Xin chào các bạn! Đã bao giờ bước vào một căn phòng và cảm thấy không gian rộng rãi, thoáng đãng hơn nhiều so với tưởng tượng, rồi sau đó mới nhận ra trần nhà thực ra không hề cao?
Bí quyết có thể không nằm ở kiến trúc, mà ở một lựa chọn thiết kế rất nhiều người thường bỏ qua: sử dụng nội thất có chiều cao thấp.
Khi ghế sofa, ghế ngồi hay bàn được đặt thấp hơn mặt sàn, khoảng không phía trên sẽ trở nên rộng mở hơn, khiến căn phòng tạo cảm giác cao và thoáng hơn. Các nhà thiết kế nội thất đã áp dụng mẹo này suốt nhiều thập kỷ để giúp những căn hộ nhỏ, phòng khách có diện tích hạn chế hay thậm chí tầng hầm trở nên rộng rãi hơn. Việc giảm bớt "trọng lượng thị giác" của nội thất khiến ánh mắt tự nhiên hướng lên cao, tạo cảm giác không gian theo chiều dọc được mở rộng. Dù kích thước căn phòng không thay đổi, cách chúng ta cảm nhận về nó lại khác biệt rõ rệt.
Thị giác của con người luôn tìm kiếm những ranh giới trong không gian. Khi bước vào một căn phòng, ánh mắt thường bị thu hút trước tiên bởi các món đồ lớn như ghế sofa, tủ hay bàn, rồi mới chú ý đến các chi tiết kiến trúc. Những món nội thất cao vô tình tạo thành điểm dừng cho tầm nhìn. Một chiếc sofa lưng cao hoặc tủ giải trí cỡ lớn sẽ che khuất phần lớn bức tường, khiến khoảng cách từ nội thất đến trần nhà có vẻ ngắn hơn và làm căn phòng trở nên chật chội.
Ngược lại, nội thất thấp chiếm ít không gian theo chiều dọc hơn, để lộ nhiều diện tích tường hơn. Khoảng tường liền mạch này giúp ánh mắt tiếp tục hướng lên phía trần, tạo cảm giác trần nhà cao hơn thực tế. Các nhà thiết kế thường gọi đây là cách điều chỉnh "đường chân trời thị giác". Khi hạ thấp đường nét nổi bật của nội thất, bạn có thể mở rộng cảm nhận về không gian mà không cần thay đổi kết cấu căn phòng.
Một trong những nguyên tắc quan trọng tạo nên hiệu ứng này là "không gian âm". Trong thiết kế nội thất, đây là phần diện tích trống bao quanh đồ nội thất và vật trang trí. Khi ghế sofa được đặt thấp sát sàn, phần tường phía trên sẽ rộng và thoáng hơn. Khoảng trống này tạo cảm giác dễ chịu, giúp giảm sự chật chội của căn phòng.
Thay vì tập trung vào những món đồ cồng kềnh, ánh nhìn sẽ hướng nhiều hơn đến các đường nét kiến trúc. Nguyên tắc này được ứng dụng phổ biến trong phong cách hiện đại, phong cách tối giản và thiết kế lấy cảm hứng từ Nhật Bản. Những phong cách này chủ động để lộ nhiều diện tích tường nhằm tạo cảm giác thư thái và rộng mở. Kết quả không chỉ là căn phòng trông cao hơn mà còn cân đối, hài hòa và dễ chịu hơn.
Không phải món nội thất thấp nào cũng tạo hiệu quả như nhau. Những thiết kế thành công thường có chiều cao vừa phải, đường nét gọn gàng và kiểu dáng đơn giản. Sofa lưng thấp là lựa chọn đặc biệt hiệu quả vì không che khuất nhiều diện tích tường. Ghế ngồi kiểu bệt, bàn trà thấp và kệ tivi thấp cũng góp phần tăng cảm giác trần nhà cao hơn.
Các món nội thất dài theo chiều ngang thường mang lại hiệu quả tốt hơn những món đồ cao và cồng kềnh. Chẳng hạn, một giá sách rộng nhưng thấp hơn bậu cửa sổ sẽ tạo cảm giác nhẹ nhàng hơn nhiều so với chiếc tủ cao sát trần. Nội thất có chân lộ ra ngoài cũng là lựa chọn lý tưởng. Khi phần sàn bên dưới ghế, bàn hay sofa vẫn nhìn thấy được, căn phòng sẽ trở nên thông thoáng và bớt nặng nề hơn.
