Chào các bạn độc giả! Hành vi của động vật thường liên quan đến sự sinh tồn, chẳng hạn như tìm kiếm thức ăn, tránh kẻ săn mồi hoặc chăm sóc con cái. Tuy nhiên, các nhà khoa học nghiên cứu về loài khỉ trên một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Panama đã quan sát thấy một điều bất thường hơn nhiều.

Một nhóm khỉ đã liên tục tha những con khỉ hú con ra khỏi gia đình của chúng. Các nhà nghiên cứu không tìm thấy lợi ích rõ ràng nào về mặt sinh tồn từ những hành động này.

Một phát hiện bất ngờ trong rừng

Câu chuyện bắt đầu trên đảo Jicaron, một phần của Vườn quốc gia Coiba được bảo vệ của Panama. Các nhà nghiên cứu đã đặt các camera kích hoạt bằng chuyển động trên khắp hòn đảo để quan sát những con khỉ địa phương, vốn đã thu hút sự quan tâm của giới khoa học vì khả năng sử dụng công cụ đáng kinh ngạc của chúng.

Trong khi xem lại đoạn phim thu thập được vào năm 2022, nhà nghiên cứu Zoe Goldsborough đã phát hiện ra một cảnh tượng bất ngờ. Một con khỉ đang cõng một con khỉ hú con trên lưng. Thoạt đầu, cảnh tượng đó trông khá cảm động. Con khỉ dường như đang chăm sóc con non, khiến các nhà nghiên cứu tự hỏi liệu họ có tìm thấy một trường hợp nhận con nuôi khác loài hiếm gặp hay không. Tuy nhiên, cuộc điều tra sâu hơn nhanh chóng hé lộ một câu chuyện hoàn toàn khác. Con khỉ, được đặt biệt danh là "Joker" vì một vết sẹo nhỏ gần miệng, sau đó được nhìn thấy đang cõng nhiều con khỉ hú con khác nhau. Điều này cho thấy hành vi đó không phải là sự việc xảy ra một lần duy nhất.

Điều tưởng chừng như là nhận nuôi thực chất lại là bắt cóc

Khi các nhà khoa học xem xét thêm các đoạn ghi âm, họ phát hiện ra rằng Joker không phải là con khỉ duy nhất có liên quan. Trong khoảng thời gian 15 tháng, người ta quan sát thấy năm con khỉ đực non đang mang theo mười một con khỉ hú con khác nhau. Các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy đoạn phim cho thấy những con khỉ hú gọi và tìm kiếm những con non bị mất tích của chúng.

Những đoạn ghi âm này cho thấy rõ ràng rằng những đứa trẻ sơ sinh không bị bỏ rơi. Thay vào đó, chúng đã bị bắt cóc khỏi gia đình. Phát hiện này, được công bố trên tạp chí Current Biology, mô tả điều mà các nhà nghiên cứu tin là trường hợp được ghi nhận đầu tiên về việc một loài liên tục bắt cóc con non của một loài khác như một hành vi học được từ xã hội.

Không có lợi ích rõ ràng

Một lý do khiến phát hiện này thu hút nhiều sự chú ý là dường như những con khỉ không thu được lợi ích gì từ việc bắt cóc. Chúng không ăn thịt những con non. Chúng dường như không tấn công chúng. Các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy rất ít bằng chứng cho thấy những con khỉ đang sử dụng những con non để chơi đùa.

Trong thế giới động vật, hầu hết các hành vi đều có thể liên quan đến những lợi ích rõ ràng như kiếm thức ăn, tìm bạn đời hoặc bảo vệ lãnh thổ. Trong trường hợp này, không có lời giải thích nào phù hợp. Những con khỉ chỉ đơn giản là cõng những con non trong khi vẫn tiếp tục các hoạt động bình thường của chúng. Vì không có phần thưởng rõ ràng, các nhà khoa học nghi ngờ hành vi này có thể lan truyền do sự tò mò và bắt chước hơn là do nhu cầu thiết yếu.

