Xin chào các bạn! Các bạn sẽ muốn ở lại không gian bao lâu nếu có cơ hội? Những sứ mệnh không gian luôn là sự hòa trộn đáng kinh ngạc giữa phiêu lưu, đổi mới và thử thách.

Đối với những ai theo dõi sự khám phá vũ trụ với sự tò mò và ngưỡng mộ, sứ mệnh mới nhất với các phi hành gia Sunita Williams và Butch Wilmore đã mang lại những khám phá thú vị.

Sau gần 300 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), những thay đổi thể chất được quan sát ở cả hai phi hành gia đã khơi dậy sự quan tâm của cả giới khoa học lẫn công chúng. Hãy cùng đi sâu vào tác động thực sự mà chuyến du hành không gian dài hạn gây ra cho cơ thể con người.

Thời gian lưu trú kéo dài trên quỹ đạo

Một sứ mệnh vượt xa kế hoạch ban đầu. Williams và Wilmore đã phóng vào ngày 5 tháng 6 trên tàu Starliner của Boeing với dự định thực hiện một sứ mệnh kéo dài tám ngày. Tuy nhiên, các vấn đề kỹ thuật đã ngăn cản việc trở về đúng hạn, và họ đã ở lại trên ISS suốt 289 ngày. Việc trở về của họ bằng tàu Dragon của SpaceX đã đánh dấu sự kết thúc của một chương bất ngờ trong hành trình bay vào không gian của con người. Mặc dù không phải là lần lưu trú dài nhất trong lịch sử, sứ mệnh kéo dài này cung cấp những dữ liệu quan trọng cho các nghiên cứu trong tương lai.

Các tác động thể chất của vi trọng lực

Sự mất mát khối lượng cơ và xương vẫn là mối quan tâm chính. Dù đã thực hiện các bài tập hàng ngày nghiêm ngặt—lên đến hai tiếng rưỡi—và bổ sung dinh dưỡng, các phi hành gia vẫn trải qua sự giảm đáng kể mật độ cơ và xương.

NASA báo cáo rằng mật độ cấu trúc xương giảm 1% mỗi tháng khi ở trong môi trường vi trọng lực, trừ khi có biện pháp can thiệp. Tình trạng này, thường liên quan đến việc thiếu hoạt động thể chất, cũng ảnh hưởng đến những người bị buộc phải nằm lâu trên giường ở Trái Đất và đang được các cơ quan vũ trụ trên toàn thế giới nghiên cứu tích cực.

Thay đổi tim mạch và thách thức tuần hoàn

Lực hấp dẫn không chỉ ảnh hưởng đến trọng lượng mà còn định hướng tuần hoàn. Không có lực hấp dẫn, tim không cần phải bơm máu với cùng một lực. Sự thay đổi này có thể làm thay đổi mô hình lưu thông máu, tăng áp lực ở phần trên cơ thể và thậm chí gây hiện tượng sưng mặt.

Những bất thường trong lưu thông máu có thể dẫn đến hình thành cục máu đông hoặc góp phần gây rối loạn nhịp tim. Kết quả là các phi hành gia thường trông gầy đi và đôi khi được đưa ra khỏi tàu bằng cáng khi trở về.

Ảnh hưởng đến DNA và gen

Bức xạ luôn là một nguy cơ âm thầm trong quỹ đạo bên ngoài. Khi ở ngoài lớp bảo vệ khí quyển của Trái Đất, mức độ bức xạ tăng cao đột biến. Tiếp xúc lâu dài đã được biết là ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của DNA, đặc biệt là các đoạn gọi là telomere.

Các đoạn này có xu hướng kéo dài khi ở trong không gian nhưng lại co ngắn nhanh chóng sau khi tái nhập—một hiện tượng thường xảy ra dần dần theo tuổi tác. Hiện nay, các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu cách sự tiếp xúc này có thể ảnh hưởng đến biểu hiện gen, độ bền xương và hành vi của hệ miễn dịch.

