Tôi thức dậy trước lúc bình minh trong một chuyến leo núi giữa mùa đông. Hơi thở mờ đi trong luồng sáng của chiếc đèn đội đầu. Khi ánh sáng xám nhạt đầu tiên thấm dần lên bầu trời, tôi ngẩng đầu nhìn rồi sững lại.
Mỗi cành cây, cọng lá, từng chiếc kim thông xung quanh đều được bao phủ bởi một lớp trắng dày, xốp, lấp lánh như lông vũ. Đó không phải là tuyết. Khu rừng hoàn toàn tĩnh lặng, khoác lên mình một lớp áo kỳ ảo như đến từ thế giới khác.
Không khí đứng yên, lạnh buốt đến thấu da. Trong khoảnh khắc ấy, tôi không chỉ đứng giữa một khu rừng; tôi đang ở bên trong một tác phẩm nghệ thuật khổng lồ của tự nhiên, được tạo nên từ băng và không khí. Đó chính là phép màu của cảnh quan sương băng rime—một hiện tượng vừa chính xác trong cách hình thành, vừa mong manh và siêu thực trong vẻ đẹp.
Công Thức Chính Xác Tạo Nên Những “Lông Băng”
Sương băng rime không phải là lớp sương giá thông thường buổi sáng. Nó chỉ hình thành khi hội tụ một chuỗi điều kiện khí quyển rất đặc biệt và khá hiếm. Trước hết, cần có các giọt nước siêu lạnh—những giọt nước li ti trong sương mù hoặc mây thấp vẫn ở trạng thái lỏng dù nhiệt độ đã xuống dưới điểm đóng băng sâu (thường trong khoảng từ -18°C đến -29°C). Tiếp theo, phải có lớp sương mù lạnh tồn tại liên tục, chứ không chỉ là không khí lạnh, bởi chính sương mù này cung cấp nguồn giọt nước siêu lạnh không ngừng. Điều kiện thứ ba, và cũng là yếu tố then chốt, là gió mạnh và ổn định. Gió đóng vai trò như người thợ điêu khắc chính. Khi gió đẩy sương mù siêu lạnh va chạm vào một vật thể rắn như cành cây, cột hàng rào hay thậm chí một chiếc giày leo núi để ngoài trời, các giọt nước lập tức đông cứng ngay khi chạm vào. Chúng không kịp lan ra thành băng trong suốt mà giữ lại các túi không khí li ti, tạo nên kết cấu trắng đục, xốp và hạt đặc trưng. Hướng gió quyết định hình dạng phát triển: sương băng rime luôn bám ở phía đón gió, dần xây nên những cấu trúc như lông vũ tinh xảo, có thể dài từ vài xen-ti-mét đến cả mét sau nhiều giờ, vươn ra như những ngón tay băng hướng thẳng vào luồng gió.
Nơi Những “Khu Rừng Ma” Hình Thành
Dù đôi khi bạn có thể thấy sương băng rime bám trên hộp thư hay biển báo, những cảnh quan rime thực sự—nơi hiện tượng này chiếm trọn tầm nhìn—chỉ xuất hiện ở những bối cảnh địa lý đặc thù và thường rất ngoạn mục. Tiêu biểu nhất là các sống núi và đỉnh núi cao. Những ngọn núi vươn vào tầng mây ổn định, như ở dãy An-pơ hay dãy Rocky, có thể bị bao phủ bởi rime dày suốt nhiều ngày, tạo nên thế giới đông cứng siêu thực, nơi mọi tảng đá hay cột chỉ dẫn đều biến thành tượng băng. Một địa điểm lý tưởng khác là các vùng ven biển nhiều gió ở khu vực địa cực hoặc cận địa cực. Khi sương mù biển ẩm, tương đối ấm, gặp khối không khí Bắc Cực lạnh thổi từ đất liền ra, điều kiện hoàn hảo cho rime hàng hải xuất hiện, phủ trắng toàn bộ đường bờ và tạo nên những “khu rừng băng” trên các vách ven biển. Tinh tế hơn nhưng không kém phần đẹp mắt là những cánh rừng lá kim ở độ cao lớn, thường được gọi là “rừng sương giá”. Tại đây, sương mù lắng đọng giữa các tán cây, còn cấu trúc dày đặc của cành và lá kim tạo vô số bề mặt cho rime bám vào, hình thành khung cảnh tĩnh lặng, trắng trên nền xanh, tựa như một thánh đường băng giá.
Cảnh Quan Của Những Cực Đoan Mong Manh
Trải nghiệm một cảnh quan sương băng rime là chứng kiến sự đối lập và mong manh sâu sắc của tự nhiên. Điều gây ấn tượng mạnh nhất chính là sự im lặng kỳ lạ và tuyệt đối. Lớp băng dày hấp thụ mọi âm thanh; bạn chỉ còn nghe thấy nhịp tim và hơi thở của chính mình. Về mặt thị giác, cảnh tượng này tạo ra sự tương phản và kết cấu cực đoan: lớp băng trắng xốp, mềm như nhung nổi bật trên nền vỏ cây và đá tối màu, góc cạnh—một giấc mơ đối với nhiếp ảnh gia, khi những đường nét vốn vô hình nay được tôn lên rõ rệt. Thế nhưng, vẻ đẹp ấy lại vô cùng mong manh và ngắn ngủi. Toàn bộ khung cảnh phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ. Chỉ cần hơi ấm tăng nhẹ, gió đổi chiều hoặc mặt trời ló rạng, mọi thứ như bị bật công tắc. Sương băng rime không tan chảy thành nước mà thăng hoa—chuyển trực tiếp từ thể rắn sang hơi nước. Chỉ trong vài phút, những tác phẩm băng ma mị có thể biến mất không dấu vết, để lại những cành cây nhỏ giọt như bằng chứng duy nhất cho sự hiện diện thoáng qua của chúng.
Bước đi trong một cảnh quan rime giống như được trao vé vào một buổi trình diễn mà thiên nhiên chỉ tổ chức khi mọi yếu tố hậu trường đồng loạt ăn khớp. Nó dạy ta trân trọng không chỉ sự hùng vĩ, mà cả nét tinh tế; không chỉ sự bền vững, mà cả nghệ thuật tuyệt đẹp của khoảnh khắc. Đó là lời nhắc rằng một trong những vẻ đẹp ngoạn mục nhất của thế giới không được tạc bằng đá, mà được thì thầm tạo nên trong hơi gió băng giá, chờ đợi bất kỳ ai sẵn sàng bước vào buổi sớm lạnh lẽo, tĩnh lặng để chiêm ngưỡng. Và ký ức về khu rừng trắng mịn như nhung ấy, tôi nhận ra, vẫn ở lại rất lâu sau khi lớp băng đã trở về với bầu trời.
