Bạn đã bao giờ xem ai đó chạy nước rút trên đường đua hoặc chơi một ván tennis nhanh và nghĩ, "Ước gì đầu óc mình cũng nhanh nhạy như vậy"?

Nhiều người thường cho rằng thể thao chỉ tốt cho cơ thể, nhưng các nghiên cứu và những câu chuyện đời thường cho thấy việc vận động tích cực cũng giúp đánh thức trí óc.

Cho dù đó là đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, hay thậm chí là khiêu vũ trong phòng khách, hoạt động thể chất có thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trí nhớ, sự tập trung và khả năng giải quyết vấn đề khi bạn về già.

Tập thể dục giúp tăng lưu lượng máu lên não

Cũng như bất kỳ mô nào khác, não bộ cần oxy và chất dinh dưỡng để hoạt động tốt. Hoạt động thể chất làm tăng nhịp tim, từ đó bơm nhiều máu hơn—và nhiều oxy hơn—đi khắp cơ thể, bao gồm cả não bộ. Sự tăng lưu lượng máu này giúp nuôi dưỡng các tế bào thần kinh và hỗ trợ hình thành các kết nối mới.

Hãy tưởng tượng như việc tưới cây trong vườn: bạn càng tưới thường xuyên, cây càng khỏe mạnh và tươi tốt hơn. Theo thời gian, những kết nối thần kinh mới này sẽ cải thiện trí nhớ, sự chú ý và khả năng học tập. Ngay cả những bài tập vừa phải như đi bộ 30 phút mỗi ngày cũng có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể về sức khỏe nhận thức.

Thể thao khuyến khích sự phát triển của tế bào não

Một số loại bài tập kích thích sản xuất yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não, hay BDNF, một loại protein thúc đẩy sự phát triển của các tế bào thần kinh mới. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các vùng não liên quan đến trí nhớ và học tập, như hồi hải mã. Các hoạt động như bơi lội, đạp xe hoặc tập luyện ngắt quãng đã được chứng minh là làm tăng mức BDNF. Thường xuyên thử thách cơ thể thông qua thể thao giống như việc cho não bộ một bài tập nhẹ nhàng, đều đặn – nó giữ cho các tế bào hoạt động và hỗ trợ tư duy sắc bén hơn ngay cả khi về già.

Vận động giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng

Căng thẳng mãn tính có thể làm suy giảm chức năng não, ảnh hưởng đến trí nhớ và sự tập trung. Hoạt động thể chất kích thích giải phóng endorphin và serotonin, những chất hóa học giúp cải thiện tâm trạng và giảm lo lắng. Một trận tennis đơn giản, một buổi tập Zumba sôi động, hoặc thậm chí là giãn cơ theo nhạc cũng có thể làm dịu tâm trí và nâng cao tinh thần. Khi căng thẳng giảm, não bộ có thể tập trung tốt hơn và ghi nhớ thông tin hiệu quả hơn. Sự kết hợp giữa lợi ích về tinh thần và cảm xúc này khiến việc chơi thể thao thường xuyên trở thành một chất tăng cường nhận thức tự nhiên.

Tương tác xã hội tăng cường kỹ năng nhận thức

Nhiều môn thể thao liên quan đến làm việc nhóm hoặc cạnh tranh thân thiện, điều này bổ sung thêm một bài tập tinh thần bên cạnh bài tập thể chất. Chiến lược, lập kế hoạch và đưa ra quyết định nhanh chóng trong các trò chơi như bóng rổ, tennis đôi, hoặc thậm chí là aerobic nhóm sẽ thử thách não bộ của bạn theo những cách mà tập luyện một mình không thể làm được.

Tương tác với đồng đội cũng kích thích trí nhớ và khả năng suy luận xã hội. Những tương tác này rèn luyện não bộ của bạn xử lý nhiều luồng thông tin cùng một lúc, cải thiện khả năng tập trung, giải quyết vấn đề và ghi nhớ.

