Xin chào các bạn! Cuộc tranh luận giữa đầu tư giá trị và đầu tư tăng trưởng đã thu hút giới tài chính suốt nhiều thập kỷ, hình thành nên những trường phái với đông đảo người theo đuổi và tạo ra vô số nghiên cứu học thuật, trong đó không ít kết luận trái ngược nhau.

Hầu như nhà đầu tư nào rồi cũng phải đối mặt với câu hỏi: nên mua những cổ phiếu đang có mức giá rẻ hay lựa chọn những doanh nghiệp đang tăng trưởng mạnh? Trên thực tế, câu trả lời phức tạp hơn nhiều so với việc đơn thuần chọn một trong hai.

Hiểu về hai phương pháp đầu tư

Đầu tư giá trị là trường phái lâu đời hơn, được Benjamin Graham trình bày một cách hệ thống và đầy đủ. Ý tưởng cốt lõi khá đơn giản: mỗi tài sản đều có giá trị nội tại và đôi khi thị trường định giá tài sản thấp hơn giá trị thực do tâm lý lo ngại ngắn hạn hoặc sự thiếu quan tâm của nhà đầu tư. Những người theo trường phái giá trị thường tìm kiếm cổ phiếu đang giao dịch ở mức thấp so với lợi nhuận, giá trị sổ sách hoặc dòng tiền, về bản chất giống như mua một tài sản đang được bán với giá ưu đãi. Theo Norm Boersma, Giám đốc đầu tư của Templeton Global Equity Group, cách tiếp cận này về cơ bản là cố gắng mua được một món hời trên thị trường chứng khoán, nơi thách thức lớn nhất nằm ở việc nhận ra đâu thực sự là cơ hội hấp dẫn khi chẳng có tấm biển giảm giá nào để chỉ dẫn. Ngược lại, đầu tư tăng trưởng tập trung vào những doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo ra lợi nhuận trong tương lai cao hơn đáng kể so với hiện tại. Nhà đầu tư tăng trưởng sẵn sàng trả mức giá tưởng như đắt ở thời điểm hiện tại để đổi lấy tiềm năng mở rộng trong tương lai. Những cổ phiếu tăng trưởng điển hình như Amazon vào năm 2010 hay Nvidia vào năm 2019 từng có vẻ đắt đỏ nếu đánh giá theo các thước đo định giá truyền thống. Tuy nhiên, những nhà đầu tư mua và kiên trì nắm giữ đã nhận được mức lợi nhuận mà các chỉ số giá trị thông thường khó có thể dự đoán trước.

Dữ liệu thực tế cho thấy điều gì?

Câu trả lời khách quan cho câu hỏi chiến lược nào mang lại hiệu quả tốt hơn là điều đó phụ thuộc vào giai đoạn được xem xét. Trong thập kỷ vừa qua, cổ phiếu tăng trưởng chiếm ưu thế rõ rệt. Dữ liệu của FE fundinfo cho thấy chỉ số MSCI AC Growth đạt tổng mức sinh lời 273,9% trong 10 năm tính đến tháng 3 năm 2026, trong khi chỉ số tương ứng dành cho nhóm cổ phiếu giá trị đạt 160,9%. Tuy nhiên, những năm gần đây lại thuận lợi hơn cho chiến lược giá trị. Trong khoảng thời gian 5 năm, chỉ số tăng trưởng vẫn vượt chỉ số giá trị nhưng khoảng cách đã thu hẹp đáng kể, lần lượt là 63,2% và 62,4%. Cổ phiếu giá trị dẫn đầu tại phần lớn các khu vực, ngoại trừ Bắc Mỹ, nơi các tập đoàn công nghệ vốn hóa khổng lồ của Mỹ khiến các chỉ số nghiêng mạnh về nhóm tăng trưởng. Nếu loại bỏ ảnh hưởng của những doanh nghiệp này, cổ phiếu giá trị đã âm thầm lấy lại vị thế tại phần lớn thị trường trên thế giới.

Góc nhìn từ các chuyên gia

Theo nhóm phân bổ tài sản của GMO, triển vọng dài hạn của đầu tư giá trị vẫn rất đáng chú ý. Trong nghiên cứu về cổ phiếu Mỹ, họ nhận thấy khoảng 60% cổ phiếu giá trị có thành tích vượt thị trường trong khoảng thời gian 5 năm. Nhóm nghiên cứu cho rằng đầu tư tăng trưởng có thể mang lại cảm giác hấp dẫn hơn, giống như việc săn tìm một Nvidia tiếp theo, nhưng đi kèm với một rủi ro ít được chú ý: tỷ lệ doanh nghiệp tăng trưởng phá sản cao hơn hơn 50% so với nhóm giá trị, đồng thời chưa đến 40% cổ phiếu tăng trưởng có thể vượt thị trường trong khoảng thời gian 5 năm. Tuy nhiên, tổ chức quản lý tài sản này cũng nhấn mạnh một điểm quan trọng: mọi nhà đầu tư đều nên quan tâm đến định giá, thay vì tuyệt đối trung thành với trường phái tăng trưởng hoặc giá trị. Mức định giá ban đầu đôi khi có thể khiến cán cân nghiêng về cổ phiếu tăng trưởng. Theo phân tích của GMO đối với thị trường cổ phiếu Mỹ, nhóm cổ phiếu giá trị hiện đang được giao dịch với mức chiết khấu khoảng 35% so với mức định giá tương đối thông thường của chúng.

