Hãy tưởng tượng bạn gọi taxi bằng điện thoại, nhưng khi xe đến, không có ai ngồi ở ghế lái. Đây không phải là cảnh trong phim khoa học viễn tưởng; mà là thực tế mới đối với cư dân ở những thành phố như San Francisco.

Việc triển khai rộng rãi taxi tự lái, hay còn gọi là Robotaxis, là một trong những thử nghiệm thực tế quan trọng nhất trong công nghệ hiện đại. Nhưng thực tế thì sao?

Câu chuyện là một bức tranh phức tạp gồm những bước tiến công nghệ ấn tượng, những khó khăn dai dẳng trong quá trình phát triển và một xã hội đang học cách thích nghi.

San Francisco: Phòng thí nghiệm sống

San Francisco đã trở thành tâm điểm của cuộc cách mạng này. Các công ty như Waymo và Cruise đã nhận được sự chấp thuận của tiểu bang để cung cấp dịch vụ thương mại trả phí 24/7 trên khắp thành phố. Đối với người dùng, trải nghiệm này có thể rất lạ lẫm.

Sau khi yêu cầu một chuyến đi thông qua ứng dụng, bạn sẽ quan sát một chiếc xe—thường là một chiếc Jaguar I-Pace được trang bị các cảm biến tinh vi của Waymo hoặc một chiếc Chevrolet Bolt của Cruise—di chuyển đến chỗ bạn. Bên trong, không gian yên tĩnh và tập trung.

Bạn thắt dây an toàn và nhấn nút "Bắt đầu chuyến đi" trên màn hình điều khiển. Vô lăng tự động xoay khi xe nhập vào dòng giao thông khét tiếng của thành phố, điều hướng qua các giao lộ phức tạp như những khúc cua ngoằn ngoèo của đường Lombard và hoạt động nhộn nhịp của đường Market.

Khả năng của công nghệ thường rất đáng kinh ngạc. Những chiếc xe này được thiết kế để cực kỳ thận trọng, tuân thủ mọi giới hạn tốc độ và dừng hẳn lại tại các biển báo dừng. Chúng sử dụng sự kết hợp giữa bản đồ độ phân giải cao, lidar, radar và camera để tạo ra sự hiểu biết toàn diện, liên tục cập nhật về môi trường xung quanh 360 độ.

Điều này cho phép chúng dự đoán hành động của người đi bộ, người đi xe đạp và các tài xế khác với độ chính xác đôi khi vượt trội so với khả năng quan sát của con người. Tuy nhiên, tính thận trọng này cũng là nguồn gốc của sự cố.

Một sự cố thường gặp, được gọi là "không thể tiếp tục di chuyển", xảy ra khi một chiếc xe gặp phải tình huống bất ngờ và dừng lại. Điều này có thể do những thứ đơn giản như một chiếc túi nhựa trôi trên đường, một biển báo công trình đặt hơi lệch vị trí, hoặc một xe cứu thương hú còi ở xa.

Trong khi chiếc xe đang xử lý tình huống để đảm bảo an toàn, nó có thể gây ra sự chậm trễ giao thông bất ngờ và làm phiền lòng các tài xế khác. Đã có những trường hợp được ghi nhận khi một nhóm xe taxi tự lái đồng thời bị kẹt trong một khu phố, tạo ra tắc nghẽn giao thông tạm thời cho đến khi người điều khiển từ xa can thiệp và hướng dẫn chúng di chuyển.

Mở rộng và thích ứng tại các thành phố khác

Thí nghiệm này không chỉ giới hạn ở San Francisco. Waymo đã triển khai dịch vụ tại thành phố Tempe rộng lớn, ngập tràn ánh nắng ở Arizona, cung cấp cả dịch vụ di chuyển trong nội thành và đưa đón sân bay.

Những con đường rộng rãi, được quy hoạch bài bản ở Tempe, tạo ra một môi trường lái xe khác biệt, thường ít phức tạp hơn so với San Francisco, cho phép công nghệ được tinh chỉnh trong một môi trường dễ dự đoán hơn.

Trong khi đó, tại Austin, Texas, một thành phố thân thiện với công nghệ khác, cả hai công ty đang mở rộng hoạt động, thử nghiệm hệ thống của họ tại một thành phố nổi tiếng với tốc độ tăng trưởng nhanh chóng và sự pha trộn độc đáo giữa quy hoạch đô thị và ngoại ô.

Việc mở rộng địa lý này rất quan trọng. Nó chứng minh rằng công nghệ không phải là giải pháp phù hợp cho tất cả mà phải được đào tạo và thích ứng một cách tỉ mỉ với văn hóa lái xe địa phương, thiết kế đường sá và điều kiện thời tiết. Ví dụ, mưa vẫn là một thách thức đáng kể, vì nước có thể gây nhiễu cho các cảm biến nhạy cảm trên nóc xe.

Nhận thức của công chúng và con đường phía trước

Phản ứng của công chúng khá trái chiều. Nhiều người tiên phong và những người đam mê công nghệ ủng hộ sự tiện lợi và tầm nhìn về một tương lai giảm thiểu sở hữu ô tô và đường sá an toàn hơn.

Họ chỉ ra dữ liệu cho thấy rằng xe tự lái, không bị phân tâm, buồn ngủ hoặc suy giảm khả năng điều khiển, có tiềm năng giảm đáng kể hơn 40.000 vụ tai nạn giao thông gây tử vong hàng năm tại Hoa Kỳ.

Mặt khác, các nhóm cộng đồng và cơ quan thành phố đã bày tỏ mối lo ngại sâu sắc. Một số báo cáo đã trích dẫn các trường hợp xe taxi tự lái chặn làn đường xe buýt, chần chừ trước các trạm cứu hỏa hoặc làm gián đoạn dòng chảy của phương tiện giao thông công cộng truyền thống.

Việc liên lạc giữa các công ty công nghệ và chính quyền thành phố như Cơ quan Giao thông Vận tải Thành phố San Francisco (SFMTA) là một điểm gây tranh cãi, với việc thành phố đôi khi cảm thấy rằng tốc độ triển khai đã vượt quá sự giám sát của công chúng và việc tích hợp cơ sở hạ tầng cần thiết.

Tình trạng hiện tại của Robotaxis ở San Francisco và các thành phố tiên phong khác là câu chuyện về sự tiến bộ đầy tham vọng gặp gỡ thực tế phức tạp của cuộc sống đô thị.

Những chiếc xe này không phải là một viễn tưởng tương lai; chúng hiện hữu ngay bây giờ, đã hoàn thành thành công hàng nghìn chuyến đi, thể hiện khả năng đáng kinh ngạc trong việc điều hướng một số môi trường lái xe khó khăn nhất trên thế giới. Tuy nhiên, hành trình của chúng còn lâu mới hoàn thành.

Con đường phía trước phụ thuộc vào khả năng của ngành công nghiệp trong việc giải quyết các "trường hợp ngoại lệ" - những sự kiện hiếm gặp nhưng quan trọng và không thể dự đoán được - và xây dựng lòng tin và sự hợp tác lớn hơn với các thành phố và cộng đồng mà họ hướng đến phục vụ.

Thành công cuối cùng của Robotaxis sẽ được đánh giá không chỉ bằng năng lực công nghệ mà còn bằng sự tích hợp liền mạch và tôn trọng của chúng vào đời sống hàng ngày của các thành phố.