Chào các bạn! Bạn đã bao giờ nhìn chú mèo của mình sau một mùa lạnh và tự hỏi: “Tại sao bộ lông của chúng lại trông sẫm màu hơn trước?”.

Trên thực tế, màu lông mèo có thể thay đổi đôi chút do nhiệt độ, ánh nắng, tuổi tác và quá trình sản sinh sắc tố tác động đến từng sợi lông. Những biến đổi theo mùa đặc biệt dễ nhận thấy ở các giống mèo có màu lông nhạy cảm với nhiệt độ thấp.

Phần lớn những thay đổi này hoàn toàn tự nhiên, nhưng một số trường hợp vẫn cần được chủ nuôi chú ý theo dõi. Mùa đông không đồng nghĩa với việc mọi con mèo đều có bộ lông sẫm màu hơn. Hiện tượng này rõ rệt nhất ở những con mèo mang kiểu màu lông điểm, chẳng hạn như mèo Xiêm, mèo Himalaya và một số giống có đặc điểm tương tự, bởi màu lông của chúng chịu ảnh hưởng mạnh từ nhiệt độ. Với những con mèo khác, bộ lông trông khác đi trong mùa lạnh có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân hoàn toàn riêng biệt. Dưới đây là những cơ chế cụ thể giúp lý giải sự thay đổi màu lông theo mùa ở mèo.

1. Mèo màu điểm có thể sẫm lông khi trời lạnh

Ví dụ rõ ràng nhất về sự thay đổi màu lông do nhiệt độ xuất hiện ở những con mèo mang kiểu màu lông điểm. Đặc điểm màu sắc độc đáo này có liên quan đến một dạng enzym tyrosinase nhạy cảm với nhiệt độ, đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản sinh melanin – sắc tố quyết định phần lớn màu sắc của lông. Enzym này hoạt động kém hơn ở những vùng cơ thể có nhiệt độ cao, nhờ đó phần thân của mèo thường giữ được màu tương đối sáng. Ngược lại, những vùng có nhiệt độ thấp hơn như tai, bàn chân, đuôi và mặt cho phép cơ thể tạo ra nhiều sắc tố hơn, từ đó hình thành những vùng màu sẫm đặc trưng. Vào mùa đông, nhiệt độ da ở một số khu vực trên cơ thể có thể giảm đủ để tác động đến quá trình tạo sắc tố. Vì vậy, một số con mèo màu điểm có thể xuất hiện bộ lông sẫm hơn trên thân, đặc biệt khi chúng thường xuyên sống trong môi trường lạnh. Khi nhiệt độ tăng trở lại, những sợi lông mới mọc có thể dần trở nên sáng màu hơn. Điều này không có nghĩa là những sợi lông hiện có lập tức đổi màu. Thay vào đó, nhiệt độ ảnh hưởng đến quá trình tạo sắc tố trong lúc sợi lông phát triển, vì vậy sự khác biệt giữa các mùa thường xuất hiện từ từ.

2. Mèo sống trong nhà và ngoài trời có thể khác nhau

Môi trường sinh hoạt cũng có thể ảnh hưởng đến diện mạo bộ lông của mèo trong suốt năm. Một con mèo màu điểm thường xuyên sống ngoài trời và tiếp xúc với nhiệt độ thấp có thể sẫm màu rõ rệt hơn so với một con mèo luôn sống trong căn nhà ấm áp. Đôi khi sự khác biệt này dễ nhận thấy đến mức khiến chủ nuôi bất ngờ. Một con mèo Xiêm sống trong môi trường ấm áp có thể duy trì phần thân khá sáng màu, trong khi việc tiếp xúc lâu với nhiệt độ thấp lại thúc đẩy quá trình hình thành sắc tố sẫm màu trong những sợi lông mới mọc. Đây là một trong những lý do khiến ảnh của cùng một con mèo màu điểm được chụp vào những mùa khác nhau có thể trông rất khác biệt. Sự thay đổi này không nhất thiết cho thấy mèo đang gặp vấn đề sức khỏe mà đôi khi chỉ đơn giản phản ánh môi trường sống và nhiệt độ trên bề mặt da của chúng.

