Vài đêm trước, tôi đang xem tivi và bắt gặp một con vẹt mào trắng đang lắc đầu theo điệu nhạc "Another One Bites the Dust" của Queen. Nó không chỉ lắc đầu ngẫu nhiên mà còn theo đúng nhịp.

Nó dừng lại trong những đoạn nghỉ, tăng tốc khi đến điệp khúc, và thậm chí còn lắc đầu một cách điệu nghệ. Tôi nghĩ, "Khoan... con chim này có thật sự đang nhảy không?" Hóa ra, tôi không phải là người duy nhất đặt câu hỏi đó.

Những loài chim như vẹt mào và chim thiên đường đã trở thành ngôi sao mạng xã hội nhờ những động tác nhịp nhàng, nhưng liệu có cơ sở khoa học thực sự nào đằng sau điều đó hay chúng ta chỉ đang tưởng tượng ra nhịp điệu ấy?

Nhịp điệu không chỉ là khả năng của con người

Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học tin rằng chỉ con người mới có cảm nhận nhịp điệu thực sự—một khả năng được gọi là đồng bộ hóa nhịp. Đó là kỹ năng phát hiện một nhịp điệu đều đặn và di chuyển cơ thể theo nhịp điệu đó.

Nhưng lý thuyết đó đã bị lung lay bởi một con chim tên là Snowball.

Snowball, một con vẹt mào trắng, đã trở nên nổi tiếng trên internet vào cuối những năm 2000 vì nhún nhảy theo các bài hát nhạc pop. Nó không chỉ vỗ cánh xung quanh—nó thay đổi động tác của mình tùy thuộc vào nhịp độ. Các nhà nghiên cứu đã quyết định tiến hành các thử nghiệm có kiểm soát, và bạn đoán xem? Snowball đã điều chỉnh điệu nhảy của mình theo các BPM khác nhau, thậm chí còn chậm lại hoặc nhanh hơn khi âm nhạc thay đổi.

Phát hiện quan trọng là gì? Snowball không bắt chước bất kỳ ai. Nó đang nhảy theo cách riêng của mình, phản ứng với nhịp điệu giống như con người.

Tại sao chim có thể cảm nhận được âm nhạc

Vậy điều này thậm chí có thể xảy ra như thế nào?

Các nhà khoa học tin rằng đó là do khả năng học hỏi bằng giọng nói. Các loài chim như vẹt mào, vẹt và chim hót học âm thanh bằng cách bắt chước chúng—tương tự như cách con người học nói. Đặc điểm này liên quan đến các cấu trúc não bộ cho phép định thời gian chính xác, phối hợp vận động thính giác và trí nhớ.

Nói một cách đơn giản:

Nếu một con chim có thể học cách bắt chước lời nói hoặc âm thanh, nó cũng có thể được lập trình để cảm nhận nhịp điệu.

Đó là lý do tại sao không phải tất cả các loài chim đều nhảy múa. Chim bồ câu? Không quan tâm. Đại bàng? Hùng vĩ, nhưng không có nhịp điệu. Chỉ những loài chim biết nói và hót mới có nhiều khả năng cảm nhận được nhịp điệu.

Bí ẩn tiến hóa

Điều bất ngờ là: nhảy múa không giúp chim sinh tồn theo bất kỳ cách rõ ràng nào. Nó không bắt mồi, xây tổ hay tránh kẻ săn mồi. Vậy tại sao nó lại tồn tại?

Một số nhà nghiên cứu cho rằng nhịp điệu có thể đóng vai trò trong việc gắn kết xã hội hoặc màn trình diễn giao phối. Ví dụ, chim thiên đường có những điệu nhảy tán tỉnh rất công phu. Chim trống thực hiện các chuỗi động tác được dàn dựng với những cú vỗ cánh, xoay tròn và thậm chí cả tiếng lách cách của cánh để gây ấn tượng với chim mái. Mặc dù không phải lúc nào cũng đồng bộ với nhịp điệu bên ngoài, nhưng những hành vi này vẫn dựa vào nhịp điệu và thời gian.

Nói cách khác, nhịp điệu có thể bắt đầu như một cách để thu hút sự chú ý. Và trong thế giới ngày nay, điều đó bao gồm cả việc lan truyền trên mạng.

Tại sao những chú chim nhảy múa lại lan truyền mạnh mẽ (và chúng ta không thể rời mắt)

Có một lý do khiến các video ngắn trên mạng xã hội về những chú vẹt đang nhún nhảy thu hút hàng triệu lượt xem: chúng ta nhìn thấy chính mình trong đó.

Đây là lý do tại sao những đoạn video này lại hiệu quả đến vậy:

- Bất ngờ – Chúng ta không ngờ động vật lại di chuyển giống con người, đặc biệt là đồng bộ với âm nhạc. Yếu tố gây sốc đó thu hút sự chú ý.

- Niềm vui – Một chú chim nhảy múa mang lại niềm vui thuần túy. Không có mục đích, không có tiêu cực – chỉ có nhịp điệu và bộ lông.

- Sự đồng cảm – Cho dù là lắc đầu theo nhạc Lizzo hay điệu moonwalk của MJ, chuyển động của chúng phản ánh chính chúng ta.

- Khả năng lặp lại – Hầu hết các đoạn video đều dưới 30 giây, khiến chúng trở nên gây nghiện khi xem lại và chia sẻ.

- Vàng của thuật toán – Màu sắc tươi sáng, chuyển động và âm nhạc? Đó là sự kết hợp hoàn hảo để thu hút sự chú ý.

Tóm lại, những chú chim nhảy múa là những người tạo nội dung mà không cần cố gắng.

Chúng ta có thể học được gì từ một chú vẹt mào biết nhảy múa

Trong khi xem chim nhảy múa rất thú vị, nó cũng dạy chúng ta một vài điều:

- Chúng ta không đặc biệt như chúng ta nghĩ. Nhịp điệu và khả năng cảm thụ âm nhạc có thể phổ biến hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây.

- Chơi đùa rất quan trọng. Snowball không nhảy múa để kiếm ăn hay sinh tồn—nó chỉ đơn giản là đang vui vẻ. Bản thân điều đó đã rất mạnh mẽ rồi.

- Sự sáng tạo vượt qua mọi loài. Nếu một con chim có thể tự sáng tạo ra những động tác riêng cho các bài hát khác nhau, thì có lẽ sự sáng tạo không chỉ giới hạn ở con người.

Vậy nên lần sau khi bạn thấy một con vẹt mào lắc đầu theo điệu nhạc, đừng chỉ cười rồi lướt qua. Hãy suy nghĩ về những tầng ý nghĩa đằng sau khoảnh khắc đó: hệ thần kinh, sự tiến hóa của âm thanh và chuyển động, và niềm vui kỳ lạ, chung về nhịp điệu giữa các loài.

Có lẽ chúng ta không phải là những người duy nhất không thể kìm lòng mà nhún nhảy theo điệu nhạc.