Hiệu ứng của nội thất thấp không chỉ xuất hiện khi bạn đứng mà còn rõ rệt khi ngồi. Khi ngồi trên sofa hoặc ghế thư giãn có chiều cao thấp, tầm mắt cũng hạ xuống theo. Nhờ đó, khoảng cách từ mắt đến trần nhà tăng lên, khiến bạn cảm thấy không gian phía trên rộng rãi hơn dù kích thước căn phòng hoàn toàn không thay đổi.
Các kiến trúc sư cũng thường áp dụng nguyên lý tương tự trong thiết kế các công trình công cộng. Khi hạ thấp tầm nhìn của người sử dụng, nhiều phần kiến trúc xung quanh sẽ được nhìn thấy hơn, tạo cảm giác không gian rộng lớn. Hiệu ứng tâm lý tinh tế này góp phần mang lại cảm giác thư giãn và dễ chịu. Những căn phòng có vẻ thoáng đãng thường khiến con người cảm thấy thoải mái và muốn dành nhiều thời gian hơn.
Nội thất thấp sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi kết hợp với các giải pháp thiết kế nhấn mạnh chiều dọc của không gian. Rèm cửa kéo từ trần xuống sàn là một trong những lựa chọn hiệu quả nhất. Những đường thẳng kéo dài liên tục sẽ dẫn ánh mắt hướng lên trên, khiến trần nhà có vẻ cao hơn. Nếu thanh treo rèm được lắp sát trần thay vì ngay phía trên cửa sổ, hiệu ứng này sẽ càng rõ rệt.
Màu sắc của tường cũng rất quan trọng. Những gam màu sáng phản chiếu ánh sáng tự nhiên tốt hơn, giúp các bức tường có cảm giác rộng mở. Màu trắng, các tông màu trung tính ấm hoặc xám nhạt thường được lựa chọn vì tạo sự liền mạch và nhẹ nhàng cho không gian.
Hệ thống chiếu sáng cũng góp phần tăng hiệu ứng thị giác. Đèn hắt tường, đèn chiếu hướng lên trần hoặc những chiếc đèn đặt đúng vị trí sẽ thu hút ánh nhìn lên phía trên mà vẫn giữ được sự cân bằng cho căn phòng. Gương cũng là một trợ thủ đắc lực. Khi được bố trí hợp lý, gương phản chiếu ánh sáng và các chi tiết kiến trúc, giúp kéo dài tầm nhìn và khiến những căn phòng nhỏ trông rộng hơn đáng kể.
Một số lựa chọn trong trang trí có thể làm giảm hiệu quả của nội thất thấp. Những hệ kệ quá lớn chiếm trọn một bức tường thường tạo cảm giác nặng nề. Tương tự, các đường phào chỉ dày hoặc vật trang trí kích thước lớn đặt sát trần cũng khiến căn phòng có vẻ thấp hơn. Việc bày biện quá nhiều đồ đạc cũng làm mất đi hiệu ứng này. Khi tường được phủ kín bằng tranh ảnh, kệ và phụ kiện trang trí, ánh mắt sẽ khó tìm được hướng nhìn lên trên. Giữ cho không gian có sự đơn giản nhất định sẽ giúp duy trì cảm giác rộng rãi. Điều đó không có nghĩa phải loại bỏ cá tính của căn phòng, mà là tạo sự cân bằng để các đường nét kiến trúc và tỷ lệ không gian được tôn lên.
Điểm hấp dẫn của phương pháp này nằm ở sự đơn giản. Bạn không cần đập bỏ tường, nâng mái nhà hay thực hiện những cuộc cải tạo tốn kém để thay đổi cảm giác về không gian sống. Chỉ cần lựa chọn nội thất thấp hơn, tận dụng khoảng trống hợp lý và kết hợp với màu sắc sáng cùng các đường nét hướng dọc, bạn đã có thể khiến ngôi nhà trở nên cao ráo và rộng rãi hơn rất nhiều.
Vì vậy, trước khi nghĩ đến việc cải tạo tốn kém, hãy thử quan sát lại những món đồ đang có trong nhà. Đôi khi, "công cụ" thay đổi không gian hiệu quả nhất không phải là chiếc búa hay bản thiết kế mới, mà chỉ đơn giản là một chiếc sofa thấp hơn.