Nếu bạn từng thắc mắc tại sao giá cả các sản phẩm thiết yếu hàng ngày lại liên tục biến động, thì một phần câu trả lời nằm ở thế giới phức tạp của tài chính logistics.

Hiện nay, ngành vận tải biển toàn cầu đang trải qua một giai đoạn đầy biến động. Chi phí vận chuyển hàng hóa qua đại dương, qua các cảng và vào kho hàng ảnh hưởng trực tiếp đến giá mà người tiêu dùng phải trả tại quầy thanh toán.

Giá cước vận chuyển tăng vọt

Thị trường vận chuyển container toàn cầu đã chứng kiến ​​sự tăng mạnh về giá cước trong đầu tháng 6. Chỉ số Drewry World Container Index, một chỉ số chuẩn được theo dõi rộng rãi, đã tăng 23% lên 3.433 đô la Mỹ/container 40 feet trong tuần lễ ngày 4 tháng 6. Trên tuyến đường từ châu Á đến Bắc Âu, một số hãng vận tải đã đưa ra mức giá cơ bản cao tới 3.000 đô la Mỹ/container 20 feet và 6.000 đô la Mỹ/container 40 feet. Các tuyến đường xuyên Thái Bình Dương từ Thượng Hải đến Los Angeles đã vượt qua mức 4.500 đô la Mỹ/container 40 feet. Đây là giá thị trường giao ngay, có thể thay đổi hàng tuần tùy thuộc vào nhu cầu và không gian tàu có sẵn. Tính đến ngày 25 tháng 6, chỉ số Drewry World Container Index đã tiếp tục tăng lên 4.166 đô la Mỹ/container 40 feet, xác nhận sự tiếp tục của biến động cao.

Tại sao chi phí tăng cao

Một số yếu tố đang hội tụ đẩy chi phí vận chuyển lên cao. Mùa cao điểm đến sớm hơn dự kiến ​​đã khiến nhiều nhà vận chuyển bất ngờ, khi các doanh nghiệp tích trữ hàng hóa trước khi có những điều chỉnh về thuế quan và nhu cầu tiêu dùng theo mùa. Các hãng vận tải biển lớn bao gồm MSC, Maersk, CMA CGM và Hapag-Lloyd đều đã thực hiện hoặc công bố phụ phí mùa cao điểm dao động từ 300 đến 1.000 đô la Mỹ/container tùy thuộc vào tuyến vận chuyển và kích thước container. Ngoài ra, các hãng vận tải đã sử dụng các chuyến tàu trống, tức là hủy các chuyến đi đã lên lịch, để quản lý công suất khả dụng và ngăn chặn sự giảm giá trong thời kỳ nhu cầu thấp hơn.

Các lớp phí ẩn

Ngoài cước phí vận chuyển đường biển cơ bản, người gửi hàng còn phải đối mặt với nhiều khoản phí bổ sung làm tăng đáng kể tổng chi phí hàng hóa khi đến nơi. Hệ số điều chỉnh nhiên liệu (Bunker Adjustment Factor), bao gồm biến động giá nhiên liệu, thường cộng thêm 5% đến 20% vào cước phí cơ bản. Phí xử lý tại cảng xuất phát và cảng đến thường dao động từ 100 đến 500 đô la Mỹ/container. Sau đó còn có phụ phí tắc nghẽn cảng, phí mất cân bằng container và phí chứng từ, tùy thuộc vào hãng vận chuyển và cảng. Đối với một doanh nghiệp vận chuyển một container 40 feet từ châu Á đến châu Âu, tổng chi phí bao gồm tất cả các khoản phụ phí có thể dễ dàng vượt quá 7.000 đến 8.000 đô la Mỹ trong thời kỳ cao điểm.

Chi phí cơ cấu tối thiểu

Ngay cả khi giá cước vận chuyển theo chu kỳ giảm, tổng chi phí chuỗi cung ứng không nhất thiết phải giảm. Các nhà phân tích ngành chỉ ra chi phí cơ cấu tối thiểu đang gia tăng do lạm phát, tuân thủ các quy định về môi trường và các yêu cầu pháp lý. Các công ty phải đối mặt với các nghĩa vụ ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) ngày càng tăng, đòi hỏi đầu tư vào nhiên liệu sạch hơn, báo cáo khí thải và chứng nhận bền vững. Thuế quan mới và các chính sách thương mại thay đổi làm tăng thêm chi phí tuân thủ. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp đang duy trì lượng hàng tồn kho lớn hơn bình thường như một biện pháp phòng ngừa rủi ro gián đoạn, làm tắc nghẽn vốn và tăng chi phí kho bãi. Tình trạng thiếu lao động tại các cảng và trung tâm phân phối tiếp tục đẩy chi phí hoạt động lên cao trên toàn chuỗi logistics.

