Bạn đã bao giờ tự hỏi cảm giác du lịch vòng quanh thế giới, năm này qua năm khác mà không có đích đến cụ thể nào là như thế nào chưa?
Đối với loài nhàn Bắc Cực (Sterna paradisaea), hành trình phi thường này là một phần trong cuộc sống tự nhiên của chúng.
Loài chim biển nổi tiếng với những chuyến di cư dài hơi này dành phần lớn thời gian bay lượn khắp toàn cầu—nhiều hơn cả thời gian mà hầu hết các loài động vật khác dành để di chuyển trên mặt đất. Nhưng tại sao chúng lại thực hiện những hành trình xa xôi đến vậy, và làm thế nào chúng có thể định hướng trong suốt chặng đường này?
Hãy cùng khám phá thế giới đầy thú vị của loài nhàn Bắc Cực (Arctic Tern) và tìm hiểu lý do tại sao chúng được mệnh danh là một trong những "kẻ lữ hành" vĩ đại nhất của thiên nhiên.
1. Cuộc di cư kỳ diệu của loài nhạn biển Bắc Cực
Nhạn biển Bắc Cực nắm giữ kỷ lục về hành trình di cư dài nhất trong thế giới động vật, với quãng đường trung bình hơn 80.000 km mỗi năm; thậm chí có những cá thể bay xa hơn 90.000 km. Từ các khu vực sinh sản ở Bắc Cực, loài chim biển nhỏ bé này bay một chặng đường dài xuống tận các vùng biển phía nam gần Nam Cực. Tập tính di cư này đóng vai trò sống còn đối với loài nhạn biển, cho phép chúng tận dụng nguồn thức ăn dồi dào ở cả hai bán cầu.
Trong suốt hành trình, Nhạn biển Bắc Cực phải băng qua nhiều hệ thống thời tiết, các vùng khí hậu khác nhau và vô số môi trường đại dương đa dạng. Dù phải vượt qua những khoảng cách khổng lồ, chúng vẫn sở hữu khả năng định hướng phi thường để thực hiện hành trình này năm này qua năm khác. Ví dụ, một con nhạn biển sinh sản tại Greenland có thể bay xa tới tận vùng biển phía nam New Zealand, rồi sau đó quay trở lại đúng địa điểm sinh sản ban đầu chỉ vài tháng sau đó. Sức bền đáng kinh ngạc này xuất phát từ nhu cầu tìm kiếm thức ăn và các điều kiện sống thuận lợi.
2. Tại sao nhạn biển Bắc Cực lại di cư?
Lý do chính khiến Nhạn biển Bắc Cực thực hiện những chuyến di cư dài như vậy là để tìm kiếm thức ăn và điều kiện sinh sản tối ưu. Mặc dù vùng Bắc Cực là nơi lý tưởng để sinh sản vào mùa hè, nhưng lại không cung cấp đủ thức ăn quanh năm. Bằng cách di cư xuống Nam Bán cầu, loài nhạn biển đảm bảo được nguồn cung dồi dào gồm cá và các sinh vật biển khác. Đồng thời, hành trình này còn giúp chúng tránh được mùa đông khắc nghiệt ở Bắc Cực. Nhiệt độ đóng băng và lớp băng giá ở vùng cực bắc khiến việc sinh tồn trở nên khó khăn, vì vậy loài chim này di chuyển về phía nam đến những vùng nước ấm áp hơn, nơi có nhiều cá nhỏ và nhuyễn thể. Chiến lược này không chỉ đảm bảo sự sống còn mà còn cho phép nhạn biển tận dụng điều kiện mùa hè ở cả hai bán cầu.
