Việc lập kế hoạch tài chính thường bị trì hoãn vì những áp lực trong cuộc sống hằng ngày dường như đã đủ khiến chúng ta bận rộn.

Các hóa đơn cần được thanh toán, công việc chiếm nhiều thời gian, còn những quyết định tài chính dài hạn lại dễ bị gác sang một bên.

Khi không có kế hoạch cụ thể, việc tiết kiệm có thể trở nên thiếu đều đặn và các mục tiêu vẫn chỉ dừng lại ở những dự định mơ hồ. Một kế hoạch tài chính được ghi chép rõ ràng sẽ giúp mỗi gia đình xác định điều gì thực sự quan trọng, đồng thời đánh giá xem thói quen chi tiêu và tiết kiệm hiện tại có phù hợp với những ưu tiên đó hay không. Kế hoạch này không cần quá cầu kỳ nhưng vẫn có thể định hướng các lựa chọn hằng ngày và hỗ trợ những quyết định tài chính lớn.

Xác định mục tiêu tài chính rõ ràng

Hãy bắt đầu bằng cách ghi lại mục đích sử dụng tiền, số tiền cần chuẩn bị và thời điểm dự kiến sử dụng. Mua nhà, chi phí giáo dục và tích lũy cho tuổi nghỉ hưu đều có thể là những ưu tiên quan trọng, nhưng không nhất thiết phải hoàn thành trong cùng một khoảng thời gian. Liệt kê từng mục tiêu riêng biệt sẽ giúp bạn dễ dàng xác định việc nào cần được ưu tiên trước. Khi mỗi mục tiêu đã có số tiền cụ thể và thời hạn hoàn thành, bạn có thể đánh giá mình đang đi đúng tiến độ, chậm hơn dự kiến hay đạt kết quả nhanh hơn mong đợi. Nếu khoản tiết kiệm định kỳ chưa đáp ứng được mục tiêu, hãy xem xét thu nhập gần đây và các chi phí thiết yếu để xác định số tiền thực tế có thể dành dụm, trước khi quyết định có cần kéo dài thời hạn hay không. Theo Rob Williams, chuyên gia hoạch định tài chính được chứng nhận và là tác giả chuyên môn tại công ty dịch vụ tài chính Charles Schwab, việc đặt ra những mục tiêu có thể đo lường và thường xuyên theo dõi tiến độ sẽ giúp giảm bớt sự thiếu chắc chắn khi đưa ra quyết định tài chính. Khi thu nhập không ổn định, việc ghi chép số tiền đã tích lũy sẽ tạo cơ sở để xác định những điều cần điều chỉnh.

Bắt đầu xây dựng thói quen tiết kiệm

Nhiều người trì hoãn việc lập kế hoạch tài chính vì cho rằng số tiền mình có quá ít để tạo ra sự khác biệt. Tuy nhiên, một kế hoạch rõ ràng lại đặc biệt hữu ích khi ngân sách hạn hẹp, bởi nó giúp bạn nhận biết số tiền có thể dành dụm sau khi thanh toán các hóa đơn và những khoản chi có thể cắt giảm mà không ảnh hưởng đến nhu cầu thiết yếu. Thói quen tiết kiệm thường được cải thiện nhờ những lựa chọn nhỏ được duy trì đều đặn, thay vì một quyết định thay đổi lớn trong thời gian ngắn. Ngay cả những khoản đóng góp khiêm tốn cũng có thể mang lại hiệu quả nếu được dành cho một mục tiêu cụ thể. Số tiền tiết kiệm nên dựa trên khả năng tài chính mà gia đình có thể duy trì thường xuyên, thay vì mức dư dả chỉ xuất hiện trong một tháng có thu nhập đặc biệt tốt.

Lựa chọn đầu tư phù hợp với mục tiêu

Khi không có kế hoạch tài chính, bạn rất dễ lựa chọn một hình thức đầu tư chỉ vì nó đang phổ biến hoặc tạo cảm giác quen thuộc. Trước khi quyết định, hãy cân nhắc khoảng thời gian có thể duy trì khoản đầu tư và mức thua lỗ mà bạn có thể chấp nhận mà không khiến mục tiêu tài chính phải trì hoãn. Khoản tiền cần sử dụng trong tương lai gần thường nên được giữ ở những hình thức ổn định và dễ tiếp cận khi cần. Đối với các mục tiêu dài hạn, khoản đầu tư có thể có nhiều thời gian hơn để tăng trưởng, nhưng giá trị của chúng vẫn có nguy cơ suy giảm. Trong khi đó, tiền dành cho những hóa đơn hoặc khoản chi bất ngờ lại phục vụ mục đích khác và cần luôn sẵn sàng để sử dụng đúng thời điểm.

Rà soát các khoản chi tiêu hằng ngày

Khi các mục tiêu tài chính đã được ghi chép cụ thể, bạn có thể đánh giá một khoản mua sắm dựa trên nhiều yếu tố hơn là chỉ xem mình có đủ tiền chi trả trong tuần này hay không. Một món đồ có thể nằm trong khả năng thanh toán hiện tại nhưng lại khiến ngân sách không còn đủ cho khoản chi sắp đến hạn. Kiểm tra những nghĩa vụ tài chính cần thực hiện trước khi quyết định mua sắm sẽ giúp bạn nhìn rõ sự đánh đổi và lựa chọn hợp lý hơn.

Chọn cách lập kế hoạch dễ duy trì

Một số người thích xây dựng kế hoạch tài chính chi tiết bằng văn bản, với từng mục tiêu riêng biệt và lịch đánh giá định kỳ. Những người khác lại cảm thấy phù hợp hơn với cách ghi chép ngắn gọn về các ưu tiên chính và số tiền tiết kiệm thường xuyên. Hình thức trình bày có thể đơn giản như một danh sách, miễn là cung cấp đủ thông tin để bạn cập nhật và điều chỉnh khi cần mà không phải xây dựng lại toàn bộ kế hoạch từ đầu.

Điều chỉnh kế hoạch khi hoàn cảnh thay đổi

Các mục tiêu có thể thay đổi theo thời gian, thu nhập có thể biến động và những trách nhiệm mới cũng có thể xuất hiện. Khi đó, hãy xem xét khoản chi nào bắt buộc phải giữ nguyên và khoản nào có thể điều chỉnh. Chẳng hạn, nếu một khoản chi mới khiến số tiền dành cho tiết kiệm giảm xuống, bạn có thể cần trì hoãn việc mua sắm ít quan trọng hơn, thay vì cắt giảm khoản tiền đã dành sẵn để thanh toán một hóa đơn sắp đến hạn. Việc linh hoạt điều chỉnh thứ tự ưu tiên sẽ giúp kế hoạch tài chính tiếp tục phù hợp với tình hình thực tế.

Hãy đặt bản kế hoạch tài chính ở nơi bạn thường xuyên thanh toán hóa đơn để thuận tiện theo dõi và cập nhật. Đồng thời, đánh dấu thời điểm rà soát tiếp theo trên lịch cá nhân để việc kiểm tra kế hoạch không bị bỏ quên giữa những khoản chi tiêu và công việc thường ngày. Một kế hoạch đơn giản, được duy trì và điều chỉnh thường xuyên, có thể giúp bạn chủ động hơn trong quản lý tiền bạc và từng bước tiến gần đến những mục tiêu đã đặt ra.