Đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới không trở thành “ngôn ngữ mặc định” của tài chính toàn cầu chỉ nhờ may mắn.

Vị thế đó được hình thành qua nhiều thập kỷ dựa trên thói quen thương mại, cơ sở hạ tầng tài chính và niềm tin được xây dựng trong hệ thống quốc tế.

Ngay cả hiện nay, khi thanh toán số và các loại tiền tệ thay thế đang phát triển nhanh chóng, phần lớn giao dịch toàn cầu vẫn âm thầm vận hành thông qua việc định giá bằng đô la, thanh toán bằng đô la hoặc các chuẩn tham chiếu dựa trên đồng đô la Mỹ.

Đồng Đô La Trở Thành Chuẩn Tham Chiếu Toàn Cầu Như Thế Nào?

Sau những biến động lớn của kinh tế thế giới trong thế kỷ XX, thương mại quốc tế cần một đơn vị tiền tệ ổn định làm chuẩn chung. Đồng đô la Mỹ đã lấp đầy khoảng trống đó vì được chấp nhận rộng rãi, đứng sau là nền kinh tế lớn cùng hệ thống tài chính mạnh mẽ.

Điều thực sự củng cố vị thế của đồng tiền này không chỉ là mức độ sử dụng mà còn nằm ở cơ sở hạ tầng tài chính toàn cầu. Các ngân hàng quốc tế, thị trường hàng hóa và hệ thống cho vay xuyên biên giới dần vận hành xoay quanh việc định giá bằng đô la.

Khi một hệ thống như vậy trở thành tiêu chuẩn, việc thay đổi không hề đơn giản. Điều đó đòi hỏi phải viết lại hợp đồng, xây dựng lại hệ thống định giá và điều chỉnh toàn bộ mạng lưới tài chính quốc tế.

Niềm Tin Được Xây Dựng Từ Độ Sâu Tài Chính

Một trong những nền tảng quan trọng nhất giúp đồng đô la duy trì vị thế thống trị là độ sâu của thị trường tài chính Mỹ.

Thị trường trái phiếu kho bạc của nền kinh tế lớn nhất thế giới thuộc nhóm có thanh khoản cao nhất toàn cầu, nghĩa là khối lượng giao dịch cực lớn vẫn có thể diễn ra với mức cản trở tương đối thấp. Đó là lý do nhiều quốc gia nắm giữ dự trữ bằng đô la — không hẳn vì họ sử dụng đồng tiền này mỗi ngày, mà vì nó đóng vai trò như “tấm đệm an toàn tài chính” trong thời kỳ bất ổn.

Góc Nhìn Chuyên Gia

Barry Eichengreen một chuyên gia kinh tế nghiên cứu về hệ thống tiền tệ quốc tế cho rằng vị thế tiền tệ dự trữ của đồng đô la có khả năng tự củng cố. Nguyên nhân là độ sâu và tính thanh khoản của thị trường tài chính Mỹ, kết hợp cùng sức mạnh của hệ thống pháp lý, khiến việc một đồng tiền khác thay thế được đô la trở nên cực kỳ khó khăn — ngay cả khi niềm tin vào đồng tiền này đôi lúc suy giảm tạm thời.

Thương Mại Toàn Cầu Và Việc Sử Dụng Trong Thực Tế

Nhiều hợp đồng quốc tế hiện nay vẫn được viết bằng đô la Mỹ, giúp giảm nhu cầu chuyển đổi liên tục giữa các loại tiền tệ khác nhau.

Điều này làm cho giao dịch giữa các quốc gia không dùng chung đồng tiền trở nên đơn giản và thuận tiện hơn.

Theo thời gian, chính sự thuận tiện đó lại tiếp tục củng cố vị thế của hệ thống hiện tại.

Các nền tảng số và thương mại trực tuyến cũng góp phần kéo dài cấu trúc này. Ngay cả khi giao dịch diễn ra giữa nhiều khu vực khác nhau, việc định giá vẫn thường mặc định dựa trên đô la để đảm bảo tính thống nhất.

Áp Lực, Các Lựa Chọn Thay Thế Và Sự Chuyển Dịch Chậm Chạp

Dù đồng đô la vẫn giữ vai trò trung tâm, hệ thống tài chính toàn cầu không hề đứng yên. Các hệ thống thanh toán xuyên biên giới đang trở nên đa dạng hơn và một số khu vực cũng bắt đầu thử nghiệm những phương thức thanh toán thay thế.

Tuy nhiên, để thay thế một đồng tiền tham chiếu thống trị không chỉ cần ý chí hay mong muốn mà còn đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về niềm tin, cơ sở hạ tầng và tính thanh khoản. Và những thay đổi như vậy thường diễn ra rất chậm.

Vị thế của đồng đô la không đơn thuần đến từ sức mạnh áp đặt mà chủ yếu được xây dựng từ cả một cấu trúc tích lũy qua thời gian. Nó đứng ở vị trí trung tâm vì quá nhiều hệ thống tài chính toàn cầu đã được xây dựng xoay quanh nó trong suốt nhiều thập kỷ.

Và để thay đổi nền móng đó, thế giới không chỉ cần một lựa chọn mới mà còn phải tái thiết lại một phần bản đồ tài chính toàn cầu.