Những thay đổi về ngoại hình

Nhiều hơn là chỉ đôi mắt mệt mỏi và làn da nhợt nhạt. Những bức ảnh chụp trước và sau sứ mệnh cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Chẳng hạn, Sunita Williams trông có mái tóc dài và bạc hơn, kết quả của thời gian và việc không thể duy trì thói quen chăm sóc cá nhân.

Vi trọng lực ảnh hưởng đến áp lực trên da đầu, điều này có thể ảnh hưởng đến kết cấu và chất lượng tóc. Da của các phi hành gia cũng mỏng hơn, dễ bị cắt xước và kích ứng, dù vẫn giữ được kết cấu mềm mại. Không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, làn da của họ cũng trở nên nhợt nhạt đáng kể.

Giấc ngủ bị xáo trộn và quá trình phục hồi

Việc nghỉ ngơi trong không gian phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng. Trên ISS, các phi hành gia ngủ trong túi ngủ gắn trên tường. Họ phải đeo bịt mắt và sử dụng nút tai để chặn ánh sáng và tiếng ồn cơ học.

Thiếu giấc ngủ phù hợp có thể dẫn đến mệt mỏi và ngoại hình mệt mỏi. Khi trở về, các bài kiểm tra y tế và quá trình phục hồi là điều cần thiết. Việc tái thích nghi với lực hấp dẫn và khôi phục cân bằng thể chất cần thời gian, sự kiên nhẫn và chăm sóc.

Giá trị khoa học của những sứ mệnh dài hạn

Mỗi ngày trên không gian cung cấp những dữ liệu cực kỳ quý giá. Dù sứ mệnh này không phá kỷ lục—Valeri Poliakov vẫn giữ kỷ lục bay vào không gian liên tục lâu nhất với 437 ngày—mỗi lần lưu trú dài hạn đều làm giàu thêm hiểu biết về cách con người đáp ứng khi ở xa bề mặt Trái Đất trong thời gian dài.

Các nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi các phi hành gia như Peggy Whitson và Oleg Kononenko, những người đã tích lũy số ngày bay vào không gian nhiều nhất qua nhiều sứ mệnh.

Đền bù: Một phần thưởng khiêm tốn

Những sứ mệnh dài không phải vì động cơ tài chính. Mặc dù chịu tác động thể chất, phần thưởng tài chính cho việc lưu trú kéo dài này là rất nhỏ. Các báo cáo cho biết mỗi phi hành gia nhận được thêm 5 đô la mỗi ngày trong thời gian ở lại thêm, tổng cộng khoảng 1.430 đô la so với lương hàng năm.

So với các nghiên cứu trên Trái Đất cung cấp mức thù lao cao hơn cho các điều kiện giả lập không gian, con số này nhấn mạnh sự cống hiến vì khoa học hơn là vì tiền bạc.

Những suy ngẫm cuối cùng

Một biên giới khám phá mới bắt đầu với mỗi sứ mệnh. Dù hành trình của họ kéo dài hơn dự kiến, thời gian của Sunita Williams và Butch Wilmore trên ISS đã cung cấp những thông tin quý giá cho y học không gian và sinh học con người.

Từ sự suy giảm cơ bắp đến những thay đổi trong hành vi gen, kinh nghiệm của họ bổ sung thêm một tầng thông tin mới về cuộc sống bên ngoài Trái Đất. Nó cũng chuẩn bị nền tảng cho các sứ mệnh tương lai, có thể đi xa hơn vào vũ trụ hoặc kéo dài thêm nữa.

Những tâm hồn tò mò duy trì sự sống của sự khám phá

Cảm ơn các bạn đã cùng tìm hiểu về những tác động thú vị của các sứ mệnh không gian dài hạn. Khi các cơ quan vũ trụ chuẩn bị cho những chuyến hành trình đến các thiên thể khác, những câu chuyện như thế này sẽ giúp soi sáng con đường phía trước. Các vì sao không chỉ ở trên đầu chúng ta—mà còn đang gọi chúng ta học hỏi nhiều hơn, từng bước một.