Bạn định mua xe, vay mua nhà hoặc đăng ký thẻ tín dụng? Nếu điểm tín dụng thấp, bạn sẽ gặp trở ngại ngay từ khâu xét duyệt hoặc phải chấp nhận mức lãi suất cao hơn.
Đây là vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân, mà còn có tác động đến hoạt động ngân hàng, chính sách tín dụng tiêu dùng và rủi ro hệ thống tài chính.
Trong bối cảnh tín dụng tiêu dùng tại Việt Nam đang mở rộng, việc hiểu rõ và cải thiện điểm tín dụng cá nhân trở thành một yếu tố then chốt giúp bạn tiếp cận tài chính thông minh. Tuy nhiên, đa phần người dân còn mơ hồ về cơ chế tính điểm và cách nâng cao chỉ số này.
Điểm tín dụng được tính như thế nào?
Tại Việt Nam, CIC và một số tổ chức tín dụng tư nhân sử dụng các mô hình tương tự credit scoring models phổ biến như FICO. Các yếu tố thường được tính đến gồm:
- Lịch sử thanh toán (chiếm 35%): trả nợ đúng hạn hay không
- Sử dụng tín dụng hiện tại (30%): bạn dùng bao nhiêu % hạn mức được cấp
- Thời gian sử dụng tín dụng (15%)
- Loại tín dụng đã sử dụng (10%): tín chấp, thế chấp, thẻ tín dụng, v.v.
- Số lần tra cứu tín dụng gần đây (10%)
Theo số liệu từ CIC, hơn 50% người có điểm tín dụng thấp dưới mức chuẩn đều do trễ hạn thanh toán hoặc nợ xấu cũ chưa được xóa lịch sử – đây là điểm có thể cải thiện nếu quản lý đúng hành vi tín dụng hiện tại.
Làm sao để cải thiện điểm tín dụng nhanh và bền vững?
Dưới đây là các phương pháp thực tiễn, được đánh giá dựa trên hiệu quả ngắn và trung hạn:
1. Trả đúng hạn – ưu tiên hàng đầu: Dù số tiền không lớn, mỗi khoản trễ hạn đều ảnh hưởng xấu. Thiết lập nhắc nhở tự động hoặc thanh toán qua app ngân hàng giúp giảm rủi ro.
2. Giảm tỷ lệ sử dụng hạn mức: Nếu bạn được cấp 50 triệu đồng hạn mức thẻ tín dụng, chỉ nên dùng dưới 30 triệu để giữ tỷ lệ “lành mạnh”.
3. Không mở nhiều khoản vay mới cùng lúc: Hệ thống sẽ xem đây là tín hiệu cần tiền gấp và giảm điểm tạm thời.
4. Duy trì tài khoản tín dụng lâu dài: Việc giữ một thẻ tín dụng hoạt động trên 2 năm có lợi hơn việc đóng và mở thẻ liên tục.
5. Đàm phán để xóa nợ lịch sử (nếu có): Một số tổ chức có chính sách xóa nợ xấu nhẹ sau thời gian trả đều, bạn nên chủ động trao đổi và cập nhật.
Vì sao chính sách tín dụng cá nhân cần thay đổi?
Ở Việt Nam, việc quản lý tín dụng cá nhân vẫn mang tính bị động – người đi vay thường không biết mình đang ở mức điểm nào cho đến khi bị từ chối khoản vay. Đây là điểm khác biệt lớn so với các thị trường phát triển, nơi người tiêu dùng được cung cấp báo cáo tín dụng định kỳ miễn phí.
Vấn đề đặt ra: Liệu có nên thiết kế cơ chế minh bạch hóa dữ liệu tín dụng cá nhân tại Việt Nam để tăng khả năng tiếp cận tài chính và giảm rủi ro vỡ nợ? Đây không chỉ là chuyện kỹ thuật, mà còn liên quan đến quyền riêng tư và công bằng tài chính.
Gợi mở nghiên cứu: điểm tín dụng có phản ánh đúng năng lực tài chính?
Dù là công cụ đánh giá phổ biến, điểm tín dụng vẫn còn nhiều hạn chế. Nó không tính đến các yếu tố như thu nhập ổn định nhưng không vay, hoặc người có tài sản lớn nhưng không dùng tín dụng. Do đó, một hướng nghiên cứu đáng quan tâm là xây dựng mô hình chấm điểm toàn diện hơn, tích hợp thêm yếu tố hành vi tiêu dùng, dòng tiền thực tế và khả năng chi trả linh hoạt.
