Không lâu trước đây, chúng tôi đã chia sẻ một bài viết mang tên Những Điều Cần Biết Về Thiết Kế Ánh Sáng, lấy cảm hứng từ các cộng sự tại Yiqi Industrial Design.
Bài viết đã mở ra nhiều góc nhìn mới mẻ cho người đọc, khiến không ít người mong muốn được tìm hiểu sâu hơn.
Vì thế, trong số lần này, đội ngũ của chúng tôi sẽ đi sâu vào chủ đề sáng tạo trong thiết kế sản phẩm—tổng hợp và chọn lọc 8 phương pháp nổi bật từ hơn 30 kỹ thuật thiết kế mà chúng tôi đã ứng dụng. Hãy cùng khám phá nhé!
1. Thiết Kế Theo Chủ Đề
Trước khi bước vào giai đoạn thiết kế, chúng tôi thường bắt đầu bằng việc lựa chọn một vài từ khóa mang tính khái quát và cảm hứng như “thời trang,” “thanh lịch,” “táo bạo” hay “tối giản”. Những từ khóa này giúp định hướng cho quá trình động não hoặc xây dựng sơ đồ ý tưởng – một bước quan trọng để mở rộng tư duy sáng tạo.
Hãy lấy bộ đèn “Cánh Quạt Tre” mà chúng tôi thiết kế cho ING by Huayi Lighting làm ví dụ. Những từ khóa như “bầu trời”, “bay lượn”. “tuổi thơ” và “gió” được lựa chọn. Chúng lập tức gợi nhớ đến hình ảnh Doraemon – nhân vật hoạt hình gắn liền với tuổi thơ, luôn kéo từ chiếc túi thần kỳ ra những món đồ mơ ước, trong đó có chiếc chong chóng tre giúp bay lượn tự do giữa trời.
Ký ức ấy vừa thơ ngây vừa cảm động – một món đồ chơi đơn giản nhưng từng khiến biết bao thế hệ trẻ em say mê. Và đến nay, hình ảnh đó vẫn còn hiện diện trong các công viên giải trí.
Chúng tôi đã lấy chính cảm xúc hoài niệm đó làm điểm tựa để biến ký ức thành sản phẩm chiếu sáng thực thụ. Vẫn giữ lớp hoàn thiện cao cấp về chất liệu, nhưng thêm vào đó là nét ngây thơ, cảm xúc và chất “thơ” của tuổi thơ. Đó chính là cách mà bộ đèn Cánh Quạt Tre ra đời.
2. Thiết Kế Cảm Xúc
Thiết kế cảm xúc là cách chạm đến trái tim người dùng—dù là thông qua chức năng, hình dáng, hay trải nghiệm sử dụng. Một sản phẩm có thể tạo kết nối cá nhân sẽ để lại dấu ấn lâu dài.
Một ví dụ kinh điển là đèn sàn IC Lights do Michael Anastassiades thiết kế cho thương hiệu FLOS. Cấu tạo chỉ gồm hai phần: một thanh kim loại mảnh mai và một quả cầu phát sáng màu trắng. Nhưng ẩn sau sự tối giản ấy là một tầng ý nghĩa đầy chất thơ.
Chiếc đèn gợi hình ảnh mặt trăng tròn lặng lẽ được nâng đỡ bởi một thanh trụ mảnh mai giữa vũ trụ mênh mông. Nó gợi cảm giác lãng mạn và thanh bình – như đang ngắm bầu trời đầy sao từ chính không gian sống của bạn. Nhờ lớp ẩn dụ nhẹ nhàng này, FLOS đã thành công trong việc đưa cảm xúc và thiên nhiên vào trong kiến trúc nội thất.
3. Biến Dị Thuộc Tính
Đây là kỹ thuật “làm lệch” các yếu tố như hình khối, màu sắc, chất liệu, tỷ lệ hoặc chi tiết… để tạo điểm nhấn thị giác độc đáo.
Hãy xem chiếc đèn bàn Xiaomi 1s. Điều gì khiến nó nổi bật ngay lập tức? Chính là sợi dây nguồn màu đỏ rực nổi bật giữa tổng thể trắng tinh khiết! Sự tương phản mạnh mẽ ấy thu hút ánh nhìn ngay từ lần đầu tiên.
Không dừng lại ở đó, Xiaomi còn đổi mới cả trải nghiệm điều khiển—chỉ với một núm vặn nhỏ, người dùng có thể bật/tắt, điều chỉnh độ sáng và nhiệt độ màu một cách trực quan và xúc giác hơn hẳn kiểu chạm cảm ứng truyền thống.