3. Nhạn biển Bắc Cực định hướng như thế nào?
Việc định hướng trên những khoảng cách mênh mông giữa đại dương bao la tưởng chừng như bất khả thi, nhưng Nhạn biển Bắc Cực lại có khả năng định hướng tuyệt vời. Các nhà khoa học tin rằng loài chim này sử dụng kết hợp nhiều tín hiệu từ môi trường: vị trí của mặt trời, các vì sao và từ trường Trái Đất. Chúng cũng được cho là dựa vào những tập tính được học hỏi và truyền lại qua nhiều thế hệ, giúp ghi nhớ các địa điểm sinh sản và kiếm ăn cụ thể. Điều thú vị là Nhạn biển Bắc Cực có thể điều chỉnh lộ trình bay dựa trên sự thay đổi của thời tiết và nguồn thức ăn. Chẳng hạn, chúng thường tuân theo một lộ trình tương đối cố định vòng quanh thế giới nhưng có thể thay đổi hướng đi nếu tìm thấy nơi khác có nguồn thức ăn dồi dào hơn. Hành trình di cư dài ngày cũng có thể giúp chúng tránh được các loài săn mồi và điều kiện thời tiết bất lợi.
4. Sinh sản và đời sống gia đình
Khi chim nhạn biển Bắc Cực (Arctic Tern) đến được các khu vực sinh sản ở phương Bắc, chúng tập trung thành những đàn lớn dọc theo bờ biển hoặc trên các hòn đảo; thường có hàng ngàn cá thể cùng làm tổ tại một địa điểm. Chúng quay trở lại cùng một nơi cư trú qua nhiều năm. Chim mái thường đẻ từ một đến ba quả trứng (phổ biến nhất là hai quả), và cả chim bố lẫn chim mẹ đều thay phiên nhau ấp trứng. Sau khi trứng nở, cả hai chim bố mẹ cùng chăm sóc và bảo vệ con non, phối hợp với nhau để đảm bảo đàn con đủ khỏe mạnh cho hành trình di cư dài ngày sau này. Một cặp nhạn biển Bắc Cực có thể quay lại cùng một hòn đảo đá ngoài khơi Iceland vào mỗi mùa hè để nuôi con trong môi trường tương đối an toàn, tránh xa hầu hết các loài săn mồi.
5. Các mối đe dọa đối với chim nhạn biển Bắc Cực
Mặc dù có sức sống bền bỉ, loài nhạn biển Bắc Cực vẫn phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng. Biến đổi khí hậu là một trong những mối đe dọa lớn nhất, ảnh hưởng đến nguồn thức ăn và điều kiện tại các khu vực sinh sản ở Bắc Cực. Nhiệt độ tăng và băng tan làm xáo trộn tập tính di cư cũng như làm suy giảm số lượng cá và loài nhuyễn thể (krill). Các hoạt động của con người như phát triển vùng ven biển, ô nhiễm môi trường và sự quấy rầy tại các khu vực sinh sản cũng gây ra những rủi ro đáng kể. Ngoài ra, hành trình di cư dài ngày khiến loài chim này dễ bị tổn thương trước những thay đổi của điều kiện đại dương và nguy cơ bị săn bắt bởi các loài chim biển hoặc động vật có vú lớn hơn. Ví dụ, các đàn chim sống gần các cảng biển lớn hoặc khu công nghiệp có thể bị quấy rầy, dẫn đến tình trạng chim bỏ tổ hoặc tỷ lệ tử vong ở chim non tăng cao. Những yếu tố này có thể góp phần làm suy giảm số lượng quần thể tại địa phương.
Kỳ quan di cư
Hành trình của loài nhàn Bắc Cực là một trong những kỳ tích ấn tượng nhất của thiên nhiên; chúng vượt qua những khoảng cách mênh mông và sống sót qua những điều kiện khắc nghiệt nhất trên Trái Đất. Tuy nhiên, loài chim phi thường này đang đứng trước nguy cơ bị đe dọa bởi biến đổi môi trường và tác động của con người. Khi hiểu rõ tập tính cũng như những thách thức mà chúng phải đối mặt, chúng ta sẽ càng thêm trân trọng loài chim này và nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường sống của chúng. Vì vậy, lần tới khi bắt gặp một đàn nhàn Bắc Cực đang sải cánh uyển chuyển trên bầu trời, hãy dành chút thời gian chiêm ngưỡng hành trình dài đằng đẵng đang chờ đón chúng—một hành trình băng qua các châu lục và đại dương, được thôi thúc bởi nhu cầu tìm kiếm thức ăn, sự sinh tồn và vòng tuần hoàn bất tận của sự sống.
