Chào các bạn! Ban công có thể trở thành một góc xanh nhỏ đầy thơ mộng, nhưng hướng ban công lại đóng vai trò như “đạo diễn ánh sáng” cho toàn bộ không gian.
Nếu không chú ý đến yếu tố này, ngay cả một chậu cây vốn rất đẹp cũng có thể nhanh chóng trở nên ủ rũ và thiếu sức sống.
Nguyên tắc thực ra khá đơn giản: mỗi hướng ban công nhận được lượng ánh sáng, nhiệt độ và tác động của gió khác nhau, vì vậy việc chọn cây nên dựa trên những điều kiện thực tế này thay vì chỉ chọn theo sở thích. Ban công nhiều nắng hoàn toàn khác với ban công râm mát, còn một góc thường xuyên đón gió cũng có môi trường khác hẳn nơi kín gió. Khi chọn cây phù hợp với điều kiện tự nhiên của ban công, việc chăm sóc sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều và những người bạn xanh cũng dễ phát triển khỏe mạnh hơn.
Ban công hướng Nam
Ban công hướng Nam thường nhận được ánh sáng mạnh trong phần lớn thời gian của ngày. Vì vậy, không gian này khá sáng, ấm và thường tương đối khô, đặc biệt khi cây được trồng trong chậu vì đất sẽ mất nước nhanh hơn. Đây là môi trường phù hợp với những loài cây ưa nắng, chịu được ánh sáng mạnh và nhiệt độ cao. Một số lựa chọn thích hợp gồm oải hương, hương thảo, cỏ xạ hương, phong lữ, dạ yến thảo, các loại cây mọng nước và nhiều giống xương rồng. Những loài cây này nhìn chung ưa ánh sáng mạnh và ít bị ảnh hưởng khi ban công nóng lên dưới nắng. Tuy nhiên, đất trong chậu ở những nơi có nhiệt độ cao sẽ khô rất nhanh, vì vậy cần tưới nước đều đặn. Chậu nhất thiết phải có lỗ thoát nước, đồng thời có thể phủ một lớp vật liệu giữ ẩm trên bề mặt đất để hạn chế nước bốc hơi quá nhanh.
Ban công hướng Đông
Ban công hướng Đông đón ánh nắng buổi sáng tương đối dịu, sau đó trở nên mát và râm hơn vào nửa sau của ngày. Điều này tạo nên môi trường khá cân bằng và dễ chịu cho nhiều loại cây. Những loài thích nơi sáng nhưng không chịu được nắng quá gay gắt thường phát triển tốt ở đây. Hoa lồng đèn, thu hải đường, bóng nước, các loại rau thơm như mùi tây, hẹ cùng nhiều cây cảnh lá đều có thể thích nghi tốt với điều kiện này. Ánh nắng buổi sáng thường dịu hơn với những chiếc lá mỏng và nhạy cảm, vì vậy ban công hướng Đông đặc biệt phù hợp với các loài cần nhiều ánh sáng nhưng không thích tiếp xúc lâu với cái nóng gay gắt của buổi chiều. Nhu cầu tưới nước ở đây thường vừa phải hơn so với ban công hướng Nam, nhưng vẫn nên thường xuyên kiểm tra độ ẩm của đất trong chậu.
Ban công hướng Tây
Ban công hướng Tây thường nhận được ánh nắng mạnh vào buổi chiều và đầu tối, đôi khi gay gắt hơn nhiều so với tưởng tượng. Ánh sáng xuất hiện muộn hơn trong ngày nhưng thường đi kèm nhiệt độ cao, đặc biệt vào những ngày nóng khi tường và sàn hấp thụ rồi tỏa nhiệt trở lại khu vực trồng cây. Vì vậy, ban công hướng Tây thường thích hợp với những loài ưa sáng và có khả năng chịu được buổi chiều nóng. Cúc, vạn thọ, xô thơm, phong lữ và một số loại rau thơm có nguồn gốc Địa Trung Hải là những lựa chọn đáng cân nhắc. Nếu ban công đặc biệt nóng, những cây có lá dày hoặc khả năng chịu hạn tốt thường thích nghi dễ dàng hơn. Bạn cũng có thể đặt các chậu cây gần nhau để hạn chế phần nào tình trạng mất ẩm và tạo ra một vùng tiểu khí hậu dễ chịu hơn cho cây.
Ban công hướng Bắc
Ban công hướng Bắc thường nhận được ít ánh nắng trực tiếp nhất, vì vậy thích hợp với các loài cây chịu bóng hơn là những cây cần nhiều giờ nắng mạnh mỗi ngày. Một sai lầm khá phổ biến là đặt cây ưa nắng vào góc thiếu sáng rồi hy vọng chúng vẫn có thể phát triển tốt. Dương xỉ, ngọc trâm, thường xuân, môn lá màu và một số giống thu hải đường thường phù hợp hơn với điều kiện này. Những cây được trồng chủ yếu để thưởng thức vẻ đẹp của lá thường là lựa chọn an toàn hơn so với các loài được yêu thích nhờ những bông hoa lớn và rực rỡ. Ánh sáng yếu cũng thường khiến đất khô chậm hơn, vì vậy cần thận trọng khi tưới nước. Nếu ban công mát và râm trong phần lớn thời gian của ngày, cây rất dễ bị tưới quá nhiều nước.
Những yếu tố khác cần chú ý
Hướng ban công là dấu hiệu quan trọng để lựa chọn cây, nhưng đó không phải yếu tố duy nhất. Gió có thể gây ảnh hưởng đáng kể, đặc biệt ở những tầng cao, bởi gió mạnh vừa khiến đất khô nhanh vừa có thể làm tổn thương những cành và thân cây mảnh. Các tòa nhà xung quanh có thể che bớt ánh nắng, trong khi những bức tường phản xạ ánh sáng lại có thể làm nhiệt độ tăng lên. Lan can, mái che và vách kính cũng làm thay đổi lượng ánh sáng thực tế mà cây nhận được. Trước khi mua cây, bạn nên dành vài ngày quan sát ban công để biết ánh nắng xuất hiện vào thời điểm nào và kéo dài bao lâu. Một ban công tưởng như rất nhiều nắng nếu chỉ xét theo hướng thực tế vẫn có thể chỉ nhận được ánh sáng một phần do bị các công trình xung quanh che khuất.
Chọn cây theo hướng ban công về cơ bản là tận dụng điều kiện tự nhiên thay vì cố bắt một loài cây ưa bóng phải chịu nắng cả ngày. Hãy quan sát ánh sáng, cảm nhận mức nhiệt, chú ý đến gió và lựa chọn những loài phù hợp với không gian sẵn có. Làm được điều đó, ban công của bạn sẽ có nhiều cơ hội trở thành một góc xanh tươi, dễ chịu thay vì nơi những chậu cây liên tục gặp vấn đề và khiến bạn phải đau đầu chăm sóc.