Tại sao thời điểm hiện tại lại quan trọng

Trưởng nhóm phân tích tại Xeneta cảnh báo: “Nếu các nhà vận chuyển tìm cách đẩy mạnh nhập khẩu, thì các hãng vận tải sẽ tìm cách đẩy giá cước lên cao hơn nữa, vì vậy thị trường có thể vẫn còn xa đỉnh điểm trên toàn cầu.” Đối với Lykkers, điều đó rất quan trọng vì chi phí vận chuyển không chỉ tăng lên mà còn ngày càng khó lập kế hoạch. Khi các nhà nhập khẩu đẩy nhanh việc vận chuyển hàng hóa, các hãng vận tải sẽ có được quyền định giá, và các khoản phụ phí có thể lan nhanh chóng thông qua các hợp đồng, hàng tồn kho và giá bán lẻ. Trong môi trường này, các doanh nghiệp chờ đợi quá lâu để so sánh các tuyến đường, hãng vận tải và tổng chi phí nhập khẩu có thể phải trả nhiều hơn dự kiến.

Tác động của giá năng lượng

Chi phí năng lượng toàn cầu vẫn là một yếu tố khó lường thường trực đối với việc lập kế hoạch hậu cần. Sự gián đoạn ở các hành lang vận chuyển chính và các khu vực sản xuất năng lượng định kỳ đẩy giá nhiên liệu lên cao, bao gồm cả nhiên liệu bunker được sử dụng bởi các tàu chở hàng và nhiên liệu máy bay được sử dụng bởi các hãng hàng không vận tải. Khi chi phí nhiên liệu tăng, những sự tăng giá đó sẽ lan truyền khắp toàn bộ chuỗi cung ứng và cuối cùng đến tay người tiêu dùng. Các doanh nghiệp ký kết thỏa thuận phụ phí nhiên liệu với mức giá cố định có thể hưởng lợi từ sự ổn định ngắn hạn, nhưng những doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi mức giá biến động sẽ phải đối mặt với sự không chắc chắn về chi phí, khiến việc dự báo ngân sách trở nên vô cùng khó khăn.

Khả năng phục hồi hơn là tiết kiệm

Chiến lược tài chính định hướng nhiều nhà lãnh đạo chuỗi cung ứng đã thay đổi về cơ bản. Thay vì chỉ tối ưu hóa chi phí thấp nhất, các công ty ngày càng ưu tiên khả năng phục hồi và tính liên tục. Điều này có nghĩa là chấp nhận chi phí cơ bản cao hơn để đổi lấy mối quan hệ đa dạng với các nhà vận chuyển, các thỏa thuận chia sẻ chi phí minh bạch với nhà cung cấp và đầu tư vào các nền tảng hiển thị thời gian thực được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Các công cụ kỹ thuật số này cải thiện độ chính xác của dự báo nhu cầu và cho phép phản ứng nhanh hơn với các gián đoạn, có khả năng tiết kiệm chi phí theo thời gian ngay cả khi khoản đầu tư ban đầu là đáng kể.

Tư duy tổng chi phí

Các nhà lãnh đạo tài chính trong quản lý chuỗi cung ứng ngày càng áp dụng quan điểm tổng chi phí vận chuyển đến nơi (total landed cost) thay vì chỉ tập trung vào giá cước vận chuyển cơ bản. Cách tiếp cận này xem xét chi phí mua hàng, phí kho bãi, phí vận chuyển trên tất cả các phương thức, thuế hải quan, bảo hiểm, và thậm chí cả chi phí ẩn của việc dự báo nhu cầu kém dẫn đến tồn kho dư thừa hoặc thiếu hàng. Bằng cách nhìn nhận tài chính logistics qua lăng kính rộng hơn này, các doanh nghiệp có thể xác định được các cơ hội tiết kiệm mà không thể thấy được khi chỉ nhìn vào giá cước vận chuyển. So sánh tổng chi phí giữa nhiều nhà vận chuyển và tuyến đường khác nhau trước khi ký hợp đồng vẫn là một trong những bước thiết thực nhất mà bất kỳ người gửi hàng nào cũng có thể thực hiện.

Điều gì đang chờ đợi phía trước

Bức tranh tài chính logistics vẫn đầy rẫy sự bất định. Giá cước có thể tăng đột biến do các sự kiện, gián đoạn thời tiết hoặc sự thay đổi đột ngột về nhu cầu. Mặc dù một số tuyến vận chuyển đến Mỹ có thể giảm giá trong những tuần tới do động lực cung cầu khu vực, nhưng không ai có thể dự đoán chắc chắn giá cước sẽ ổn định ở mức nào. Đối với độc giả tham gia vào hoạt động vận chuyển, mua hàng hoặc kinh doanh, việc cập nhật thông tin về các khuyến cáo của hãng vận chuyển và duy trì chiến lược đặt chỗ linh hoạt không còn là điều tùy chọn nữa. Chi phí vận chuyển đang ảnh hưởng đến sản phẩm và giá cả trong cuộc sống hàng ngày của bạn như thế nào?