Xin chào các bạn. Hướng dẫn này sẽ giới thiệu những trang bị, kỹ thuật và nguyên tắc an toàn cần thiết khi trượt tuyết kết hợp leo núi, giúp bạn di chuyển an toàn hơn trên những vùng địa hình tự nhiên ngoài khu trượt tuyết.
Hình thức này sử dụng các tấm da chống trượt gắn dưới mặt ván để hỗ trợ di chuyển lên dốc, sau đó tháo chúng ra để trượt xuống bằng kỹ thuật trượt tuyết đổ dốc truyền thống.
Hoạt động này đòi hỏi loại bộ cố định chuyên dụng, cho phép gót chân nâng lên tự do khi leo dốc và khóa chắc chắn khi trượt xuống. Có hai loại bộ cố định chính là dạng khung và dạng chốt. Loại dạng khung hoạt động tương tự bộ cố định trượt tuyết đổ dốc thông thường nhưng được gắn trên một thanh ray có thể xoay. Thiết kế này tạo cảm giác quen thuộc và có cơ chế nhả đáng tin cậy đối với những người vốn quen trượt tại khu nghỉ dưỡng, tuy nhiên trọng lượng lớn hơn khiến mỗi bước leo dốc tốn nhiều sức hơn.
Trang bị cần thiết
Bộ cố định dạng chốt sử dụng các chốt kim loại để giữ phần mũi và gót của những đôi giày tương thích, nhờ đó giảm trọng lượng và tăng hiệu quả khi di chuyển lên dốc. Tấm da chống trượt được gắn vào mặt dưới ván bằng kẹp ở đầu và đuôi kết hợp với một lớp keo có thể tái sử dụng. Chúng thường được làm từ sợi ni-lông, lông dê mohair hoặc hỗn hợp của cả hai vật liệu. Ni-lông có độ bền và khả năng bám tốt, phù hợp với người mới bắt đầu, trong khi lông dê mohair có độ lướt cao hơn, giúp tiết kiệm sức khi di chuyển đường dài lên dốc. Bạn thậm chí có thể luyện tập ngay tại nhà bằng cách thử gắn và tháo tấm da chống trượt trong phòng khách. Việc làm quen trước với lớp keo và cơ chế kẹp sẽ giúp thao tác dễ dàng hơn khi thực sự bước vào môi trường núi tuyết lạnh giá.
Làm chủ kỹ thuật leo dốc
Để di chuyển lên dốc hiệu quả, người trượt nên sử dụng bước lướt thay vì liên tục nhấc ván khỏi mặt tuyết. Hãy đẩy từng ván về phía trước trong khi duy trì sự tiếp xúc liên tục giữa tấm da chống trượt và tuyết để tận dụng tối đa lực bám cũng như tiết kiệm năng lượng. Gậy trượt tuyết có thể điều chỉnh độ dài giúp tạo lực chống tốt hơn khi leo những đoạn dốc cao. Duy trì tốc độ vừa phải và ổn định cũng rất quan trọng vì vận động quá nhanh có thể khiến cơ thể đổ nhiều mồ hôi, từ đó dễ bị mất nhiệt nhanh khi dừng lại chuyển đổi trang bị hoặc bắt đầu trượt xuống. Khi leo trên địa hình dốc, người trượt thường sử dụng kỹ thuật đổi hướng đặc biệt bằng cách xoay ván. Trước tiên, cần tạo tư thế đứng vững và cắm chắc cả hai gậy xuống tuyết. Sau đó nâng chiếc ván ở phía trên dốc, xoay khoảng 180 độ rồi đặt lại theo hướng mới, tiếp đến đưa chiếc ván phía dưới xoay theo để hai ván trở về vị trí song song. Việc chuyển trọng lượng cơ thể đúng lúc giúp duy trì thăng bằng trên địa hình nghiêng. Các nấc nâng gót trên bộ cố định còn cho phép nâng gót chân theo nhiều mức, giúp giảm áp lực lên bắp chân và cải thiện độ bám khi độ dốc tăng lên đáng kể.
