hình học và thậm chí cả ý thức về vật lý để tạo ra những hình tượng có cảm giác không trọng lượng nhưng vẫn vững chắc; bình tĩnh nhưng tràn đầy năng lượng.
Sự kết hợp giữa kiến thức và cảm xúc này là điều nâng tầm các tác phẩm điêu khắc của ông lên trên những tác phẩm khác. Chúng không chỉ gây ấn tượng bằng mắt mà còn chạm tới tâm trí và trái tim.
Ngay cả ngày nay, với tất cả công nghệ của chúng ta, nhiều nghệ sĩ và nhà khoa học đều đồng ý: chúng ta vẫn không thể dễ dàng sánh được với những gì Michelangelo đã làm bằng tay cách đây 500 năm. "Sự hoàn hảo" của ông không chỉ là vẻ đẹp—mà là sự kết hợp tuyệt vời giữa kỹ năng, khoa học và tầm nhìn.
Bạn đã bao giờ nhìn thấy một tác phẩm điêu khắc khiến bạn dừng lại và nhìn chằm chằm chưa? Hoặc có thể tự mình thử điêu khắc một thứ gì đó? Hãy gửi cho chúng tôi một tin nhắn—chúng tôi rất muốn nghe về cách nghệ thuật đã khiến bạn kinh ngạc hoặc truyền cảm hứng cho bạn!