Khi trồng cây trong nhà, nhiều người thường lo lắng rằng cây có thể thải ra khí cacbonic vào ban đêm, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng không khí.

Tuy nhiên, xương rồng lại là một ngoại lệ đáng chú ý. Thay vì làm ô nhiễm không khí, xương rồng còn giúp tăng nồng độ ion âm, khiến bầu không khí trở nên trong lành hơn và góp phần cải thiện cảm giác dễ chịu, thư thái cho con người.

Nổi tiếng với sức sống bền bỉ và hình dáng đặc trưng, xương rồng là loại cây quen thuộc trên ban công, bàn làm việc văn phòng hay trong các khu vườn công cộng. Ẩn sau những chiếc gai cứng cáp và những lần nở hoa rực rỡ hiếm hoi là rất nhiều bí mật thú vị ít ai ngờ tới.

Xương rồng bao gồm hơn 2.000 loài, phân bố chủ yếu tại các vùng khô hạn của Nam Mỹ, châu Phi, Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc. Phần thân mọng nước của cây có khả năng tích trữ lượng nước lớn, trong khi lá đã tiến hóa thành gai nhọn nhằm giảm sự thoát hơi nước. Chính sự thích nghi này giúp xương rồng có thể tồn tại và tiếp tục sinh trưởng ngay cả trong điều kiện khô hạn khắc nghiệt, xứng đáng với danh hiệu “chuyên gia sinh tồn của thế giới thực vật.”

Không chỉ thích nghi tốt với khí hậu khô hạn, xương rồng còn sở hữu cơ chế hô hấp đặc biệt. Vào ban đêm, cây hấp thụ khí cacbonic thông qua cơ chế điều tiết khí khổng, đồng thời giải phóng oxy và làm gia tăng lượng ion âm trong không khí. Nhờ đó, việc đặt xương rồng trong nhà có thể giúp làm sạch không khí, đặc biệt là vào ban đêm, mang lại môi trường sống trong lành và dễ chịu hơn cho con người.

Xét về mặt y học, xương rồng cũng mang lại nhiều giá trị đáng chú ý. Theo sách Bản thảo cương mục bổ di, xương rồng có tính mát, vị nhạt, được cho là có tác dụng hoạt huyết, thanh nhiệt giải độc, tiêu sưng giảm đau. Loài cây này có thể được dùng cả đường uống lẫn đắp ngoài để hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh khác nhau, bao gồm các tình trạng viêm phổ biến như viêm tuyến vú hay viêm tuyến mang tai.

Các nghiên cứu hiện đại còn cho thấy chiết xuất từ xương rồng có đặc tính kháng khuẩn và chống viêm, giúp ức chế hiệu quả sự phát triển của vi khuẩn như tụ cầu vàng và trực khuẩn đại tràng. Ngoài ra, chiết xuất xương rồng còn thể hiện hoạt tính kháng virus thông qua việc ức chế sự nhân lên của virus mang vật chất di truyền ADN và ARN, góp phần hỗ trợ cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng.

Một công dụng nổi bật khác của xương rồng là khả năng hạ đường huyết. Ngay từ năm 1925, các nghiên cứu đã phát hiện chiết xuất xương rồng có thể làm giảm lượng đường trong máu. Tại một số khu vực như Mexico và nhiều vùng ở Trung Quốc, xương rồng thậm chí còn được chế biến thành viên nén hoặc thuốc uống để hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất này có thể cải thiện quá trình chuyển hóa glucose ở bệnh nhân tiểu đường tuýp 2, mở ra hướng tiếp cận tự nhiên đầy triển vọng trong việc kiểm soát đường huyết.

Trong chăm sóc tại nhà, xương rồng là loại cây dễ trồng, ưa nắng và chịu hạn tốt, rất phù hợp với ban công nhiều ánh sáng. Nhiệt độ lý tưởng cho xương rồng sinh trưởng nằm trong khoảng 20–30°C, với nhu cầu ánh sáng mạnh vào ban ngày và có sự chênh lệch nhiệt độ nhẹ giữa ngày và đêm. Vào mùa xuân và mùa thu, việc tưới nước nên tuân theo nguyên tắc “đất khô mới tưới.”

Trong giai đoạn sinh trưởng mạnh từ tháng 6 đến tháng 8, xương rồng thường cần được tưới đẫm vào buổi sáng; buổi tối có thể tưới bổ sung tùy theo thời tiết. Nếu muốn cây phát triển nhanh hoặc ra nhiều chồi, có thể tăng lượng nước tưới; ngược lại, nếu muốn kiểm soát kích thước cây hoặc kích thích ra hoa, nên giảm tưới. Ngoại trừ ánh nắng gay gắt vào giữa trưa mùa hè, xương rồng có thể phơi nắng trực tiếp mà không gặp vấn đề.

Vào mùa đông, trong thời kỳ ngủ đông từ tháng 11 đến tháng 3, xương rồng nên được đặt ở nơi kín gió, duy trì nhiệt độ phòng trên 5°C và hạn chế tưới nước, chỉ giữ cho đất hơi ẩm. Ngoài ra, xương rồng cũng cần được thay chậu một đến hai lần mỗi năm, lý tưởng nhất là vào mùa xuân hoặc mùa thu, sử dụng đất hơi kiềm, thoát nước tốt và thông thoáng. Khi trồng, cần đặt cây ở độ sâu ổn định trong chậu, tránh vùi quá sâu để đảm bảo cây sinh trưởng khỏe mạnh và bền lâu.