Mua sắm tại trung tâm thương mại luôn mang lại cảm giác thú vị, nhưng đã bao giờ bạn bước vào chỉ để mua một món đồ rồi khi bước ra lại thấy tay xách đầy túi, ví tiền nhẹ hẳn và chẳng hiểu thời gian đã trôi qua từ lúc nào chưa?
Nếu có, đó hoàn toàn không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Thực tế, các trung tâm thương mại được thiết kế như những "cỗ máy giữ chân khách hàng" cực kỳ tinh vi và chúng hoạt động hiệu quả hơn bạn tưởng.
Một trong những "chiêu thức" đầu tiên mà các trung tâm thương mại sử dụng chính là tác động đến giác quan của khách hàng. Hãy để ý rằng phần lớn các trung tâm thương mại lớn đều gần như không có cửa sổ và cũng rất hiếm khi xuất hiện đồng hồ ở những vị trí dễ nhìn. Đây không phải là thiếu sót trong thiết kế mà là một chiến lược có chủ đích. Khi không thể nhìn thấy ánh sáng tự nhiên, não bộ sẽ dần mất khả năng cảm nhận thời gian. Bạn sẽ rất khó biết hiện tại là 2 giờ chiều hay đã 6 giờ tối, và đôi chân cũng chẳng còn ý thức được mình đã đi bao lâu. Đây cũng chính là nguyên lý mà các sòng bạc thường áp dụng, và rõ ràng nó hiệu quả không kém trong những nơi bán quần áo, giày dép hay đồ ăn.
Nếu bạn từng cảm thấy mình bị lạc trong trung tâm thương mại rồi vô tình xuất hiện trước một cửa hàng giày dép mà chưa từng có ý định ghé qua, thì xin chúc mừng, bạn vừa trải nghiệm đúng những gì các kiến trúc sư đã tính toán từ trước. Bố cục của trung tâm thương mại hiếm khi được thiết kế theo dạng ô bàn cờ đơn giản. Thay vào đó là những lối đi uốn cong, giao nhau rồi tiếp tục vòng lại, khiến bạn phải đi ngang qua càng nhiều cửa hàng càng tốt. Nó giống như một mê cung, chỉ khác ở chỗ thay vì những luống ngô, bạn sẽ bắt gặp các cửa hàng nến thơm, quầy bánh quy, cửa hàng thời trang và vô số gian hàng hấp dẫn khác. Những cửa hàng lớn hay các thương hiệu nổi tiếng thường được bố trí ở hai đầu trung tâm thương mại. Muốn đi từ nơi này sang nơi kia, bạn buộc phải băng qua hàng trăm cửa hàng nhỏ hơn. Mỗi cửa hàng đều hy vọng bạn sẽ liếc nhìn, chậm bước rồi cuối cùng quyết định bước vào. Đó chính là "lực hút" đặc biệt của ngành bán lẻ.
Bạn có từng nhận thấy khi bước vào trung tâm thương mại hoặc một cửa hàng nào đó luôn có mùi hương rất dễ chịu? Điều này hoàn toàn không phải ngẫu nhiên. Đây là một chiến lược tiếp thị bằng hương thơm đã được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi. Một số mùi hương có khả năng kích thích cảm xúc, giúp con người cảm thấy thư giãn, thoải mái hoặc gợi nhớ những ký ức đẹp. Khi tâm trạng dễ chịu hơn, khách hàng sẽ dành nhiều thời gian mua sắm hơn. Mà càng ở lâu, khả năng chi tiêu càng cao. Không ít cửa hàng còn chủ động khuếch tán mùi hương đặc trưng qua hệ thống thông gió, giống như cách các tiệm bánh để hương bánh mới nướng lan tỏa ra ngoài đường nhằm thu hút khách. Nói cách khác, khứu giác của bạn cũng đang bị "dẫn dắt" một cách đầy khéo léo.
Những bản nhạc phát trong trung tâm thương mại không chỉ nhằm lấp đầy khoảng lặng. Nhiều nghiên cứu cho thấy nhạc có tiết tấu chậm khiến khách hàng di chuyển chậm hơn và dành nhiều thời gian hơn trong cửa hàng. Ngược lại, những giai điệu sôi động giúp tâm trạng trở nên tích cực, phấn khởi hơn, từ đó làm tăng khả năng mua sắm theo cảm hứng. Âm lượng, tốc độ và thể loại nhạc đều được điều chỉnh phù hợp với từng khung giờ cũng như nhóm khách hàng mục tiêu. Có thể nói, mỗi lần đi mua sắm, bạn đều đang vô thức bước theo nhịp điệu mà người khác đã sắp đặt.
Bạn đã bao giờ mua một món đồ trong cửa hàng rồi khi mang về nhà lại thấy màu sắc hoặc vẻ ngoài không còn đẹp như lúc ban đầu? Đó là bởi hệ thống chiếu sáng trong trung tâm thương mại được tính toán rất kỹ để tôn lên vẻ đẹp của sản phẩm. Ánh sáng vàng ấm giúp món ăn trở nên hấp dẫn hơn, quần áo trông sang trọng hơn, còn các cửa hàng trang sức sử dụng đèn chiếu điểm để khiến từng viên đá lấp lánh như những vì sao. Ánh sáng ở đây không chỉ phục vụ việc quan sát mà còn là một công cụ thuyết phục vô cùng hiệu quả, khiến bạn dễ dàng đưa ra quyết định mua hàng hơn.
Các nghiên cứu về hành vi cho thấy phần lớn mọi người có xu hướng rẽ sang phải khi bước vào một không gian mới. Các nhà thiết kế trung tâm thương mại hiểu rất rõ điều này. Vì vậy, cách bố trí lối đi, quầy trưng bày và hướng di chuyển đều được sắp xếp nhằm đưa khách hàng đi qua những khu vực mang lại doanh thu cao nhất. Bạn có cảm giác mình đang tự quyết định sẽ đi đâu, nhưng thực tế lại đang vô thức đi theo một "dòng chảy" đã được tính toán từ trước.
Lần tới nếu bạn chỉ định ghé trung tâm thương mại để mua đúng một món đồ, hãy thử đặt báo thức trên điện thoại, chuẩn bị sẵn danh sách cần mua và mang theo một đôi giày thật thoải mái. Bởi chính tòa nhà ấy cũng đang "mong" bạn ở lại lâu hơn. Các trung tâm thương mại là minh chứng điển hình cho nghệ thuật ứng dụng tâm lý học vào môi trường mua sắm. Khi đã hiểu những bí quyết phía sau, ít nhất bạn sẽ không còn bị cuốn vào cuộc mua sắm kéo dài hàng giờ mà không hề hay biết. Chúc bạn luôn tỉnh táo mỗi khi đi mua sắm, và biết đâu, đôi khi để thẻ thanh toán ở nhà cũng là một ý tưởng không tồi!