Thị giác màu sắc, hay còn gọi là thị giác sắc tố, là cảm giác được tạo ra trên võng mạc của mắt khi bị kích thích bởi ánh sáng có các bước sóng khác nhau, một khả năng mà cả con người và động vật đều sở hữu.

Các điều kiện để có thị giác màu sắc không chỉ bao gồm cơ quan thị giác mà còn phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài như sự hiện diện của vật thể và nguồn sáng.

Thị giác màu sắc là một lĩnh vực đầy tính liên ngành, đòi hỏi sự kết hợp giữa vật lý, hóa học, giải phẫu học, sinh lý học, sinh hóa và cả tâm lý học. Chính sự phức tạp này đã khiến nó trở thành một chủ đề đầy mê hoặc, mở ra nhiều khám phá mới mẻ về cách con người và thế giới xung quanh tương tác với màu sắc.

Hôm nay, chúng ta sẽ khám phá câu chuyện về một nghệ sĩ có khả năng nhìn thấy những dải màu mà người bình thường không thể nhận biết. Đó là Concetta Antico, một họa sĩ sống tại San Diego, California. Điều đặc biệt ở Antico là bà sở hữu một thị giác hiếm gặp mang tên tetrachromat, cho phép bà nhìn thấy gần như gấp 100 lần số màu mà một người bình thường có thể nhận biết.

Antico không khác gì một “siêu nhân” trong thế giới thị giác màu. Bà có nhiều tế bào tiếp nhận ánh sáng hơn so với người bình thường, khiến mọi thứ xung quanh bà trở thành một bức tranh rực rỡ như kính vạn hoa. Nếu như một đôi mắt bình thường có ba loại tế bào nón để cảm nhận màu sắc và phân biệt khoảng một triệu màu, thì Antico cùng những người tetrachromat khác lại sở hữu một tế bào nón thứ tư, giúp họ nhận diện tới 99 triệu sắc độ khác nhau.

Khả năng nhìn thấy màu sắc của con người đến từ các tế bào nón nằm trong mắt. Những tế bào này hấp thụ các bước sóng ánh sáng khác nhau và truyền tín hiệu lên não bộ, từ đó tạo ra hình ảnh màu sắc mà chúng ta thấy.

Hầu hết mọi người có ba loại tế bào nón, cho phép họ nhìn thấy các bước sóng màu đỏ, xanh lá và xanh dương. Tuy nhiên, tetrachromat như Antico lại sở hữu bốn loại tế bào nón, giúp họ có thể nhìn thấy một phổ màu rộng hơn rất nhiều, vượt ra ngoài phạm vi thị giác của người bình thường.

Theo các nghiên cứu, khoảng 2% phụ nữ trên thế giới có thể là tetrachromat hay còn gọi là “siêu thị lực”, do sự biến đổi di truyền trong nhiễm sắc thể X. Điều này giúp họ không bị giới hạn trong ba gam màu cơ bản như phần lớn mọi người, mà có thể trải nghiệm một dải màu phong phú hơn, sống động hơn.

Với khả năng nhìn thấy nhiều sắc độ màu sắc hơn người bình thường, Antico đã tận dụng món quà thị giác đặc biệt của mình để tạo ra những bức tranh ấn tượng, tràn đầy màu sắc sống động. Bà thích vẽ các bức tranh mang phong cách ấn tượng, với chủ đề là động vật rực rỡ sắc màu và phong cảnh thiên nhiên đầy sắc thái.

Thông qua nghệ thuật, bà không chỉ tái hiện những gì mình thấy mà còn muốn giúp người khác cảm nhận được những gam màu mà họ có thể chưa từng nhận ra. Antico tin rằng ai cũng có tiềm năng nhìn thấy nhiều màu sắc hơn, nhưng nhịp sống hiện đại và sự phụ thuộc vào công nghệ có thể khiến khả năng này bị lu mờ.

Nhìn màu sắc không đơn thuần chỉ là một chức năng của mắt, mà còn gắn liền với nhận thức và tâm lý của con người. Màu sắc có thể truyền đạt thông điệp, thể hiện cảm xúc và ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng của chúng ta.

Hiệu ứng tâm lý của màu sắc còn mở rộng đến cả cảm giác về kích thước, trọng lượng, nhiệt độ và thậm chí là vị giác. Ví dụ, khoa tâm lý học đã chỉ ra rằng các bệnh viện tâm thần thường sử dụng màu xanh nhạt để giúp ổn định trạng thái tinh thần của bệnh nhân. Các khoa nhi lại sử dụng tông màu ấm như hồng để giúp trẻ em cảm thấy an tâm và thoải mái hơn.

Hơn nữa, màu sắc còn có mối liên hệ mật thiết với các giác quan khác. Ví dụ, khi thấy một quả táo màu đỏ, ta có xu hướng cảm nhận nó ngọt hơn, trong khi màu đỏ trên quả ớt lại khiến ta liên tưởng đến vị cay.

Giống như cách mà con người có thể cảm nhận độ sâu của không gian nhờ tính bất biến tri giác, thị giác màu sắc cũng có khả năng duy trì sự ổn định nhất định. Dù có sự khác biệt về cường độ ánh sáng giữa bóng đèn sợi đốt và ánh sáng tự nhiên, màu sắc của một quả táo đỏ vẫn được nhận diện tương đối ổn định. Điều này giúp chúng ta dễ dàng thích nghi với môi trường xung quanh, dù có thay đổi về điều kiện ánh sáng.

Thị giác màu sắc không chỉ đơn thuần là một hiện tượng vật lý, mà còn là một trải nghiệm tâm lý và cảm xúc. Nó giúp hình thành nhận thức, truyền tải thông điệp, và tạo ra những tác động tinh tế lên thế giới quan của mỗi người.

Antico, với khả năng tetrachromat của mình, không chỉ mở ra những chiều sâu mới trong hội họa mà còn truyền cảm hứng về cách chúng ta có thể khám phá tiềm năng thị giác của chính mình.

Màu sắc, ngoài việc mang đến vẻ đẹp thị giác, còn có sức mạnh kích thích cảm xúc, kết nối con người với thế giới bằng một bức tranh sống động – nơi mà thị giác, cảm xúc và thậm chí cả vị giác đều hòa quyện trong một bản giao hưởng kỳ diệu của ánh sáng và sắc màu.