Trang bị an toàn tuyết lở
Di chuyển ra ngoài khu vực được tuần tra và kiểm soát của khu trượt tuyết đồng nghĩa với việc người tham gia phải đối mặt với nguy cơ tuyết lở. Mỗi thành viên trong nhóm cần mang theo ba thiết bị an toàn cơ bản gồm máy phát tín hiệu tìm kiếm người gặp nạn trong tuyết lở, que dò có thể gấp gọn và xẻng kim loại chuyên dụng. Máy phát tín hiệu liên tục phát ra sóng vô tuyến để những thiết bị khác có thể phát hiện. Nếu một người bị vùi dưới tuyết, những thành viên còn lại sẽ chuyển thiết bị của mình sang chế độ nhận tín hiệu để xác định vị trí của nạn nhân. Que dò là một thanh dài bằng nhôm hoặc sợi cacbon có thể tháo gọn, được sử dụng để xác định chính xác vị trí người bị vùi bên dưới bề mặt tuyết. Trong khi đó, xẻng kim loại rất cần thiết để nhanh chóng đào lớp tuyết lở thường bị nén chặt và có mật độ cao. Tuy nhiên, chỉ sở hữu đầy đủ thiết bị là chưa đủ. Người tham gia cần được đào tạo bài bản để có thể sử dụng chúng nhanh chóng và chính xác trong tình huống căng thẳng. Khả năng nhận biết địa hình cũng quan trọng không kém. Người trượt cần đánh giá độ dốc, nhận diện những khu vực có khả năng xảy ra tuyết lở, đồng thời theo dõi thời tiết và tình trạng các lớp tuyết để hạn chế nguy cơ. Đối với người mới, tránh những sườn dốc trên 30 độ là một cách đáng kể để giảm mức độ tiếp xúc với nguy cơ tuyết lở.
Trượt xuống và chọn lộ trình
Trượt trên lớp tuyết tự nhiên chưa được san và xử lý đòi hỏi những điều chỉnh kỹ thuật so với khi trượt trên đường tuyết cứng tại khu nghỉ dưỡng. Tuyết sâu hoặc có bề mặt thay đổi liên tục yêu cầu người trượt duy trì tư thế cân bằng và trọng tâm ở giữa thay vì dồn mạnh cơ thể về phía trước của giày trượt. Trọng lượng nên được phân bổ tương đối đều lên cả hai ván để duy trì khả năng nổi trên tuyết và hạn chế tình trạng chiếc ván phía dưới dốc bất ngờ chìm sâu xuống bề mặt. Khi chuyển hướng trên tuyết sâu, giai đoạn giảm tải trọng lên ván đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người trượt tận dụng độ đàn hồi tự nhiên của ván để tạo lực bật và bắt đầu lần chuyển hướng tiếp theo. Khi lựa chọn lộ trình phù hợp cho người mới, nên ưu tiên địa hình có mức độ tiếp xúc với nguy cơ tuyết lở thấp và độ dốc vừa phải. Những con đường xuyên rừng, tuyến đường khai thác gỗ cũ hoặc các tuyến leo dốc được quy định tại khu trượt tuyết là môi trường phù hợp để luyện tập ban đầu.
Trong vài chuyến đầu tiên, người mới nên chọn hành trình có tổng độ cao tích lũy dưới khoảng 305 mét để có thể đánh giá hợp lý thể lực của bản thân cũng như khả năng hoạt động của trang bị. Việc xem bản đồ địa hình, theo dõi dự báo thời tiết địa phương và tham khảo những báo cáo hành trình gần đây cũng giúp người trượt xây dựng lộ trình phù hợp hơn.
Nắm vững cách sử dụng trang bị, kỹ thuật di chuyển và các nguyên tắc an toàn sẽ mở ra cơ hội khám phá những vùng núi tuyết yên tĩnh, ít đông đúc hơn. Bước tiếp theo dành cho người mới là tham gia một khóa học nhập môn về an toàn tuyết lở để rèn luyện khả năng nhận diện nguy hiểm và xử lý tình huống thực tế.
