Hầu hết mọi người đều nghĩ rằng chụp ảnh ban đêm chỉ là việc đẩy ISO lên cao và hy vọng cảm biến sẽ "cứu" lấy bức ảnh.

Cách làm đó sẽ tạo ra một bức ảnh đầy nhiễu hạt, với các ánh đèn đường bị cháy sáng và những vùng bóng tối trông chẳng khác nào hố đen. Bạn không thể chỉ đơn thuần tăng độ sáng, mà cần phải cân bằng nó dựa trên nhu cầu thực tế của khung cảnh.

Tại sao máy ảnh lại "lừa dối" bạn

Hệ thống đo sáng của máy ảnh sẽ đọc thông tin từ toàn bộ khung hình và tính toán giá trị trung bình. Khi bạn hướng máy vào một khung cảnh thành phố về đêm, máy sẽ lầm tưởng rằng cảnh vật sáng hơn thực tế, dẫn đến việc giảm sáng (underexpose) để bảo toàn chi tiết ở các vùng sáng (highlights). Đó là lý do tại sao khi chụp các bảng hiệu đèn neon, bảng hiệu thì trông vẫn ổn nhưng mọi thứ xung quanh lại bị tối đen hoàn toàn.

Thay vào đó, hãy chuyển sang chế độ đo sáng điểm và hướng vào một vùng có tông màu trung tính, chẳng hạn như mặt đường dưới ánh đèn đường. Bạn sẽ nhận được kết quả đo sáng phản ánh đúng toàn bộ dải sáng của khung cảnh, chứ không chỉ riêng điểm sáng nhất.

Hãy thiết lập độ phơi sáng cho vùng tối trước

Đây là bí quyết đã giúp tôi cải thiện kết quả ngay lập tức. Hãy đo sáng dựa trên vùng tối nhất mà bạn vẫn muốn giữ lại chi tiết, sau đó giảm độ phơi sáng xuống khoảng một stop. Chẳng hạn, nếu bạn chụp một tòa nhà có ô cửa đang sáng đèn nằm cạnh một con hẻm tối, hãy đo sáng vào bức tường trong hẻm.

Điều này đảm bảo vùng tối vẫn giữ được chi tiết, đồng thời cho phép bạn khôi phục vùng sáng trong quá trình hậu kỳ mà không bị hiện tượng phân dải màu (banding). Hầu hết các máy ảnh mirrorless đều hiển thị biểu đồ histogram theo thời gian thực, vì vậy hãy tận dụng nó. Hãy tăng mức phơi sáng cho đến khi biểu đồ chạm vào mép phải nhưng không được để nó "leo" lên thành biểu đồ; đó chính là điểm tối ưu.

Hãy chú ý đến tốc độ màn trập, đừng chỉ quan tâm đến ISO

Một sai lầm phổ biến là cứ tăng ISO lên 6400 rồi coi như xong việc. Thay vào đó, hãy giảm tốc độ màn trập xuống 1/15 giây và tựa máy vào lan can hoặc túi máy ảnh để giữ ổn định. Với tiêu cự 24mm trên máy ảnh full-frame, bạn có thể cầm máy chụp ở tốc độ khoảng 1/30 giây nếu có kỹ thuật giữ máy tốt, nhưng mức 1/15 giây thì cần có điểm tựa hỗ trợ.

Khi chụp đài phun nước hoặc xe cộ, bạn nên sử dụng chân máy và chế độ hẹn giờ chụp sau 2 giây để tránh hiện tượng rung do gương lật (mirror slap). Với các cảnh tĩnh, việc phơi sáng 10 giây ở mức ISO 100 sẽ mang lại chất lượng ảnh sạch, cho phép bạn tăng sáng thêm hai stop trong quá trình hậu kỳ mà không bị nhiễu hạt.

Sử dụng các điểm sáng để định hình khung hình

Đừng chỉ chăm chăm vào việc cân bằng độ sáng toàn cảnh; hãy để các điểm sáng tạo nên điểm nhấn. Chỉ cần một bóng đèn sợi đốt ở góc kho cũng đủ để định hình bố cục và tạo ra điểm dừng chân cho thị giác. Nếu máy ảnh của bạn có tính năng đo sáng ưu tiên vùng sáng (highlight-weighted metering)—vốn đã có trên các dòng máy mới nhất của những thương hiệu hàng đầu—hãy kích hoạt nó.

Chế độ đó ghi nhận các vùng sáng nhất và giữ chúng ở mức ngay dưới ngưỡng cháy sáng (clipping), trong khi bạn có thể nâng sáng các vùng tối trong quá trình hậu kỳ. Kết quả mang lại vẻ tự nhiên, nơi các nguồn sáng tỏa ra ánh sáng dịu nhẹ thay vì bị cháy sáng thành những mảng trắng bệt.

Kiểm tra chi tiết trên màn hình thực tế

Màn hình LCD phía sau máy ảnh thường hiển thị hình ảnh không hoàn toàn chính xác, đặc biệt là vào ban đêm. Nó hiển thị bản xem trước được làm sáng hơn, vô tình che đi nhiễu hạt và các vùng sáng bị cháy sáng (mất chi tiết). Hãy sử dụng nút phóng to để kiểm tra kỹ các cạnh của khung hình. Hãy quan sát vị trí giao giữa tòa nhà và bầu trời; nếu các điểm ảnh trông giống như nhiễu hạt (giống như màn hình tivi bị mất tín hiệu), nghĩa là mức ISO của bạn đang quá cao hoặc tốc độ màn trập quá chậm.

Ngoài ra, hãy bật tính năng cảnh báo vùng sáng (highlight alert) và chế độ hiển thị sọc vằn (zebra pattern), sau đó điều chỉnh cho đến khi chỉ những nguồn sáng thực sự mới nhấp nháy. Làm vậy, bạn sẽ đảm bảo giữ được chi tiết ở phần mây và các mảng tường gạch.

Lần tới khi ra ngoài vào lúc chạng vạng, hãy chụp ba bức ảnh cùng một khung cảnh: một tấm đo sáng bình thường, một tấm lấy sáng cho vùng tối và một tấm sử dụng chế độ ưu tiên vùng sáng (highlight-weighted). Hãy so sánh chúng trên máy tính thay vì xem trên màn hình máy ảnh; bạn sẽ thấy tấm nào giữ được chi tiết bề mặt mà mình thực sự mong muốn.

Hãy thử làm điều đó ngay tối nay và đừng ngại chụp bù trừ sáng (bracketing); đó chính là công dụng của thẻ nhớ mà.