Bạn đã bao giờ dạo bước trong một bảo tàng, được bao quanh bởi những tác phẩm nghệ thuật tuyệt đẹp mà vẫn cảm thấy lạc lối? Những tác phẩm ấy dường như xa vời, và bạn có thể tự hỏi: "Mình nên bắt đầu từ đâu?
Làm thế nào để tiếp cận tác phẩm này?" Câu hỏi cốt lõi ở đây rất đơn giản — làm thế nào để ta thực sự cảm thụ được nghệ thuật?
Không gian bảo tàng áp đảo
Chúng ta đều từng trải qua cảm giác đó. Bảo tàng có thể khiến ta choáng ngợp với những bức tường trắng tinh tươm và các tác phẩm được trưng bày hoàn hảo. Một số tác phẩm còn được đặt trong hộp kính, với ánh đèn sáng chói làm nổi bật vẻ đẹp của chúng. Không có gì lạ khi nhiều người ngần ngại trước khi bước vào các phòng triển lãm. Dù bạn là một nghệ sĩ, một người yêu nghệ thuật hay chỉ là một người khách tò mò, đừng lo! Hãy cùng nhau tìm hiểu một vài mẹo để cảm thụ nghệ thuật và các bước có thể thực hiện để hiểu sâu hơn.
Bước 1: Mô tả – Bạn thấy gì?
Việc đầu tiên chúng ta nên làm là mô tả những gì mình đang nhìn thấy. Đây là một bức tranh, một bức tượng, một bức ảnh hay là một thứ khác? Hiểu rõ chất liệu của tác phẩm giúp ta trân trọng nó đúng với bản chất của nó.
Khi đã nhận biết được chất liệu, hãy lùi lại và quan sát tác phẩm từ xa. Chú ý đến kích thước — nó lớn hơn đời thực hay nhỏ bé bất ngờ? Bạn nghĩ tại sao nó lại có kích thước này?
Bây giờ, hãy tiến gần hơn! Dành một chút thời gian để xem xét các chi tiết. Điều gì nổi bật đối với bạn? Nhìn cách nghệ sĩ trình bày tác phẩm — nó thực hay trừu tượng, hay nằm đâu đó giữa hai thái cực này?
Khám phá các yếu tố nghệ thuật
Khi xem xét kỹ hơn, hãy chú ý đến các yếu tố thị giác trong tác phẩm: đường nét, hình dạng, màu sắc và kết cấu. Hãy phân tích chúng:
• Đường nét:
Chúng mềm mại hay răng cưa? Dày hay mỏng? Nằm ngang hay thẳng đứng?
• Hình dạng:
Trông chúng có hình học hay mang tính hữu cơ hơn?
• Hình khối:
Chúng hình thành các đối tượng dễ nhận biết hay những cấu trúc trừu tượng?
• Không gian:
Không gian được tổ chức như thế nào? Tác phẩm có cảm giác dày đặc hay thoáng đãng?
• Màu sắc:
Chúng dịu nhẹ hay rực rỡ? Bảng màu có giới hạn hay phong phú?
• Sắc độ:
Các vùng sáng tối có tạo nên sự tương phản không? Các bóng có sắc nét hay dịu nhẹ?
• Kết cấu:
Bề mặt nhẵn hay thô ráp? Có họa tiết hay không?
Hiểu các yếu tố này có thể tiết lộ rất nhiều điều về ý định của nghệ sĩ và cảm xúc họ muốn truyền tải.
Bước 2: Phân tích – Làm thế nào để hiểu được tác phẩm?
Sau khi mô tả tác phẩm, đã đến lúc phân tích nó. Sự sắp xếp của các yếu tố khiến bạn cảm thấy thế nào? Nó gợi lên những cảm xúc hoặc suy nghĩ gì?
Hãy tìm kiếm các mô-típ hoặc chủ đề lặp lại. Nghệ sĩ có sử dụng các biểu tượng hoặc đối tượng nhất định để truyền tải một thông điệp sâu sắc hơn không? Đôi khi, các tác phẩm trừu tượng có thể không có chủ đề rõ ràng, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng không có ý nghĩa. Có thể nghệ sĩ tập trung nhiều hơn vào việc tạo ra một trải nghiệm thẩm mỹ hơn là truyền tải một thông điệp cụ thể.
Bước 3: Đánh giá – Chúng ta có trân trọng tác phẩm này không?
Bây giờ, sau khi phân tích, hãy nghĩ xem chúng ta có trân trọng tác phẩm đó không. Đây là lúc yếu tố thẩm mỹ cá nhân lên tiếng. Nghệ thuật mang tính chủ quan — những gì gây cảm hứng cho một người có thể không làm được điều đó với người khác. Thật ổn nếu bạn không yêu thích mọi tác phẩm nghệ thuật mà bạn gặp.
Đôi khi, chúng ta có thể cảm thấy khó kết nối với một tác phẩm nghệ thuật, có thể vì nó không phù hợp với sở thích thẩm mỹ của chúng ta hoặc nó quá trừu tượng. Nhưng hãy nhớ rằng, điều đó hoàn toàn bình thường. Nghệ thuật là cá nhân, và càng trải nghiệm nhiều phong cách khác nhau, chúng ta càng có thể học cách trân trọng những gì ban đầu chúng ta không hiểu.
Bước 4: Diễn giải – Tác phẩm thực sự có ý nghĩa gì?
Nếu vẫn chưa rõ về ý nghĩa của một tác phẩm, hãy đi sâu hơn. Nhiều phòng triển lãm cung cấp các nhãn mô tả hoặc thông tin trưng bày gần tác phẩm, cung cấp bối cảnh và nền tảng. Những nhãn này có thể cho chúng ta biết ý định của nghệ sĩ hoặc câu chuyện đằng sau tác phẩm.
Ngoài ra, nhiều phòng trưng bày còn cung cấp hướng dẫn âm thanh hoặc thậm chí là các hướng dẫn viên có thể chia sẻ thông tin về tác phẩm. Những nguồn tài nguyên này có thể nâng cao đáng kể sự hiểu biết và cảm nhận của chúng ta về nghệ thuật.
Hãy tận hưởng hành trình
Cuối cùng, việc học cách cảm thụ nghệ thuật là một hành trình, và không có cách nào đúng hay sai để trải nghiệm nó. Dù chúng ta bị cuốn hút bởi các tác phẩm cổ điển, hiện đại hay trừu tượng, mỗi lần gặp gỡ nghệ thuật đều mang lại cho chúng ta một góc nhìn mới. Vậy nên, lần tới khi bạn đến phòng triển lãm, hãy nhớ dừng lại, nhìn thật kỹ, và để tác phẩm kể câu chuyện của mình. Bạn có thể sẽ khám phá một khía cạnh mới của nghệ thuật — và của chính bản thân — mà bạn chưa từng ngờ tới!
