Các doanh nghiệp phụ thuộc vào tài khoản ngân hàng để trả lương nhân viên, thanh toán cho nhà cung cấp, nhận tiền từ khách hàng và quản lý dòng tiền hằng ngày.

Khi ngân hàng bất ngờ hạn chế giao dịch hoặc đóng tài khoản mà không thông báo trước đầy đủ, những gián đoạn phát sinh có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến nhiều hoạt động kinh doanh.

Ngay cả doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh cũng có nguy cơ mất quyền tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Cách các ngân hàng đánh giá rủi ro phần nào lý giải vì sao tình trạng này xảy ra và tại sao doanh nghiệp có thể gặp nhiều khó khăn để khôi phục hoạt động bình thường.

Vì sao ngân hàng đóng tài khoản?

Các ngân hàng thường xuyên giám sát giao dịch và báo cáo những hoạt động có dấu hiệu liên quan đến tội phạm tài chính. Nếu nhân viên cho rằng việc bỏ sót một báo cáo có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn so với việc gửi báo cáo không cần thiết, họ có xu hướng lựa chọn phương án thận trọng và báo cáo nhiều hơn. Tuy nhiên, việc xem xét những báo cáo này tiêu tốn thời gian mà bộ phận tuân thủ lẽ ra có thể dành để kiểm tra các giao dịch có dấu hiệu đáng ngờ rõ ràng hơn. Theo Louis de Koker, nhà nghiên cứu tại Trường Luật La Trobe, trong một chương sách đồng tác giả thuộc công trình nghiên cứu về tội phạm tài chính, pháp luật và quản trị, các mức xử phạt nghiêm khắc có thể khiến ngân hàng trở nên thận trọng hơn. Đồng thời, những tài khoản có chi phí quản lý rủi ro cao, làm giảm khả năng sinh lời, cũng dễ đối mặt với nguy cơ bị đóng hơn.

Rủi ro từ việc phân loại khách hàng quá rộng

Một số mối quan hệ khách hàng thực sự cần được giám sát chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, vấn đề xuất hiện khi ngân hàng áp dụng nhãn đánh giá rủi ro chung cho cả một nhóm khách hàng thay vì xem xét hoàn cảnh cụ thể của từng doanh nghiệp. Khi một tài khoản bị xếp vào nhóm rủi ro cao, khối lượng công việc kiểm tra bổ sung có thể khiến ngay cả mối quan hệ vốn vẫn có thể quản lý được cũng trở nên quá tốn kém để duy trì. Ngân hàng có thể cho rằng tổn hại về danh tiếng do đóng tài khoản nhỏ hơn nguy cơ phát sinh nếu tiếp tục cung cấp dịch vụ. Quyết định này có thể hợp lý từ góc nhìn của ngân hàng, nhưng khi nhiều tổ chức cùng áp dụng cách đánh giá tương tự cho toàn bộ một nhóm khách hàng, ngay cả những doanh nghiệp có tình hình tài chính tốt cũng có thể bị thu hẹp lựa chọn sử dụng dịch vụ ngân hàng. Một số khách hàng sau đó có thể chuyển sang những dịch vụ thanh toán chịu sự quản lý ít chặt chẽ hơn.

Thiếu thông tin giải thích rõ ràng

Ngân hàng có thể bị giới hạn về những thông tin được phép tiết lộ liên quan đến báo cáo giao dịch đáng ngờ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là mọi quyết định đóng tài khoản đều bắt buộc phải được thực hiện mà không có lời giải thích. Đối với chủ doanh nghiệp, việc nhận được quá ít thông tin khiến họ khó xác định liệu vấn đề có bắt nguồn từ sự hiểu nhầm có thể khắc phục hay không, hoặc liệu họ nên tập trung chuyển các hoạt động thanh toán sang một ngân hàng khác.

Ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh

Các khoản thanh toán từ khách hàng có thể bị trì hoãn trong khi hóa đơn và nghĩa vụ tài chính vẫn tiếp tục đến hạn. Những nhân viên vốn đảm nhiệm công việc tạo ra doanh thu có thể phải dành thời gian giải quyết các vấn đề thanh toán thay vì tập trung vào nhiệm vụ chính. Nhà cung cấp có thể phải chờ nhận tiền lâu hơn, còn khách hàng gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch. Những gián đoạn liên tiếp này có thể khiến doanh nghiệp thiếu hụt nguồn tiền cần thiết để duy trì hoạt động thường ngày.

Khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay

Tác động của việc đóng tài khoản không chỉ giới hạn ở hoạt động gửi tiền và thanh toán. Các doanh nghiệp thường dựa vào lịch sử giao dịch ngân hàng ổn định khi nộp hồ sơ vay vốn. Nếu mối quan hệ ngân hàng lâu năm bị chấm dứt, doanh nghiệp có thể phải xây dựng quan hệ với một tổ chức tài chính khác trong lúc vẫn đang đối mặt với tình trạng gián đoạn dòng tiền. Điều này có thể khiến việc huy động vốn để mở rộng kinh doanh hoặc trang trải những khoản chi phí bất ngờ trở nên khó khăn hơn.

Cần có tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng hơn

Các ngân hàng không chỉ cần hiểu cơ quan giám sát mong đợi điều gì mà còn phải biết hiệu quả của hoạt động giám sát giao dịch được đánh giá như thế nào. Số lượng báo cáo lớn tự nó không chứng minh rằng ngân hàng đang nhận diện chính xác những rủi ro nghiêm trọng nhất. Thay vào đó, cơ quan giám sát có thể xem xét liệu ngân hàng có tập trung các biện pháp kiểm tra chuyên sâu vào những hoạt động thực sự cần được chú ý hay không. Điều này không đồng nghĩa với việc nới lỏng công tác giám sát. Khi rà soát tài khoản của một doanh nghiệp, ngân hàng có thể ghi nhận cụ thể những vấn đề đáng lo ngại đã phát hiện và cân nhắc liệu việc tăng cường theo dõi có đủ để xử lý chúng hay không trước khi quyết định đóng tài khoản. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm quyết định được đưa ra dựa trên hoạt động thực tế của tài khoản, thay vì chỉ dựa vào nhóm ngành hoặc loại hình mà doanh nghiệp được xếp vào.

Nếu ngân hàng thông báo sẽ đóng tài khoản, doanh nghiệp cần xác nhận ngày cuối cùng còn có thể sử dụng tài khoản và tìm hiểu cách thức hoàn trả số dư còn lại. Đồng thời, hãy kiểm tra những khoản tiền khách hàng sắp chuyển đến, các kỳ trả lương nhân viên và những khoản thanh toán cho nhà cung cấp sắp đến hạn. Việc xác định rõ các giao dịch cần ưu tiên chuyển sang tài khoản khác sẽ giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó, hạn chế gián đoạn dòng tiền và duy trì hoạt động kinh doanh trong thời gian tìm kiếm giải pháp ngân hàng thay thế.