Vì sao không nên chỉ chọn một trong hai?

Nhiều chuyên gia cho rằng cách đặt vấn đề giá trị đối đầu với tăng trưởng có thể đã trở nên lỗi thời. Giá trị và tăng trưởng không nhất thiết là hai chiến lược đối lập mà có thể được xem như hai khía cạnh trong cùng một quá trình đánh giá. Một cổ phiếu vừa có thể là cơ hội giá trị vừa sở hữu khả năng tăng trưởng và ngược lại. Theo nhà đầu tư kỳ cựu Howard Marks, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở việc mua thứ gì mà còn ở mức giá phải trả. Một doanh nghiệp tăng trưởng nhanh hoàn toàn có thể mang lại giá trị hấp dẫn, cũng như một công ty có hệ số định giá thấp chưa chắc đã là khoản đầu tư tốt. Marks cũng nhận định rằng những thước đo giá trị truyền thống như tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách ngày càng ít phù hợp hơn trong nền kinh tế hiện đại. Nhiều doanh nghiệp ngày nay sở hữu ít tài sản hữu hình nên có tỷ lệ giá trên tài sản rất cao, nhưng chỉ số này không phản ánh đầy đủ tiềm năng bởi khả năng sinh lời của họ không dựa chủ yếu vào tài sản vật chất mà đến từ ý tưởng, công nghệ và mã phần mềm. Điều đó cho thấy nhà đầu tư cần có tư duy rộng mở, tận dụng nhiều công cụ đánh giá thay vì cứng nhắc tuân theo một trường phái duy nhất.

Chiến lược nào phù hợp nhất với bạn?

Dữ liệu mang lại một số bài học thực tế đáng chú ý. Thứ nhất, chu kỳ thị trường thực sự tồn tại: vị thế dẫn đầu thường luân phiên giữa cổ phiếu tăng trưởng và giá trị trong những giai đoạn kéo dài, trong khi việc xác định chính xác thời điểm chuyển đổi là vô cùng khó khăn. Thứ hai, cả hai chiến lược đều đã giúp nhiều nhà đầu tư tạo dựng khối tài sản đáng kể trong dài hạn. Thứ ba, chiến lược phù hợp nhất phụ thuộc vào thời gian đầu tư, khả năng chấp nhận rủi ro và tâm lý của mỗi người, chứ không đơn thuần dựa trên việc phương pháp nào được xem là vượt trội về mặt lý thuyết. Thay vì hoàn toàn đứng về một phía, nhiều chuyên gia tư vấn hiện khuyến nghị phương pháp cân bằng hoặc kết hợp nhằm tận dụng ưu điểm của cả hai trường phái. Trên thực tế, nhiều nhà đầu tư thành công trong lịch sử, trong đó có Warren Buffett, đã kết hợp các yếu tố của cả hai phong cách bằng cách mua những doanh nghiệp chất lượng với mức giá hợp lý rồi kiên trì nắm giữ trong dài hạn. Cuộc tranh luận có thể vẫn tiếp tục, nhưng với phần lớn nhà đầu tư, lựa chọn khôn ngoan không nhất thiết là đứng về một phía mà là tận dụng những điểm tốt nhất của cả hai.

Lời kết

Cuộc tranh luận giữa đầu tư giá trị và đầu tư tăng trưởng có lẽ sẽ không bao giờ tìm được một người chiến thắng tuyệt đối, và điều đó hoàn toàn bình thường. Thị trường không đứng yên, những điều kiện giúp một chiến lược vượt trội hơn chiến lược còn lại cũng liên tục thay đổi. Điều quan trọng hơn việc lựa chọn một trường phái là hiểu rõ mục tiêu, tâm lý và khoảng thời gian đầu tư của chính mình. Với nhà đầu tư dài hạn, các bằng chứng cho thấy việc cứng nhắc theo đuổi một phong cách không quan trọng bằng sự nhất quán, kiên nhẫn và kỷ luật. Cả đầu tư giá trị lẫn tăng trưởng đều từng tạo ra khối tài sản khổng lồ cho những người kiên trì vượt qua các chu kỳ thị trường. Rủi ro thực sự không hẳn nằm ở việc lựa chọn “sai” chiến lược, mà là từ bỏ một phương pháp đầu tư hợp lý vào thời điểm tồi tệ nhất chỉ vì chiến lược còn lại đang tạm thời chiếm ưu thế. Có lẽ cách tiếp cận khôn ngoan nhất là học hỏi từ cả hai trường phái: lựa chọn doanh nghiệp chất lượng với mức giá hợp lý, sẵn sàng trả giá cao hơn cho tiềm năng tăng trưởng khi các yếu tố nền tảng đủ thuyết phục, luôn chú ý đến định giá nhưng không trở nên cứng nhắc. Trong đầu tư cũng như trong cuộc sống, sự cân bằng thường mang lại hiệu quả tốt hơn việc đi đến cực đoan. Mục tiêu cuối cùng không phải là chiến thắng một cuộc tranh luận, mà là xây dựng tài sản bền vững qua nhiều thập kỷ thay vì chỉ trong vài ngày.