Biến đổi khí hậu đã trở thành một trong những chủ đề được tranh luận sôi nổi nhất trong giới khoa học hiện đại và dư luận xã hội.

Trong số những luận điểm thường được các nhà hoài nghi khí hậu đưa ra, lập luận phổ biến nhất là: vào thập niên 1970, các nhà khoa học từng dự đoán một kỷ băng hà sắp đến, do đó, lo ngại hiện nay về hiện tượng ấm lên toàn cầu là không có cơ sở.

Tuy nhiên, lập luận này dựa trên sự hiểu sai về các nghiên cứu khoa học trong quá khứ. Các bạn thân mến, hãy cùng nhau bóc tách những ngộ nhận xoay quanh khoa học khí hậu thế kỷ 20, hành trình hình thành sự đồng thuận trong giới chuyên môn và sự chuyển mình trong ngôn ngữ dùng để thảo luận về biến đổi khí hậu. Qua đó, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn bối cảnh lịch sử và thấy được tầm quan trọng của việc truyền thông đúng đắn trong nỗ lực giải quyết khủng hoảng khí hậu ngày nay.

Giải Mã Những Ngộ Nhận

Một trong những lý lẽ quen thuộc của những người phủ nhận biến đổi khí hậu là cho rằng vào những năm 1970, giới khoa học đã từng dự báo trái đất sắp bước vào kỷ băng hà, nên chuyện ấm lên toàn cầu hiện nay chỉ là một cơn sốt nhất thời. Thế nhưng, đây là một cách hiểu sai lệch.

Trong giữa thế kỷ 20, thế giới ghi nhận một giai đoạn lạnh đi nhẹ, phần lớn do các hạt aerosol phát sinh từ hoạt động con người và các vụ phun trào núi lửa, tạm thời che lấp hiệu ứng ấm lên. Dù có một số ý kiến cho rằng xu hướng lạnh có thể tiếp diễn, nhưng thực tế là nhiệt độ toàn cầu bắt đầu tăng trở lại trong thập niên tiếp theo do nồng độ khí nhà kính gia tăng mạnh mẽ.

Sự Đồng Thuận Khoa Học

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là: thời điểm đó, hoàn toàn không có sự đồng thuận trong giới khoa học về một xu hướng lạnh đi của khí hậu. Trái lại, các nghiên cứu trong giai đoạn này cho thấy chỉ có một thiểu số bài viết đề cập đến khả năng lạnh đi, trong khi đa số đều cảnh báo về hiện tượng ấm lên toàn cầu do hoạt động của con người gây ra. Đáng chú ý, một nghiên cứu công bố cách đây đúng nửa thế kỷ đã được ghi nhận là có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực này.

Sự Xuất Hiện của Khái Niệm Ấm Lên Toàn Cầu

Năm 1975, nhà địa chất học Wallace Broecker đã đăng tải một bài viết trên tạp chí Science với tựa đề “Biến Đổi Khí Hậu: Liệu Chúng Ta Đang Đứng Trước Ngưỡng Của Sự Ấm Lên Mạnh Mẽ?”

Trong bài viết, Broecker dự đoán rằng xu hướng lạnh tạm thời kể từ năm 1940 sẽ nhanh chóng chấm dứt, và rằng lượng khí CO₂ phát thải do con người sẽ trở thành yếu tố chính gây ra tình trạng ấm lên nhanh chóng. Đây được xem là cột mốc quan trọng đánh dấu bước ngoặt trong nhận thức toàn cầu về biến đổi khí hậu và sự cấp bách trong việc hành động để giảm thiểu tác động do con người gây ra.

Sự Tiến Hóa Trong Ngôn Ngữ Khí Hậu

Theo thời gian, cách chúng ta nói về khí hậu cũng thay đổi. Những thuật ngữ như “nóng lên toàn cầu” nay được thay thế bằng các cụm từ như “nhiệt hóa toàn cầu” hay “khủng hoảng khí hậu”. Mục đích của sự thay đổi này là nhằm nâng cao nhận thức về mức độ nghiêm trọng của vấn đề, nhưng hiệu quả thực sự của chúng trong việc thúc đẩy hành động vẫn còn là điều gây tranh cãi.

Các nghiên cứu cho thấy việc lựa chọn từ ngữ khi truyền tải thông điệp về khí hậu có thể ảnh hưởng đến cách công chúng cảm nhận và phản ứng. Điều này cho thấy sự cần thiết của chiến lược truyền thông khéo léo và có chiều sâu.

Thách Thức Trong Truyền Thông Khí Hậu

Những nghiên cứu gần đây đã xem xét tác động của các thuật ngữ khí hậu khác nhau đối với thái độ và hành vi của người dân. Kết quả khá bất ngờ: dù có sự thay đổi về từ ngữ, mức độ sẵn sàng hành động của người dân không thay đổi đáng kể.

Điều này gợi mở rằng, dù ngôn ngữ có vai trò trong việc định hình nhận thức, thì hiểu biết nền tảng về khoa học khí hậu và các hành động tập thể mới là yếu tố then chốt để giải quyết những thách thức phức tạp mà tình trạng ấm lên toàn cầu đặt ra.

Kết luận: Dù cách gọi tên biến đổi khí hậu có thể thay đổi theo thời gian, điều quan trọng hơn cả vẫn là thúc đẩy một cuộc đối thoại cởi mở, dựa trên khoa học, và từ đó kêu gọi sự chung tay hành động. Bằng việc kết nối với nhiều nhóm đối tượng khác nhau và sử dụng các chiến lược truyền thông hiệu quả, chúng ta có thể cùng nhau đối mặt với cuộc khủng hoảng khí hậu và hướng đến một tương lai bền vững hơn.