Cái giá phải trả cho những chú khỉ con bị bắt cóc

Mặc dù những con khỉ này dường như không cố ý gây hại, nhưng hậu quả đối với những chú khỉ con bị bắt cóc là vô cùng thảm khốc. Các nhà nghiên cứu đã trực tiếp chứng kiến ​​bốn chú khỉ con chết sau khi bị bắt đi. Dựa trên bằng chứng hiện có, các nhà khoa học tin rằng không có chú khỉ con nào bị bắt cóc sống sót.

Khỉ con phụ thuộc rất nhiều vào mẹ về thức ăn, hơi ấm, sự bảo vệ và sự phát triển xã hội. Một khi bị tách khỏi nhóm gia đình, chúng có cơ hội sống sót cực kỳ thấp. Sự mất mát này đặc biệt đáng lo ngại vì quần thể khỉ hú trên đảo đã được coi là có nguy cơ tuyệt chủng. Mỗi con non đều đại diện cho một phần quan trọng trong tương lai của loài này.

Làm thế nào mà lũ khỉ lại làm được điều đó?

Một trong những bí ẩn lớn nhất vẫn chưa được giải đáp: làm thế nào mà lũ khỉ lại có thể bắt cóc thành công những con khỉ con này? Khỉ hú lớn hơn và khỏe hơn nhiều so với những con khỉ đang mang theo những con khỉ con. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu không quan sát thấy bất kỳ thương tích nào trên những kẻ bắt cóc, điều này cho thấy các cuộc chạm trán có thể diễn ra nhanh chóng hoặc trong những hoàn cảnh có lợi cho những con khỉ nhỏ hơn.

Các nhà khoa học nghi ngờ các vụ bắt cóc xảy ra ở trên tán rừng cao, nơi máy ảnh khó có thể ghi lại được sự việc. Một số con khỉ con dường như chỉ mới vài ngày tuổi khi được nhìn thấy lần đầu, cho thấy loài khỉ này rất thành công trong việc tách khỉ con mới sinh khỏi mẹ. Hiện tại, phương pháp chính xác vẫn chưa được biết.

Khi văn hóa động vật có một bước ngoặt kỳ lạ

Hiện tượng này làm nổi bật một khái niệm khoa học quan trọng được gọi là văn hóa động vật. Văn hóa động vật đề cập đến các hành vi lan truyền thông qua học hỏi và quan sát chứ không phải được di truyền. Con người nổi tiếng với các truyền thống văn hóa, nhưng nhiều loài động vật cũng học hỏi thói quen từ nhau. Các nghiên cứu trước đây đã ghi nhận những xu hướng bất thường trong động vật hoang dã.

Một số nhóm khỉ đã hình thành những thói quen tạm thời rồi sau đó biến mất. Cá voi sát thủ ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương nổi tiếng với việc bắt đầu cõng cá hồi trên đầu vào những năm 1980, một hành vi bất ngờ xuất hiện trở lại nhiều thập kỷ sau đó. Vụ bắt cóc khỉ con hú dường như là một ví dụ khác về hành vi lan truyền trong cộng đồng, mặc dù với hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều.

Liệu sự buồn chán có phải là một phần của lời giải thích?

Các nhà nghiên cứu tin rằng môi trường của hòn đảo có thể đã góp phần tạo ra các điều kiện cho xu hướng bất thường này. Những con khỉ có nguồn thức ăn dồi dào và đối mặt với rất ít kẻ săn mồi tự nhiên. Không phải chịu áp lực sinh tồn liên tục, chúng có nhiều thời gian hơn để khám phá, thử nghiệm và tương tác với môi trường xung quanh.

Sự tự do này đã dẫn đến những hành vi ấn tượng, bao gồm cả việc sử dụng công cụ một cách tinh vi. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng nó cũng có thể khuyến khích những hoạt động dường như không có mục đích thực tiễn. Nói cách khác, sự tò mò và thời gian rảnh rỗi đôi khi có thể tạo ra những hành vi bất thường, khó lường và thậm chí gây hại cho các loài khác.

Các nhà nghiên cứu vẫn đang xem xét các đoạn phim mới từ hòn đảo, và các báo cáo cho thấy ít nhất một con khỉ hú con nữa đã được bắt đi kể từ khi giai đoạn nghiên cứu ban đầu kết thúc.