Chúng ta đã bao giờ tự hỏi vì sao mình lại sẵn sàng đặt bản thân vào trải nghiệm đầy ám ảnh của những bộ phim kinh dị? Dù nỗi sợ hãi, cảm giác rùng rợn và căng thẳng luôn hiện hữu, rất nhiều người trong chúng ta vẫn bị thể loại này cuốn hút.
Từ bầu không khí lạnh sống lưng, những cú hù giật mình bất ngờ cho đến các sinh vật quái dị đáng sợ, phim kinh dị có một cách rất riêng để chiếm trọn sự chú ý và cảm xúc của người xem.
Nhưng điều gì thực sự khiến những bộ phim này trở nên hấp dẫn đến vậy? Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá góc nhìn tâm lý học đằng sau việc vì sao con người lại thích trải nghiệm nỗi sợ trong một môi trường được kiểm soát.
Một trong những lý do khiến chúng ta yêu thích phim kinh dị nằm ở khái niệm “nỗi sợ được kiểm soát”. Khi xem phim, chúng ta luôn ý thức rằng tất cả chỉ là hư cấu. Chính cảm giác an toàn này cho phép ta khám phá những cảm xúc và trải nghiệm mà ngoài đời thực ta thường né tránh. Sự hồi hộp của nỗi sợ trong trường hợp này tương tự như khi chơi tàu lượn siêu tốc — dữ dội, phấn khích và đáng sợ, nhưng ta vẫn vững vàng trong chiếc ghế an toàn của mình.
Trong tâm lý học, trạng thái này được gọi là “nỗi sợ không kèm nguy hiểm”. Cơ thể ta vẫn phản ứng đầy đủ trước nỗi sợ: tim đập nhanh, tay toát mồ hôi, adrenaline dâng trào — nhưng ta biết rằng không có mối đe dọa thực sự nào đến sự an toàn của mình. Trải nghiệm nỗi sợ mô phỏng này cho phép ta kích hoạt phản xạ “chiến đấu hoặc bỏ chạy” mà không phải đối mặt với nguy hiểm thật, tạo nên một cảm giác vừa căng thẳng vừa khoái cảm.
Một lý do khác khiến phim kinh dị hấp dẫn chính là cơn “bùng nổ” adrenaline mà chúng mang lại. Khi đối diện với nỗi sợ, cơ thể tiết ra adrenaline — một loại hormone xuất hiện trong các tình huống căng thẳng hoặc nguy hiểm, giúp chúng ta phản ứng nhanh hơn, tim đập mạnh hơn và năng lượng tăng cao.
Khi xem phim kinh dị, cơ thể chúng ta không phân biệt được đâu là thật, đâu là giả. Chỉ cần sự chờ đợi cho một cú hù bất ngờ hay bầu không khí căng thẳng kéo dài cũng đủ để kích hoạt adrenaline, khiến ta cảm thấy tỉnh táo và “sống” hơn bao giờ hết. Với nhiều người, cảm giác này trở nên gây nghiện — một lối thoát nhanh chóng khỏi nhịp sống thường nhật, nơi ta được trải nghiệm những cảm xúc mãnh liệt trong một không gian an toàn và có kiểm soát.
Nỗi sợ còn đóng vai trò quan trọng trong việc giải phóng cảm xúc. Khái niệm “thanh lọc cảm xúc”, bắt nguồn từ kịch nghệ Hy Lạp cổ đại, dùng để chỉ trạng thái giải tỏa nội tâm khi con người đối diện với những cảm xúc mãnh liệt. Phim kinh dị tạo điều kiện để chúng ta trút bỏ những cảm xúc bị dồn nén như lo âu, căng thẳng hay sợ hãi theo một cách có cấu trúc và an toàn.
Khi đối mặt với quái vật, hồn ma hay những điều không thể lý giải trên màn ảnh, ở một khía cạnh nào đó, chúng ta đang đối diện với chính những nỗi sợ sâu kín bên trong mình. Bộ phim trở thành không gian nơi ta có thể chạm tới những suy nghĩ tăm tối nhất mà không phải gánh chịu hậu quả ngoài đời thực. Sau khi trải qua cảm giác kinh hoàng, ta thường cảm thấy nhẹ nhõm và thỏa mãn vì đã “sống sót” qua trải nghiệm đó. Sự giải tỏa này mang lại cảm giác thanh lọc tinh thần, tương tự như sau một trận khóc thật đã.
Không thể không nhắc đến khía cạnh xã hội của phim kinh dị. Nhiều người chọn xem thể loại này cùng bạn bè hoặc gia đình, và việc cùng nhau sợ hãi lại có thể gắn kết mọi người hơn. Những tiếng hét đồng loạt trước một cảnh giật mình hay những tràng cười sau phản ứng của người bên cạnh khiến trải nghiệm trở nên thú vị và đáng nhớ hơn.
Bên cạnh đó, phim kinh dị còn phản ánh nỗi lo và bất an của xã hội tại từng thời điểm. Nỗi sợ về công nghệ, dịch bệnh hay những điều chưa biết thường được đưa lên màn ảnh như một tấm gương phản chiếu tâm lý tập thể. Thông qua phim kinh dị, chúng ta có cơ hội khám phá và thảo luận về những vấn đề này một cách an toàn và cuốn hút. Việc cùng nhau đối diện với nỗi sợ tạo nên cảm giác cộng đồng, nơi những chủ đề khó nói được chia sẻ và cảm nhận chung.
Phim kinh dị còn đánh trúng sự tò mò bẩm sinh của con người đối với những điều vượt ngoài hiểu biết. Quái vật, linh hồn hay các hiện tượng siêu nhiên chính là hiện thân cho khát khao khám phá ranh giới giữa thực tại và trí tưởng tượng.
Dù biết rằng điều chưa biết luôn tiềm ẩn nguy hiểm, sự tò mò vẫn thôi thúc chúng ta tiến gần hơn. Đây là cách con người thử thách giới hạn tâm lý và cảm xúc của bản thân trong một không gian an toàn. Qua phim kinh dị, chúng ta được “chạm” vào những bí ẩn của vũ trụ — từ những cuộc chạm trán với hồn ma cho đến các sinh thể ngoài thế giới loài người mà không cần rời khỏi chỗ ngồi của mình.
Vậy vì sao chúng ta vẫn không ngừng xem phim kinh dị, dù biết rằng chúng sẽ khiến ta sợ hãi? Có lẽ bởi vì thể loại này cho phép ta trải nghiệm nỗi sợ một cách an toàn, kích hoạt cơn hưng phấn adrenaline mạnh mẽ và mang đến cơ hội giải tỏa cảm xúc. Chúng ta khao khát cảm giác hồi hộp, sự thanh lọc tinh thần và hành trình khám phá những điều chưa biết — tất cả đều diễn ra ngay trong không gian quen thuộc của phòng khách.
Sau cùng, phim kinh dị mang lại nhiều hơn là nỗi sợ. Chúng giúp ta soi chiếu cảm xúc của chính mình, đối diện với những bất an sâu kín và kết nối với người khác. Nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng nỗi sợ đôi khi lại trở thành nguồn giải trí, chữa lành và gắn kết. Vì thế, lần tới khi bạn háo hức chờ đợi một bộ phim đáng sợ, có lẽ bạn đang ôm trọn một phần rất riêng của bản thân — điều mà khó có trải nghiệm nào khác mang lại.