3. Ánh nắng có thể khiến lông đen ngả màu nâu đỏ

Mùa đông cũng có thể làm thay đổi diện mạo bộ lông theo những cách không trực tiếp liên quan đến việc tăng sắc tố. Ánh nắng là một yếu tố đáng chú ý, đặc biệt đối với mèo đen. Việc thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng mặt trời có thể khiến những sợi lông tối màu dần chuyển sang sắc nâu, đỏ nâu hoặc màu gỉ sắt. Hiện tượng này thường dễ quan sát nhất ở phần ngọn của những sợi lông dài, nơi sự phai màu trở nên rõ rệt hơn. Vì vậy, một con mèo đen thường xuyên nằm hàng giờ bên cửa sổ đầy nắng có thể trông không còn đen tuyền như trước. Đây nhìn chung chỉ là sự thay đổi về ngoại hình chứ không phải dấu hiệu cho thấy mèo đang mắc bệnh. Màu sắc khác biệt có thể giảm dần sau những khoảng thời gian ít tiếp xúc với ánh nắng, khi lớp lông mới mọc lên mang sắc tố bình thường. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào màu lông để kết luận mèo có vấn đề về sức khỏe hay không.

4. Lông mọc lại sau khi triệt sản có thể khác màu

Một trường hợp khá đặc biệt khác liên quan đến lớp lông mọc trở lại sau khi mèo trải qua phẫu thuật thú y. Trong những thủ thuật như triệt sản mèo cái, một phần lông thường được cắt ngắn hoặc cạo sạch để chuẩn bị vùng phẫu thuật. Ở phần lớn mèo, lớp lông sau đó sẽ mọc trở lại với màu sắc tương tự vùng lông xung quanh. Tuy nhiên, ở mèo màu điểm, lông mới đôi khi có thể mọc sẫm màu hơn tại khu vực từng bị cạo, bởi nhiệt độ da ở vùng này giảm xuống trong quá trình lông phát triển. Điều đó có thể tạo nên một mảng lông sẫm màu nổi bật và khác biệt rõ rệt so với phần còn lại của cơ thể. Khi vùng da này ấm trở lại và những lớp lông tiếp theo tiếp tục phát triển, sự tương phản về màu sắc có thể dần giảm đi. Điều quan trọng mà người nuôi cần biết là một mảng lông sẫm xuất hiện sau phẫu thuật không nhất thiết đồng nghĩa với biến chứng. Thời điểm xuất hiện và vị trí thay đổi màu sắc có thể cung cấp những manh mối hữu ích để xác định nguyên nhân.

5. Di truyền có thể tạo nên bộ lông màu nâu đỏ

Không phải mọi sắc nâu đỏ trên lông mèo đều liên quan đến sự thay đổi theo mùa. Một số con mèo có bộ lông tối màu xuất hiện sắc nâu đỏ do đặc điểm sắc tố và cách cơ thể chúng sản sinh melanin. Enzym tyrosinase tham gia vào chuỗi phản ứng sinh hóa tạo ra melanin, loại sắc tố quyết định phần lớn màu sắc của lông. Vì vậy, những khác biệt về di truyền ảnh hưởng đến quá trình tạo sắc tố cũng có thể quyết định sắc độ cuối cùng của bộ lông. Ánh nắng có thể khiến hiện tượng này trở nên rõ rệt hơn, đặc biệt ở mèo đen. Tuy nhiên, nếu màu lông thay đổi kéo dài hoặc xuất hiện bất thường, người nuôi không nên đơn giản cho rằng nguyên nhân chỉ đến từ mùa đông, mùa hè hay ánh nắng mà cần quan sát thêm tình trạng tổng thể của mèo.

Vậy bộ lông của mèo có thực sự đổi màu vào mùa đông không? Câu trả lời là có thể, nhưng hiện tượng này không xảy ra ở tất cả các con mèo. Những con mèo màu điểm có sắc tố nhạy cảm với nhiệt độ là ví dụ rõ ràng nhất, trong khi ánh nắng, yếu tố di truyền, tuổi tác và quá trình lông mọc lại sau phẫu thuật cũng có thể làm thay đổi diện mạo cũng như sắc độ của bộ lông.