Điều đó luôn xảy ra vào đúng lúc bạn ít mong đợi nhất — một tiếng xì nhẹ, chiếc xe bất ngờ lệch sang một bên, và cảm giác hụt hẫng khi nhận ra lốp đã xịt mà bạn không biết phải làm gì tiếp theo.
Dịch vụ cứu hộ không phải lúc nào cũng đến nhanh, và cũng không phải lúc nào miễn phí. Biết cách tự thay lốp chỉ mất khoảng 30 phút trong lần đầu tiên, nhưng lại mang đến sự tự tin trên mọi hành trình — điều mà không kinh nghiệm lái xe nào có thể thay thế.
Dưới đây là toàn bộ quy trình, từ lúc bạn dừng xe cho đến khi tiếp tục di chuyển an toàn.
Dụng cụ cần chuẩn bị trước khi bắt đầu
Tất cả những vật dụng này nên có sẵn trong xe của bạn. Nếu thiếu bất kỳ món nào, hãy bổ sung trước khi bạn cần đến chúng giữa đường.
- Lốp dự phòng — kiểm tra áp suất thường xuyên; lốp dự phòng xịt thì vô dụng khi khẩn cấp.
- Kích nâng xe — loại kích chữ X thường đi kèm theo xe là đủ dùng khi thay lốp.
- Cờ lê mở ốc bánh xe — dạng chữ L hoặc chữ thập để tháo và siết ốc.
- Sách hướng dẫn sử dụng xe — cung cấp vị trí đặt kích chính xác cho từng dòng xe.
- Tam giác cảnh báo phản quang hoặc đèn cảnh báo — đặt phía sau xe trước khi làm bất cứ điều gì.
- Găng tay — không bắt buộc nhưng rất nên dùng; ốc và lốp thường bẩn và có cạnh sắc.
- Đèn pin — đặc biệt cần thiết nếu sự cố xảy ra vào ban đêm.
Bước một: Dừng xe an toàn và chuẩn bị
Tấp xe vào lề càng xa đường càng tốt, chọn bề mặt bằng phẳng và ổn định. Tránh dừng ở nơi dốc — xe đặt trên kích trên nền không bằng phẳng rất nguy hiểm. Bật đèn cảnh báo ngay lập tức, kéo phanh tay, và nếu có, đặt tam giác cảnh báo cách xe ít nhất 45 mét.
Nếu xe số sàn, hãy cài số sau khi kéo phanh tay. Với xe số tự động, chuyển về chế độ đỗ. Chèn đá hoặc vật cứng vào bánh xe đối diện với bánh đang thay để ngăn xe lăn khi được nâng lên.
Bước hai: Nới lỏng ốc bánh trước khi kích xe
Đây là bước quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Hãy nới lỏng mỗi con ốc khoảng nửa vòng khi lốp vẫn đang chạm đất. Không tháo hẳn, chỉ cần làm giảm độ siết.
Nếu bạn cố nới lỏng sau khi đã kích xe, bánh sẽ quay tự do và bạn sẽ không tạo được lực. Khi lốp còn chạm đất, nó giữ cố định giúp bạn dùng lực hiệu quả hơn.
Xoay ốc ngược chiều kim đồng hồ. Nếu ốc quá chặt, hãy dùng trọng lượng cơ thể bằng cách đứng lên cờ lê thay vì chỉ dùng lực tay.
Bước ba: Đặt kích đúng vị trí
Đây là bước nhiều người mới dễ làm sai. Đặt kích sai vị trí có thể làm hỏng gầm xe hoặc khiến xe trượt khỏi kích.
Hãy mở sách hướng dẫn để tìm điểm đặt kích — thường là các vị trí gia cố dọc theo khung xe, được đánh dấu bằng rãnh hoặc mũi tên dưới mép cửa. Đặt đầu kích đúng vào vị trí này, không đặt dưới phần nhựa hoặc bất kỳ chỗ ngẫu nhiên nào.
Nâng xe lên cho đến khi lốp xịt cách mặt đất khoảng 15 cm — đủ để tháo lốp cũ và lắp lốp mới mà không bị xe tụt xuống.
Bước bốn: Tháo, thay và siết ốc đúng thứ tự
Tháo hoàn toàn các ốc đã nới, giữ chúng ở nơi an toàn. Kéo lốp xịt ra theo hướng thẳng và đặt sang một bên. Lắp lốp dự phòng vào trục bánh, căn các lỗ khớp với bu lông, rồi vặn ốc bằng tay trước khi dùng cờ lê.
Siết ốc theo hình sao, không theo vòng tròn. Điều này giúp lực phân bố đều và tránh làm lệch bánh.
- Siết ốc phía trên trước
- Chuyển xuống ốc đối diện phía dưới
- Tiếp đến là ốc bên phải
- Rồi sang ốc đối diện bên trái
- Tiếp tục theo hình chéo cho đến khi tất cả ốc được siết chắc
Hạ xe xuống hoàn toàn, tháo kích, rồi siết lại tất cả các ốc một lần nữa với lực mạnh khi bánh đã chạm đất.
Sau khi thay: Những điều nhiều người bỏ qua
- Kiểm tra áp suất lốp dự phòng ngay khi đến trạm xăng — lốp tạm thường được bơm đến khoảng 420 kPa, cao hơn lốp thường.
- Lốp dự phòng loại nhỏ có tốc độ tối đa khoảng 80 km/h và chỉ nên đi 80–100 km — không phải giải pháp lâu dài.
- Hãy đến gara để siết ốc đúng lực tiêu chuẩn trong vòng 50 km — việc siết tay chỉ đủ để di chuyển tạm thời.
- Sửa hoặc thay lốp hỏng càng sớm càng tốt. Lái xe mà không có lốp dự phòng là một rủi ro lớn.
Lần đầu tiên bạn tự thay lốp bên đường có thể sẽ cảm thấy dài và đầy bối rối. Nhưng đến lần thứ hai, đó sẽ chỉ là một kỹ năng quen thuộc. Sự chuyển đổi từ bị động sang chủ động ấy có giá trị lớn hơn rất nhiều so với 30 phút bạn bỏ ra để học. Ai cũng nên biết điều này nhưng không phải ai cũng biết. Còn bạn thì đã sẵn sàng.
