Nếu bạn từng quan sát một con cú qua cửa sổ khu rừng hoặc sân sau vào ban đêm, bạn có thể thấy nó dường như luôn thức, lặng lẽ quan sát mọi thứ.
Chim cú nổi tiếng là loài săn mồi ban đêm đầy cảnh giác, khiến nhiều người tự hỏi: liệu chúng có bao giờ ngủ không? Câu trả lời là có – nhưng kiểu ngủ của chúng được điều chỉnh để phù hợp với lối sống về đêm.
Lối sống về đêm
Cú chủ yếu hoạt động vào ban đêm, điều đó có nghĩa là lịch ngủ của chúng ngược lại với hầu hết các loài động vật hoạt động ban ngày.
1. Nghỉ ngơi ban ngày – Ban ngày, cú lui về những nơi ẩn nấp như cành cây, hốc cây hoặc khu vực mái nhà kín đáo. Ở đây, chúng giữ yên lặng và bất động, tiết kiệm năng lượng cho việc săn mồi ban đêm. Đối với những người quan sát chim, việc phát hiện một con cú đang nghỉ ngơi ban ngày thường đòi hỏi sự kiên nhẫn và quan sát cẩn thận, vì bộ lông của chúng hòa lẫn vào môi trường xung quanh.
2. Hoạt động ban đêm – Khi mặt trời lặn, cú trở nên cảnh giác, sử dụng thị giác và thính giác đặc biệt của mình để định vị con mồi. Thời gian hoạt động ban đêm của chúng khiến người ta có cảm giác như chúng không bao giờ ngủ, nhưng thực tế chúng nghỉ ngơi trong thời gian dài vào ban ngày.
Ngủ nhẹ và sự tỉnh táo
Cú đã tiến hóa để cân bằng giữa nghỉ ngơi và cảnh giác.
1. Khả năng ngủ nửa tỉnh nửa mê – Một số nghiên cứu cho thấy cú có thể ngủ ở trạng thái nhẹ trong khi vẫn giữ được sự tỉnh táo nhất định đối với âm thanh và chuyển động xung quanh. Điều này cho phép chúng nghỉ ngơi mà không hoàn toàn mất đi nhận thức về kẻ săn mồi hoặc đối thủ.
2. Ngủ ngắn – Ngay cả vào ban đêm, cú cũng có thể ngủ những giấc ngắn trên cành cây, đặc biệt là giữa các lần săn mồi. Những giấc nghỉ ngắn này giúp duy trì năng lượng mà không làm giảm hiệu quả săn mồi. Quan sát những con cú nuôi nhốt cho thấy đôi khi chúng nhắm mắt trong giây lát trong khi vẫn phản ứng nhanh chóng với chuyển động.
Sự thích nghi để tiết kiệm năng lượng
Ngủ ở những nơi kín đáo và trong thời gian giới hạn giúp cú sống sót trong môi trường khắc nghiệt.
1. Ngụy trang khi nghỉ ngơi – Lông của chúng thường bắt chước vỏ cây hoặc tán lá, giúp việc nghỉ ngơi ban ngày an toàn hơn. Điều này làm giảm nhu cầu ngủ sâu ở những khu vực hoàn toàn lộ thiên, giảm nguy cơ bị săn mồi.
2. Lịch trình linh hoạt – Ở một số loài, đặc biệt là ở các vùng phía bắc có ngày hè dài, cú có thể điều chỉnh thời gian nghỉ ngơi của chúng để săn mồi vào giờ chạng vạng khi có con mồi, thể hiện kiểu ngủ thích nghi.
Những quan niệm sai lầm của con người khi quan sát
Vì cú thường chỉ xuất hiện vào ban đêm, nên con người thường cho rằng chúng luôn thức.
1. Sự tỉnh táo được cảm nhận – Một con cú ngồi bất động trên cây vào ban ngày có vẻ như đang tỉnh táo, nhưng rất có thể nó đang trong trạng thái nghỉ ngơi. Sự tĩnh lặng và tư thế im lặng của chúng giúp tiết kiệm năng lượng trong khi vẫn nhận thức được môi trường xung quanh.
2. Hành vi của cú nuôi nhốt – Trong môi trường phục hồi chức năng hoặc chuồng chim, cú cũng có những hành vi tương tự: nghỉ ngơi vào ban ngày và hoạt động vào ban đêm. Người quan sát có thể nhận thấy những chuyển động nhỏ hoặc chớp mắt, cho thấy chúng đang ngủ nhưng vẫn phần nào nhận thức được môi trường xung quanh.
Cú có ngủ – chúng chỉ ngủ theo lịch trình riêng của mình. Thói quen hoạt động về đêm, khả năng ngụy trang và khả năng nghỉ ngơi nhẹ nhàng trong khi vẫn tỉnh táo cho phép chúng phát triển mạnh mẽ như những thợ săn ban đêm. Lần tới khi bạn nhìn thấy một con cú đậu yên lặng vào ban ngày, hãy nhớ rằng nó không hề phớt lờ thế giới – nó đang nghỉ ngơi theo cách hoàn toàn phù hợp với lối sống của nó.
