Chào các bạn! Học âm nhạc không chỉ là ghi nhớ nốt nhạc, hợp âm, tiết tấu hay các bài hát. Đối với trẻ, đó có thể là một hành trình dài của việc thử nghiệm, mắc lỗi, làm lại và cuối cùng nhận ra bản nhạc đã hay hơn nhiều so với vài tuần trước.

Cha mẹ giữ vai trò quan trọng trong quá trình ấy, nhưng đồng hành không có nghĩa là giám sát từng buổi luyện tập hay liên tục đòi hỏi trẻ phải tiến bộ. Một cách hỗ trợ tinh tế sẽ giúp âm nhạc vẫn là điều trẻ muốn quay lại, ngay cả khi việc học trở nên khó khăn.

1. Bắt Đầu Từ Sở Thích Âm Nhạc Của Trẻ

Nhạc cụ phù hợp chưa chắc là loại cha mẹ yêu thích. Một đứa trẻ thường xuyên gõ nhịp lên mặt bàn có thể đặc biệt hứng thú với trống, trong khi trẻ thích hát theo mọi giai điệu có thể yêu thích đàn dương cầm, đàn ghi-ta hoặc một loại nhạc cụ tạo giai điệu khác. Trước khi đăng ký những khóa học kéo dài nhiều năm, hãy chú ý xem điều gì tự nhiên thu hút sự quan tâm của trẻ. Cha mẹ có thể cho trẻ nghe nhiều loại nhạc cụ, xem các buổi biểu diễn hoặc tham gia lớp học thử dành cho người mới bắt đầu khi có điều kiện. Chỉ một lần trải nghiệm ngắn cũng có thể giúp nhận ra trẻ có yêu thích âm thanh và cảm giác khi chơi nhạc cụ đó hay không. Những yếu tố thực tế cũng rất quan trọng. Nhạc cụ cần phù hợp với độ tuổi và sự phát triển thể chất của trẻ, còn lịch học phải có thể sắp xếp hợp lý trong sinh hoạt gia đình. Sở thích của trẻ cũng có thể thay đổi. Một em nhỏ bắt đầu với đàn dương cầm sau này có thể say mê đàn ghi-ta, sáng tác, nhạc cụ gõ hoặc ca hát. Thay đổi hướng đi không nhất thiết là dấu hiệu của thất bại. Sự tò mò về âm nhạc có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau khi trẻ lớn lên.

2. Biến Luyện Tập Thành Thói Quen Thay Vì Cuộc Đối Đầu Hằng Ngày

Luyện tập là điều cần thiết để phát triển kỹ năng âm nhạc, nhưng cách xây dựng thói quen này có thể tạo ra khác biệt rất lớn. Thay vì liên tục hỏi “Hôm nay con đã luyện đàn chưa?”, hãy dành một khoảng thời gian cố định trong ngày cho âm nhạc. Trẻ có thể luyện tập sau khi làm bài tập, trước bữa tối hoặc vào thời điểm tỉnh táo và tập trung nhất. Hãy đặt nhạc cụ ở vị trí dễ lấy và bảo đảm không gian luyện tập đủ yên tĩnh. Một buổi luyện tập cũng không nhất thiết phải là chơi toàn bộ tác phẩm từ đầu đến cuối. Trẻ đang gặp khó khăn với một đoạn đàn dương cầm có thể dành vài phút tập trung vào bốn ô nhịp. Một em nhỏ học đàn ghi-ta có thể luyện riêng phần chuyển hợp âm khó thay vì liên tục chơi lại toàn bộ bài hát từ đầu. Những khoảng luyện tập ngắn nhưng tập trung thường hữu ích hơn việc ngồi bên nhạc cụ trong thời gian dài mà không có mục tiêu rõ ràng.

