Hãy sẵn sàng cho một hành trình nghệ thuật vượt thời gian khi chúng ta cùng khám phá một tuyệt phẩm hiếm có: chiếc bình Cloisonné xoay tròn đến từ thời nhà Thanh.
Tác phẩm độc đáo này, mang đậm giá trị văn hóa cùng kỹ nghệ thủ công tinh xảo, là minh chứng sống động cho vẻ đẹp thanh tao và sự tinh tế trong nghệ thuật trang trí truyền thống Trung Hoa.
Cloisonné là gì?
Hình thái nghệ thuật và kỹ thuật chế tác
Cloisonné, còn được gọi là “Jingtailan”, là một kỹ thuật tráng men vô cùng tinh vi, được phát triển và hoàn thiện qua nhiều thế kỷ tại Trung Quốc. Những sợi kim loại mảnh—thường là đồng—được uốn thành các họa tiết tinh xảo rồi gắn lên bề mặt lõi đồng. Các khoang trống được tạo ra sẽ được lấp đầy bằng men màu, sau đó nung nhiều lần trong lò để đạt được bề mặt mịn màng và màu sắc rực rỡ. Sau quá trình nung, tác phẩm được đánh bóng, phần kim loại lộ ra thường được mạ vàng hoặc các kim loại quý tương tự.
Bối cảnh lịch sử
Theo sách hướng dẫn nghệ thuật cổ điển “Cách Cổ Yếu Luận”, kỹ thuật tráng men này được du nhập vào Trung Quốc từ phương Tây vào thế kỷ XIII. Cloisonné bắt đầu đạt đến đỉnh cao dưới triều Minh, đặc biệt là dưới thời Hoàng đế Cảnh Thái. Đến thời nhà Thanh, tay nghề chế tác tiếp tục phát triển và đạt độ tinh xảo vượt trội cả về thiết kế lẫn kỹ thuật. Trong suốt nhiều thế kỷ, Cloisonné được xem là loại hình nghệ thuật quý giá, tượng trưng cho địa vị và sự sang trọng.
Chiếc bình hình trái tim xoay tròn
Thiết kế hiếm và đầy sáng tạo
Một trong những tác phẩm Cloisonné độc đáo bậc nhất chính là chiếc bình hình trái tim có thể xoay tròn, được chế tác vào thời nhà Thanh. Tác phẩm này, sắp được đấu giá trong phiên nghệ thuật châu Á sắp tới, được làm dưới triều đại Hoàng đế Càn Long. Với cấu trúc tinh xảo và đầy phức tạp, đây không chỉ là một món đồ trang trí mà còn là kiệt tác cơ khí thu nhỏ.
Cấu tạo và đặc điểm
Chiếc bình gồm ba phần chính:
1. Miệng và cổ bình – hơi loe nhẹ, trang trí thanh nhã.
2. Thân chính – có hình trái tim tròn, đặt trong phần chân đế, có thể xoay tròn.
3. Chân đế – hình loa kèn, tạo nền vững chắc.
Hai bên bình được trang trí bằng tai hình tai voi, và thiết kế khớp nối giúp thân bình bên trong có thể xoay tròn. Cấu trúc nhiều tầng như vậy cực kỳ hiếm và đòi hỏi kỹ thuật chế tác phức tạp.
Màu sắc và họa tiết
Xanh trời và vàng thu dịu nhẹ
Phần trên và dưới của bình được phủ men xanh da trời tinh tế, điểm xuyết hoa sen, trái cây nhiệt đới và lá lớn. Phần vai bình được chia ô bởi họa tiết mây vàng và dơi—những biểu tượng truyền thống mang ý nghĩa may mắn.
Thân chính của bình khoác lên mình một màu sắc hiếm, gọi là “qiū xiāng sè”, nghĩa là “màu hương thu”. Sắc độ này—pha trộn giữa vàng và xanh tạo thành gam ô-liu nhạt—được xem là màu sắc hoàng gia thời nhà Thanh. Theo các ghi chép chính thức về trang phục cổ, đây từng là màu dành riêng cho giới quý tộc và bị cấm sử dụng trong dân gian.
Dấu ấn của quyền lực và sự tinh tế
Tác phẩm còn được tô điểm bằng hình ảnh rồng Kui —biểu tượng cho sức mạnh và sự cao quý. Rồng xuất hiện giữa các làn mây cuộn, thể hiện khát vọng về sự thịnh vượng và trường thọ. Bố cục được cân đối hài hòa, màu men được phối hợp nhuần nhuyễn, tạo nên một tổng thể vừa đẹp mắt vừa mang nhiều lớp ý nghĩa biểu trưng.
Vì sao chiếc bình này đặc biệt?
Độc đáo về thiết kế
Trong khi những món đồ Cloisonné vốn đã quý giá bởi kỹ thuật và màu sắc, chiếc bình xoay này thực sự là một tác phẩm hiếm có. Rất ít mẫu tương tự còn tồn tại đến ngày nay, đặc biệt là trong tình trạng gần như nguyên vẹn như vậy. Ý tưởng về một chiếc bình bên trong có thể xoay tròn trong khi phần vỏ ngoài cố định là một thử thách lớn, đòi hỏi óc sáng tạo và kỹ năng chế tác bậc thầy.
Kỹ nghệ và giá trị di sản
Theo ghi chép của Từ Trị Hành trong “Ngân Lưu Trai Thuyết Từ”, chiếc bình “trái tim xoay” này là biểu tượng cho đỉnh cao của kỹ thuật chế tác gốm sứ thời bấy giờ. Sự kết hợp hoàn hảo giữa sáng tạo, biểu tượng và thẩm mỹ đã đưa tác phẩm lên hàng kiệt tác trong nghệ thuật trang trí truyền thống Trung Hoa.
Kết luận
Chiếc bình Cloisonné hình trái tim xoay tròn không chỉ là một tuyệt phẩm thị giác—nó còn là cánh cửa đưa ta về với nhiều thế kỷ nghệ thuật và văn hóa. Với màu sắc sống động, kiểu dáng quý hiếm và chiều sâu biểu tượng, tác phẩm này thể hiện tinh thần của sự tinh xảo tuyệt đỉnh. Đối với những ai yêu nghệ thuật và đam mê sưu tầm, đây chính là minh chứng cho di sản thiết kế tinh hoa cùng tài nghệ phi thường của người xưa.
Hãy luôn tò mò, luôn được truyền cảm hứng!
