Bước vào một căn phòng hướng Bắc hoặc một góc làm việc chỉ có một ô cửa sổ nhỏ, bạn sẽ nhanh chóng nhận ra rằng phần lớn những lời khuyên chăm cây phổ biến dường như không còn phù hợp.
Những câu như “đặt cây ở nơi có ánh sáng gián tiếp mạnh” nghe thì đơn giản, nhưng thực tế không phải không gian nào cũng có điều kiện như vậy và điều đó không có nghĩa là bạn không thể trồng cây trong nhà khỏe mạnh.
Điều quan trọng là phải hiểu đúng về môi trường thiếu sáng và lựa chọn những loại cây thực sự phù hợp với điều kiện đó.
Một trong những điều khiến nhiều người nhầm lẫn là căn phòng trông đủ sáng với mắt người lại có thể quá tối đối với cây trồng. Mắt con người thích nghi rất nhanh với sự thay đổi ánh sáng nên một nơi bạn cảm thấy thoải mái để ngồi chưa chắc đã cung cấp đủ ánh sáng cho cây phát triển. Với thực vật, môi trường thiếu sáng thường là khu vực có bóng râm, gần cửa sổ hướng Bắc, vị trí cách cửa sổ hơn khoảng hai mét hoặc những căn phòng mà ánh sáng ban ngày chủ yếu là ánh sáng gián tiếp. Có một cách kiểm tra khá đơn giản: nếu bạn có thể đọc sách thoải mái ở vị trí đó mà không cần bật đèn, thì ánh sáng thường đủ cho những loại cây chịu bóng. Ngược lại, nếu bạn phải dùng thêm đèn để đọc thì phần lớn cây trồng cũng sẽ khó sống khỏe ở nơi đó.
Đây là sai lầm phổ biến nhất của nhiều người — chọn cây chỉ vì thấy đẹp mà quên kiểm tra xem nó có phù hợp với vị trí định đặt hay không. Một số loại cây thực sự chịu bóng tốt gồm cây lưỡi hổ, cây kim tiền, trầu bà, lan ý và cây gang. Những loài này vốn phát triển dưới tán rừng, nơi ánh sáng bị lọc qua nhiều lớp cây lớn nên môi trường thiếu sáng trong nhà không phải là vấn đề với chúng. Ngược lại, đừng cố trồng những loại cây ưa nắng như sen đá, xương rồng hay phần lớn cây có hoa ở những góc tối. Dù bạn chăm sóc kỹ đến đâu, chúng vẫn sẽ suy yếu dần theo thời gian.
Trong môi trường thiếu sáng, cây quang hợp chậm hơn nên cũng sử dụng nước chậm hơn. Tưới quá nhiều nước chính là nguyên nhân hàng đầu khiến cây chết ở nơi ít sáng — đất giữ ẩm quá lâu, rễ liên tục bị ướt và âm thầm thối rữa. Cách khắc phục rất đơn giản: luôn kiểm tra đất trước khi tưới. Hãy dùng ngón tay chọc sâu khoảng vài centimét xuống đất. Nếu đất vẫn còn ẩm thì chưa cần tưới. Khi lớp đất ở độ sâu đó đã khô, lúc ấy mới nên bổ sung nước. Với cây đặt ở nơi thiếu sáng, đôi khi bạn chỉ cần tưới khoảng mười đến mười bốn ngày một lần thay vì mỗi tuần. Ngoài ra, nên sử dụng chậu có lỗ thoát nước và không để cây ngâm lâu trong khay nước đọng.
Chỉ cần cải thiện ánh sáng một chút cũng có thể tạo khác biệt rất lớn cho cây trồng. Việc lau sạch cửa sổ tưởng chừng đơn giản nhưng lại giúp tăng lượng ánh sáng đi qua đáng kể vì lớp bụi bẩn trên kính có thể cản ánh sáng khá nhiều. Đặt cây càng gần nguồn sáng tự nhiên càng tốt thay vì để giữa phòng cũng giúp cây phát triển tốt hơn. Bạn cũng nên xoay chậu cây mỗi một đến hai tuần để các mặt của cây đều nhận được ánh sáng đồng đều, tránh tình trạng cây nghiêng hẳn về phía nguồn sáng. Nếu ánh sáng tự nhiên quá yếu, một chiếc đèn trồng cây bằng đèn LED nhỏ gọn sẽ là giải pháp rất hiệu quả và tiết kiệm. Các loại đèn hiện đại ngày nay khá nhỏ, tiết kiệm điện và dễ hòa hợp với không gian sống mà không tạo cảm giác thô cứng như thiết bị công nghiệp.
Những loại cây sống trong môi trường thiếu sáng thường phát triển chậm hơn so với cây đặt ở nơi nhiều sáng nên chúng cũng cần ít phân bón hơn. Việc bón quá nhiều phân cho cây phát triển chậm dễ khiến muối khoáng tích tụ trong đất và làm cháy rễ. Chỉ cần sử dụng phân bón cân bằng pha loãng khoảng một hoặc hai lần vào mùa xuân và mùa hè là đủ, đồng thời nên ngừng bón vào mùa thu và mùa đông khi cây phát triển chậm lại. Có một thói quen chăm sóc rất đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong môi trường thiếu sáng: lau sạch lá cây bằng khăn ẩm vài tuần một lần. Bụi bám trên lá sẽ cản trở khả năng hấp thụ lượng ánh sáng vốn đã hạn chế của cây. Chỉ mất vài phút lau lá nhưng điều đó có thể cải thiện đáng kể sức sống và khả năng phát triển của cây trồng trong nhà.
Chỉ cần điều chỉnh cách bón phân hợp lý và giữ lá luôn sạch bụi, bạn hoàn toàn có thể giúp những loại cây chịu bóng phát triển khỏe mạnh ngay cả trong điều kiện thiếu sáng mà không cần quá nhiều công chăm sóc.