Một ví dụ khác là mẫu đèn BELT của FLOS, ra mắt tại Milan. Cả hệ thống đèn được treo lơ lửng bằng dây da thật. Những sợi dây không chỉ nâng đỡ mà còn dẫn điện và chứa nguồn sáng – một cách tiếp cận đầy sáng tạo và phá cách!
4. Thiết Kế Dựa Trên Vấn Đề
Một trong những hướng sáng tạo mạnh mẽ nhất là giải quyết những phiền toái trong cuộc sống bằng giải pháp thông minh.
Ví dụ: rèm mành ngang rất dễ bám bụi, nhưng việc lau từng thanh một lại mất thời gian và cực kỳ khó chịu. Tuy nhiên, vì các thanh có cấu trúc đều và khoảng cách bằng nhau, tại sao không thiết kế một dụng cụ có thể vệ sinh nhiều thanh cùng lúc?
Chỉ cần nhân đôi đầu chổi thành nhiều dải song song và căn chỉnh theo khoảng cách rèm, chúng ta có thể biến một công việc nhàm chán thành trải nghiệm gọn gàng và thỏa mãn.
5. Tính Tương Tác
Việc bổ sung yếu tố tương tác khiến sản phẩm trở nên sống động, lôi cuốn và mang tính khám phá hơn.
Một ví dụ nổi bật là chiếc đèn Eclisse do Vico Magistretti thiết kế từ năm 1965. Hình dáng như chiếc mũ phi hành gia với hai lớp vỏ cầu—một bên cố định, một bên xoay được. Người dùng điều chỉnh ánh sáng bằng cách xoay lớp bên trong, mô phỏng chuyển động của nguyệt thực. Thiết kế này đã đoạt giải thưởng danh giá Compasso d’Oro năm 1967.
Cũng có thể kể đến chiếc đèn ECLIPSE hình vỏ sò, với những “cánh hoa” màu trắng có thể đóng mở linh hoạt để thay đổi hướng và cường độ ánh sáng. Chân kim loại cũng có thể tùy biến, tạo ra các cách trình bày và cảm xúc khác nhau.
6. Phản Hồi Trực Quan
Phản hồi là yếu tố giúp sản phẩm “có hồn”, cho phép người dùng cảm nhận được trạng thái vận hành.
Hãy tưởng tượng một chiếc vòi nước có quả cầu điều khiển trung tâm. Khi nước lạnh, đèn báo chuyển xanh; khi nước nóng, ánh sáng chuyển đỏ. Sự thay đổi đơn giản này là một phản hồi trực quan rõ ràng—vừa thẩm mỹ, vừa tiện ích.
7. Thử Nghiệm Vật Liệu
Thiết kế tuyệt vời đôi khi đến từ việc vượt ra ngoài giới hạn vật liệu truyền thống để khám phá cảm giác mới mẻ.
Thông thường, chụp đèn được làm từ thủy tinh, kim loại hoặc acrylic—những chất liệu cứng và bóng. Nhưng nếu ta chọn vật liệu mềm mại thì sao?
Một mẫu đèn trong bộ sưu tập của chúng tôi sử dụng giấy làm chụp đèn—mang đến cảm giác nhẹ nhàng, gần như thi vị. Mẫu khác dùng sợi vải chịu nhiệt – tạo cảm giác như đang chạm vào chất liệu may mặc. Những lựa chọn này không chỉ làm phong phú ngôn ngữ vật liệu, mà còn truyền tải nét nghệ thuật đầy cá tính cho sản phẩm.
8. Tư Duy Ngược
Đôi khi, để sáng tạo thật sự, bạn cần... phá bỏ định kiến.
Hãy tự hỏi: “Đèn bàn thực chất là gì?” Thông thường, nó có chân đế, tay đèn và nguồn sáng. Nhưng nếu gạt bỏ khuôn mẫu ấy, ta sẽ thấy: đèn bàn chỉ đơn giản là thiết bị phát sáng.
Chính suy nghĩ đó mở ra những khả năng mới—ví dụ, sử dụng tấm OLED linh hoạt để tạo nên đèn có thể uốn cong, cuộn tròn hay gấp lại. Người dùng hoàn toàn có thể tự định hình nguồn sáng theo nhu cầu, từ độ sáng cho tới hướng chiếu.
Muốn thử một trong những cách tư duy thiết kế trên không?
Bạn thích nhất ý tưởng nào trong 8 cách tiếp cận này? Bắt đầu từ một từ khóa cảm hứng, hay “đảo ngược” mọi định nghĩa quen thuộc?
Hãy cùng trò chuyện nhé! Và nếu bạn muốn tôi tiếp tục dịch phần tiếp theo hoặc chuẩn bị chủ đề thiết kế mới, chỉ cần nói một câu!