Cân bằng và phối hợp bảo vệ chống lại sự suy giảm

Các môn thể thao đòi hỏi sự cân bằng và phối hợp giúp tăng cường kết nối giữa não và cơ thể. Những hoạt động này buộc não bộ phải xử lý nhận thức không gian, thời gian và chuỗi chuyển động cùng một lúc. Bạn càng luyện tập nhiều, não bộ của bạn càng có thể phối hợp các tín hiệu hiệu quả hơn, điều này bảo vệ chức năng nhận thức và giảm nguy cơ té ngã.

Ngay cả những bài tập phối hợp đơn giản, như bắt bóng hoặc làm theo vũ đạo, cũng mang lại những lợi ích này cho não bộ.

Sự kiên trì tốt hơn cường độ

Bạn không cần phải là một vận động viên để thấy được những lợi ích về nhận thức. Những đợt hoạt động ngắn, thường xuyên—20 đến 30 phút hầu hết các ngày trong tuần—thường hiệu quả hơn những buổi tập luyện cường độ cao, không thường xuyên. Ví dụ, một buổi đi bộ nhanh 15 phút vào buổi sáng, tiếp theo là một bài tập giãn cơ nhẹ vào buổi tối, có thể hiệu quả hơn một buổi tập 90 phút duy nhất vào cuối tuần. Điều quan trọng là duy trì sự tham gia thường xuyên, thử thách cả thể chất và tinh thần mà không gây mệt mỏi hay chấn thương. Sự kiên trì cho phép não bộ thích nghi dần dần và hình thành các đường dẫn thần kinh bền vững.

Quan điểm của chuyên gia

Wendy Suzuki, nhà thần kinh học và trưởng khoa nghệ thuật và khoa học của đại học NYU, cho rằng hoạt động thể chất là điều có tác động tích cực nhất đến não bộ mà bạn có thể làm ngay hôm nay vì nó có tác động tức thì đến tâm trạng và sự tập trung, đồng thời bảo vệ não bộ khỏi các bệnh như Alzheimer và chứng mất trí nhớ về lâu dài.

Biến việc tập luyện trở nên thú vị sẽ đảm bảo lợi ích lâu dài

Những bài tập rèn luyện trí não tốt nhất là những bài tập mà bạn thực sự mong chờ. Hãy chọn những hoạt động mang lại niềm vui—có thể là một lớp học khiêu vũ với bạn bè, một buổi bơi buổi sáng, hoặc một trận bóng chuyền giao hữu hàng tuần. Những hoạt động thú vị sẽ dễ duy trì hơn, đảm bảo não bộ luôn được kích hoạt trong nhiều tháng và nhiều năm. Khi thể thao trở nên thú vị, chúng sẽ trở thành một phần lối sống của bạn chứ không phải là một việc vất vả, mang lại cho bạn cả lợi ích về thể chất và tinh thần một cách dễ dàng.

Việc giữ cho trí não luôn minh mẫn không đòi hỏi những bài tập phức tạp hay thiết bị đắt tiền. Bằng cách kết hợp các môn thể thao giúp tăng lưu lượng máu, kích thích sự phát triển của tế bào thần kinh, giảm căng thẳng, khuyến khích tương tác xã hội và thử thách khả năng phối hợp, bạn sẽ tạo ra một cơ chế tự nhiên chống lại sự suy giảm nhận thức. Mỗi trận đấu, mỗi vòng bơi hay mỗi bước nhảy đều không chỉ đơn thuần là vận động—mà còn là cách để tăng cường trí nhớ, sự tập trung và sự nhanh nhẹn về tinh thần.

Vì vậy, hãy chọn một hoạt động khiến bạn hứng thú, bắt đầu từ những việc nhỏ và hãy xem việc vận động cơ thể sẽ giúp tâm trí bạn luôn minh mẫn như thế nào trong nhiều năm tới.