Tháng 2 năm 2021, sứ mệnh Mars 2020 của NASA đã đạt được một cột mốc quan trọng với việc tàu thăm dò Perseverance hạ cánh thành công xuống miệng núi lửa Jezero trên bề mặt sao Hỏa.

Chiếc xe tự hành đáng chú ý này đã thực hiện sứ mệnh khám phá những bí ẩn của Sao Hỏa, và phát hiện mới nhất của nó thực sự mang tính đột phá. Perseverance đã tìm thấy các phân tử hữu cơ được bảo tồn tốt trên Sao Hỏa, mở ra khả năng về sự sống trong quá khứ trên hành tinh này và nâng cao hiểu biết của chúng ta về môi trường Sao Hỏa.

Hành trình tìm kiếm các phân tử hữu cơ

Một trong những mục tiêu chính của sứ mệnh Perseverance là tìm kiếm dấu hiệu của sự sống cổ đại trên sao Hỏa. Mặc dù tàu thám hiểm không được trang bị để trực tiếp phát hiện các dạng sống, nhưng nó có thể phân tích địa chất sao Hỏa và thu thập các mẫu có thể chứa dấu vết của các phân tử hữu cơ—các hợp chất dựa trên carbon là những khối cấu tạo thiết yếu của sự sống như chúng ta biết.

Miệng núi lửa Jezero được chọn làm địa điểm hạ cánh của tàu thám hiểm vì tầm quan trọng về địa chất của nó. Nơi đây từng là một hồ nước, và các nhà khoa học tin rằng nó có thể đã lưu giữ những tàn tích của sự sống cổ đại trên sao Hỏa nếu nó từng tồn tại. Tàu Perseverance được thiết kế với một loạt các thiết bị khoa học tiên tiến, bao gồm Hệ thống Lưu trữ Mẫu vật và SuperCam, để nghiên cứu đá và đất của miệng núi lửa Jezero.

Khám phá

Vào tháng 9 năm 2021, Perseverance đã thu thập mẫu lõi đá đầu tiên, sau đó được niêm phong trong một thùng chứa kín khí. Mẫu vật, được đặt tên là "Montdenier", được chọn vì nó đại diện cho một vị trí thú vị bên trong miệng núi lửa, nơi các thiết bị của tàu thám hiểm đã phát hiện ra các thành phần khoáng chất đáng chú ý.

Sau khi phân tích mẫu Montdenier, các nhà khoa học đã vô cùng kinh ngạc khi phát hiện các phân tử hữu cơ được bảo tồn tốt nằm sâu trong đá sao Hỏa. Những phân tử này là một mảnh ghép đầy hứa hẹn trong hành trình tìm hiểu khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái đất. Chúng cung cấp bằng chứng thuyết phục cho thấy sao Hỏa có thể đã từng sở hữu những điều kiện cần thiết cho sự sống tồn tại trong quá khứ xa xôi.

Ý nghĩa của các phân tử hữu cơ

Việc phát hiện ra các phân tử hữu cơ trên sao Hỏa là một cột mốc quan trọng vì nhiều lý do:

Sự sống như con người biết: Các phân tử hữu cơ là những khối xây dựng nên sự sống trên Trái đất. Mặc dù sự hiện diện của chúng không đảm bảo sự tồn tại của sự sống trong quá khứ trên sao Hỏa, nhưng nó cho thấy hành tinh này có những thành phần cần thiết để sự sống xuất hiện vào một thời điểm nào đó trong lịch sử của nó.

Sự bảo tồn: Việc các phân tử hữu cơ này được bảo tồn tốt trong hàng tỷ năm là điều đáng chú ý. Bầu khí quyển mỏng và thiếu từ trường bảo vệ của sao Hỏa khiến bề mặt của nó tiếp xúc với bức xạ khắc nghiệt và tia vũ trụ, có thể phân hủy các hợp chất hữu cơ. Sự bảo tồn của các phân tử này cho thấy các quá trình địa chất độc đáo đang diễn ra.

Khám phá tương lai: Phát hiện của Perseverance sẽ định hướng các sứ mệnh tương lai đến sao Hỏa. Các nhà khoa học sẽ háo hức khám phá những khu vực có đặc điểm địa chất tương tự để tìm kiếm thêm các phân tử hữu cơ và những dấu hiệu tiềm năng của sự sống cổ đại.

Mối liên hệ Trái đất - Sao Hỏa: Nghiên cứu địa chất của sao Hỏa và sự hiện diện của các phân tử hữu cơ có thể cung cấp những hiểu biết quý giá về lịch sử hệ mặt trời của chúng ta. Nó cũng có thể cung cấp manh mối về khả năng chuyển giao sự sống giữa các hành tinh, một lý thuyết được gọi là thuyết panspermia.

Thách thức và các bước tiếp theo

Mặc dù việc phát hiện các phân tử hữu cơ trên sao Hỏa là một bước đột phá, nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp. Các nhà khoa học vẫn đang nỗ lực xác định bản chất và nguồn gốc chính xác của các hợp chất này. Ngoài ra, họ đang nghiên cứu xem liệu các phân tử này có phải là tàn dư của sự sống cổ đại trên sao Hỏa hay là kết quả của các quá trình phi sinh học.

Tàu thăm dò Perseverance sẽ tiếp tục sứ mệnh thu thập thêm mẫu vật, tăng cơ hội tìm thấy thêm các phân tử hữu cơ và làm sáng tỏ hơn nữa lịch sử của sao Hỏa. Các sứ mệnh trong tương lai, chẳng hạn như sứ mệnh Thu hồi Mẫu vật Sao Hỏa hợp tác với Cơ quan Vũ trụ Châu Âu, nhằm mục đích đưa những mẫu vật được thu thập cẩn thận này trở lại Trái đất để phân tích sâu hơn.

Tàu thám hiểm Perseverance của NASA đã thực hiện một khám phá đáng kinh ngạc trên sao Hỏa, khai quật được các phân tử hữu cơ được bảo tồn tốt, hứa hẹn sẽ viết lại hiểu biết của chúng ta về lịch sử của Hành tinh Đỏ. Mặc dù sự hiện diện của các hợp chất này không chứng minh sự sống trong quá khứ, nhưng nó làm nổi bật tiềm năng về các điều kiện thuận lợi cho sự sống trên sao Hỏa hàng tỷ năm trước. Khi Perseverance tiếp tục cuộc thám hiểm và với các sứ mệnh tương lai sắp tới, những bí ẩn của sao Hỏa đang dần được hé mở, và giấc mơ tìm thấy bằng chứng về sự sống ngoài Trái đất ngày càng trở nên hấp dẫn hơn.