3. Động Viên Cụ Thể Khi Trẻ Chỉ Tiến Bộ Một Chút

Sự tiến bộ trong âm nhạc thường khó nhận thấy nếu chỉ quan sát từng ngày. Trẻ có thể luyện đi luyện lại một đoạn nhạc mà chưa tạo ra thay đổi rõ rệt. Sau đó, nhịp điệu bỗng trở nên ổn định hơn hoặc phần chuyển đoạn khó được thể hiện trôi chảy hơn. Vì vậy, lời động viên cụ thể thường hiệu quả hơn những lời khen chung chung. Thay vì chỉ nói “Con làm tốt lắm”, hãy nhắc đến một điều rõ ràng như “Lần này con giữ nhịp rất đều” hoặc “Con đã chơi đoạn đó liền mạch mà không dừng lại”. Những nhận xét như vậy giúp trẻ hiểu rằng sự tiến bộ đến từ nỗ lực, tập trung và kiên trì. Trẻ cũng cần được phép mắc lỗi. Chơi sai một nốt trong lúc luyện tập không đồng nghĩa với thất bại. Người mới học cần có cơ hội thử nghiệm mà không cảm thấy mọi sai sót đều bị phán xét. Cha mẹ cũng nên tránh so sánh trẻ với anh chị em, bạn học hoặc bạn bè. Có trẻ tiến bộ nhanh lúc đầu nhưng gặp khó khăn về sau, trong khi trẻ khác phát triển chậm rồi bất ngờ có bước tiến rõ rệt. Quá trình phát triển năng lực âm nhạc hiếm khi diễn ra theo cùng một tốc độ. Mục tiêu không phải tạo ra một đứa trẻ sợ mắc lỗi mà là giúp trẻ trở thành người học sẵn sàng kiên nhẫn tìm cách vượt qua sai sót.

4. Trở Thành Một Phần Của Khán Giả

Cha mẹ không cần có kiến thức âm nhạc chuyên sâu để thể hiện sự quan tâm tích cực. Lắng nghe là một trong những cách đơn giản nhất để cho trẻ thấy nỗ lực của mình được trân trọng. Hãy đề nghị trẻ chơi một bài hát mới, tham dự buổi biểu diễn khi có thể hoặc để trẻ trình bày đoạn nhạc yêu thích tại nhà. Nếu trẻ muốn giải thích cách một tác phẩm được xây dựng, hãy chú tâm lắng nghe. Ngay cả những cuộc trò chuyện giản dị cũng có thể khiến âm nhạc trở nên ý nghĩa hơn. Cha mẹ có thể hỏi trẻ thích phần nào của bài hát, thích đoạn nhanh hay chậm hoặc muốn học thể loại âm nhạc nào tiếp theo.

5. Trao Thêm Trách Nhiệm Khi Kỹ Năng Phát Triển

Trong giai đoạn đầu, cha mẹ có thể phải đảm nhận gần như mọi việc như tìm giáo viên, ghi nhớ lịch học, mua tài liệu và giúp trẻ hình thành thói quen luyện tập. Tuy nhiên, mức độ tham gia ấy không nhất thiết phải giữ nguyên mãi. Khi trẻ trở nên thành thạo hơn, hãy từng bước trao cho trẻ những trách nhiệm nhỏ. Trẻ có thể tự chuẩn bị túi đựng bản nhạc, đánh dấu những tác phẩm cần luyện thêm, ghi lại câu hỏi dành cho giáo viên, lựa chọn giữa hai bài hát hoặc theo dõi lịch biểu diễn sắp tới. Một hành trình âm nhạc thành công không nhất thiết phải kết thúc bằng các cuộc thi, chứng nhận hay sự nghiệp biểu diễn chuyên nghiệp.

Với một số trẻ, âm nhạc có thể trở thành niềm đam mê nghiêm túc. Với những trẻ khác, đó có thể là sở thích sáng tạo được duy trì trong nhiều năm. Điều quan trọng là cung cấp đủ khuôn khổ để trẻ phát triển kỹ năng, đồng thời dành đủ tự do để niềm yêu thích chân thành với âm nhạc tiếp tục được nuôi dưỡng.