Tảo thường bị nhìn nhận không mấy tích cực, nhưng khi được quản lý đúng cách, tảo xanh có thể trở thành một yếu tố sống động và hữu ích trong bể cá hoặc hồ nước trang trí.
Màu xanh tươi sáng của tảo mang lại vẻ đẹp tự nhiên, đồng thời còn hỗ trợ hệ sinh thái thủy sinh bằng cách tạo ra oxy. Việc quan sát cách tảo phát triển và phản ứng với môi trường xung quanh cũng có thể mang lại cảm giác thư giãn và đầy hứng thú.
Lựa chọn môi trường phù hợp
Tảo xanh phát triển tốt trong môi trường có ánh sáng đầy đủ và dinh dưỡng cân bằng.
1. Điều kiện ánh sáng
Đặt tảo ở nơi có ánh sáng gián tiếp từ mặt trời hoặc dưới đèn bể cá trong khoảng 8–12 giờ mỗi ngày. Thiếu sáng sẽ làm tảo phát triển chậm, trong khi ánh sáng quá mạnh có thể gây bùng phát mất kiểm soát. Ví dụ, đặt thảm tảo gần cửa sổ hướng bắc hoặc dưới đèn LED bể cá có hẹn giờ sẽ giúp duy trì tốc độ sinh trưởng ổn định.
2. Chất lượng nước
Tảo cần nguồn nước sạch và giàu oxy. Hãy thường xuyên kiểm tra độ pH, lý tưởng trong khoảng trung tính từ 6,5 đến 7,5. Sử dụng nước đã lọc giúp hạn chế tạp chất làm cản trở sự phát triển. Với bể cá, nên thay một lượng nước nhỏ mỗi tuần để giữ nước trong và cân bằng dưỡng chất.
3. Nhiệt độ
Tảo xanh ưa nhiệt độ ôn hòa, khoảng 20–25°C. Một bộ sưởi nhỏ cho bể cá hoặc tạo bóng râm cho hồ ngoài trời sẽ giúp ổn định nhiệt độ và giảm căng thẳng cho tảo.
Dinh dưỡng và quản lý chất dinh dưỡng
Tảo sử dụng các chất dinh dưỡng trong nước để phát triển, nhưng dư thừa có thể gây mất cân bằng.
1. Dinh dưỡng tự nhiên
Thêm vài giọt phân bón dạng lỏng cho cây thủy sinh vào bể cá có thể thúc đẩy tảo phát triển khỏe mạnh. Hãy đảm bảo phân bón có chứa nitơ và phốt pho, nhưng tránh dùng quá nhiều vì có thể khiến tảo sinh sôi quá mức. Với hồ ngoài trời, vật liệu thực vật đã ủ hoai sẽ giải phóng dưỡng chất từ từ theo thời gian.
2. Kiểm soát dinh dưỡng dư thừa
Lượng dưỡng chất quá cao dễ dẫn đến hiện tượng tảo bùng phát mạnh, lấn át các loài cây khác. Có thể thả thêm các loại thực vật thủy sinh nhỏ như bèo để hấp thụ bớt dưỡng chất, giúp tảo phát triển cân bằng hơn. Cách này đồng thời tạo nên một hệ thống lọc tự nhiên.
3. Bổ sung nguồn carbon
Tảo xanh hưởng lợi từ lượng carbon hòa tan trong nước. Trong bể cá, có thể dùng bộ khuếch tán khí hoặc cho một lượng rất nhỏ baking soda để duy trì mức carbon phù hợp. Với môi trường ngoài trời, đảm bảo nước có sự lưu thông nhẹ sẽ giúp tảo hấp thụ carbon tự nhiên từ không khí.
Bảo dưỡng và kiểm soát sinh trưởng
Quản lý tảo đúng cách giúp chúng khỏe mạnh và giữ được tính thẩm mỹ.
1. Tỉa và thu hoạch
Thường xuyên cắt tỉa các mảng tảo quá dày để tránh hiện tượng tảo tự che phủ hoặc làm tối các cây thủy sinh khác. Dùng kéo sạch cắt từng phần nhỏ, chừa lại đủ lượng tảo để tiếp tục phát triển. Ví dụ, cắt khoảng một phần ba thảm tảo mỗi tuần sẽ giúp tảo xanh tốt mà không bị phát triển quá mức.
2. Làm sạch bề mặt
Tảo có thể bám vào kính bể hoặc đá trong hồ. Hãy nhẹ nhàng chà các bề mặt này bằng bàn chải mềm để tránh tích tụ, nhưng không nên cạo mạnh vì có thể làm tổn thương tế bào tảo. Một chiếc bàn chải đánh răng cũ rất phù hợp cho bề mặt nhỏ trong bể cá.
3. Theo dõi dòng nước
Trong bể cá hoặc tiểu cảnh nước, cần đảm bảo nước được lưu thông đều. Những khu vực nước tù có thể khiến tảo chết cục bộ, gây mùi khó chịu. Một máy bơm nhỏ hoặc khuấy nhẹ bằng vợt sẽ giúp tảo phát triển đồng đều hơn.
Ngăn ngừa sinh vật gây hại và tạp chất
Nếu không được quản lý, tảo có thể thu hút các sinh vật không mong muốn.
1. Tránh đưa sinh vật gây hại vào bể
Trước khi cho tảo vào bể cá, hãy rửa sạch để loại bỏ côn trùng hoặc trứng bám theo. Với hồ ngoài trời, có thể dùng lưới che để ngăn chim hoặc loài gặm nhấm làm xáo trộn tảo.
2. Sử dụng biện pháp tự nhiên
Nếu ốc hoặc các sinh vật nhỏ khác ăn tảo quá nhiều, hãy đưa vào các loài thiên địch tự nhiên hoặc bắt bỏ thủ công. Ví dụ, một số loài tép nước ngọt có thể giúp làm sạch tảo mà vẫn giữ được phần lớn thảm tảo nguyên vẹn.
3. Giám sát chất lượng nước
Sinh vật gây hại thường phát triển mạnh trong môi trường nước kém chất lượng. Việc thường xuyên theo dõi độ pH, hàm lượng dinh dưỡng và nhiệt độ sẽ giúp hạn chế sự xuất hiện của chúng.
Quan sát tảo xanh phát triển có thể mang lại cảm giác hài lòng bất ngờ. Những mảng xanh tươi tạo nên môi trường sinh động và tự nhiên cho bể cá hoặc hồ nước, đồng thời hỗ trợ đời sống thủy sinh. Chỉ cần chú ý đến ánh sáng, dinh dưỡng và việc bảo dưỡng định kỳ, tảo sẽ sinh trưởng khỏe mạnh, góp phần nâng cao vẻ đẹp và sự cân bằng cho không gian nước của bạn. Việc duy trì những kiểm tra nhỏ hằng ngày hoặc hằng tuần sẽ giúp tảo luôn tươi tốt, biến một sinh vật đơn giản thành điểm nhấn sống động cho hệ sinh thái thu nhỏ.
